Handelsoorlog VS-EU: alles over het Turnberry-akkoord, de dreigementen rond Groenland en de Chinese olifant in de kamer

2. De Amerikaanse eis: weg met 'niet-tarifaire rompslomp'

Een centrale Amerikaanse wens onder het raamwerk was dat de EU zijn niet-tarifaire barrières aanpakt. Dit zijn regels die Amerikaanse exporteurs — vooral kleine en middelgrote bedrijven — ervaren als bureaucratische hindernissen . Het Witte Huis spreekt in een factsheet over 'het wegnemen van de rompslomp waar Amerikaanse exporteurs tegenaan lopen bij zaken doen in de EU' .

• Het akkoord zegt dat beide partijen 'samenwerken om niet-tarifaire barrières te verminderen of weg te nemen'. Critici vrezen dat dit kan leiden tot het uithollen van EU-milieu-, voedselveiligheids- en sociale normen .
• Concreet beloofde de EU ervoor te zorgen dat de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) geen 'onnodige lasten' voor Amerikaanse bedrijven vormen. Dat komt neer op een bevriezing of beperking van deze duurzaamheidswetten voor Amerikaanse ondernemingen .

Belangrijke kanttekening: Er is geen openbaar bewijs dat de VS een hard ultimatum heeft gesteld aan de EU om specifiek de voedselveiligheids- of autoregels 'publiekelijk terug te draaien'. De taal in het akkoord blijft algemeen: 'werken aan het aanpakken van zorgen', niet een sector-voor-sector-afbraak .

3. EU-terugslag: vrijstellingen voor €150 miljard aan export

Vanaf juli 2026 probeert de EU alsnog ontheffingen te krijgen van de 15%-tarieven. Het gaat om ongeveer €150 miljard aan EU-export .

• De Europese Commissie heeft een lijst met producten overhandigd die vrijgesteld moeten worden, waaronder Roquefort-kaas, olijfolie, wijn en andere iconische agrarische producten .
• Ook industriële apparatuur staat op de verlanglijst — de EU wil simpelweg het aantal goederen dat onder het 15%-plafond valt verminderen .
• Ter herinnering: in juli 2025 had de EU al tegenmaatregelen klaar staan voor €93 miljard aan Amerikaanse goederen (whisky, motoren, machines) als er geen deal zou komen . Het bedrag van €150 miljard betreft dus de huidige EU-vrijstellingswens, níet de eerdere retaliatielijst .

4. Een moeizame ratificatie: Groenland en het 4 juli-ultimatum

De weg naar goedkeuring van het Turnberry-akkoord was bezaaid met obstakels.

• Bevriezing om Groenland (januari–maart 2026): Nadat Trump herhaaldelijk dreigde met tarieven op Europese bondgenoten om zijn poging om Groenland te verwerven kracht bij te zetten, zette het Europees Parlement in januari 2026 de werkzaamheden aan de Turnberry-wetgeving stop . De handelscommissie van het Parlement liet weten dat de wetgeving 'on hold blijft totdat de Groenland-dreigementen ophouden' .
• Ultimatum 4 juli 2026 (mei 2026): Trump stelde een deadline van 4 juli 2026 (de 250e verjaardag van de VS) voor de EU om haar deel van de deal te ratificeren. Als die deadline niet zou worden gehaald, dreigde hij met 'veel hogere' tarieven .
• Goedkeuring in juni 2026: Op 2 juni 2026 stemde de INTA-commissie van het Parlement vóór (31-6-3), en op 16 juni 2026 gaf het voltallige Parlement groen licht — net op tijd voor de deadline .
• Juridische kwetsbaarheid: Rechtsgeleerden van Oxford wijzen op de ongebruikelijke juridische constructie: een niet-bindende politieke overeenkomst in plaats van een formeel handelsverdrag. Dit brengt risico's mee voor handhaving en rechtszekerheid .

5. De Chinese schaduw: een tekort van €360 miljard

Terwijl het conflict tussen de VS en de EU de meeste aandacht trok, staat de EU tegelijkertijd voor een nog grotere uitdaging met China.

• Handelstekort: Het goederentekort van de EU met China bedroeg €359,9 miljard in 2025 (een stijging van 2,7% ten opzichte van 2024), maar blijft onder het record van €397,3 miljard in 2022 . EU-ambtenaren spreken van een 'groeiende consensus' onder de 27 lidstaten dat deze onevenwichtigheid onhoudbaar is .
• Anti-dumping: De EU heeft een actief handelsdefensie-instrumentarium. In mei 2025 legde de EU anti-dumpingrechten op tegen goedkope Chinese tinplaat-importen (een markt van €2,7 miljard per jaar) . Frankrijk, Italië en Spanje dringen er bij de EU op aan om de handelsdefensies 'te verscherpen en te versnellen' tegen goedkope Chinese import .
• 'Made in Europe'-industrie beleid: EU-leiders bespreken strengere strategieën om de afhankelijkheid van China voor zeldzame aardmetalen en kritieke grondstoffen te verminderen, en om de eigen industriële concurrentiekracht te versterken via nieuwe economische veiligheidsmechanismen . Het Turnberry-akkoord bevat ook een EU-verplichting om meer Amerikaanse energie in te kopen — een parallelle poging om minder afhankelijk te worden van Chinese toeleveringsketens .

Samenvattend: Het trans-Atlantische conflict heeft geleid tot een broos, politiek raamwerk dat Amerikaanse tarieven plafonneert op 15% in ruil voor het afschaffen van EU-industrietarieven en het aanpakken van niet-tarifaire barrières. Het akkoord lag maanden stil vanwege de Groenland-crisis, werd op het nippertje gered door een spoedratificatie in juni 2026, en blijft juridisch en politiek omstreden. Ondertussen dwingt het nog grotere handelstekort met China (€360 miljard) de EU tot parallelle oproepen voor hardere handelsdefensie en meer industriële soevereiniteit.