Van 'compute wall' naar 'memory wall': Morgan Stanley schetst nieuw AI-tijdperk

Deze ontwikkeling drijft de vraag naar geheugenchips tot ongekende hoogte. De prijzen van DRAM-geheugen (het werkgeheugen in servers, pc's en smartphones) zijn terug op het hoogste niveau in bijna 30 jaar. In 2026 zijn de prijzen alleen al met 125% gestegen, en sommige spotprijzen zijn zelfs vertienvoudigd . Morgan Stanley verwacht dat de totale omzet in de geheugenmarkt zal groeien van ongeveer 220 miljard dollar in 2025 naar circa 890 miljard dollar, met een winstgroei van 35% tot 40% in 2027 .

'Chipflation': een tweedeling in de markt

De bank heeft voor deze prijsopdrijving de term 'chipflation' gemunt . Dit beschrijft een situatie waarin de prijzen van geheugenchips scherp en structureel stijgen, in plaats van de historische trend van dalende prijzen per bit . Analisten waarschuwen dat dit geen tijdelijk fenomeen is; er is simpelweg geen verlichting in zicht, volgens sommige bronnen niet vóór 2028 .

Een cruciaal gevolg is het ontstaan van een tweetrapsmarkt. De grote Amerikaanse techbedrijven, ook wel 'hyperscalers' zoals Google, Amazon en Microsoft, sluiten langetermijncontracten af om voldoende voorraad veilig te stellen tegen afgesproken prijzen . Hierdoor krijgen zij voorrang op andere afnemers. De 'gewone' markt - fabrikanten van pc's, smartphones, auto's en industriële apparatuur - krijgt te maken met krapte en nog hogere prijzen. Dit leidt tot directe schaarste voor consumentenproducten.

Morgan Stanley meldt dat fabrikanten als Sony en Lenovo al prijsverhogingen hebben doorgevoerd. Microsoft rekent voor 2026 op circa 25 miljard dollar aan extra chipkosten op een totaalbudget van 190 miljard dollar . De boodschap is duidelijk: de AI-infrastructuur verdringt de rest van de markt.

Investeringen: van GPU naar geheugen

De analisten van Morgan Stanley voorzien een fundamentele herschikking van AI-investeringen tot 2030. Het aandeel van geheugen in de totale kapitaaluitgaven (capex) van cloudproviders zal stijgen van 12% naar 40% in 2027 . De totale capex van de vijf grootste hyperscalers kan tegen 2028 oplopen tot 1,4 biljoen dollar . De totale wereldwijde investeringen in datacenterbouw worden geschat op bijna 2,9 biljoen dollar . En alleen al de uitgaven aan cloudopslag zullen naar verwachting 418 miljard dollar bedragen in 2030 .

Om de 'memory wall' te doorbreken, identificeert Morgan Stanley zes strategische innovatieroutes :

1. Geavanceerde procedés - het verkleinen van geheugencelgeometrie
2. Architectuurwijzigingen - fundamenteel andere ontwerpen van geheugencellen
3. Geavanceerde verpakking - 3D-stapeling en heterogene integratie (zoals HBM)
4. CXL (Compute Express Link) - het mogelijk maken van gedeelde en flexibele geheugenpoelen
5. Processing-in-memory (PIM) - het verplaatsen van rekenkracht naar de geheugenarray
6. Nieuwe materialen - innovatieve diëlektrica en schakelmaterialen

De bank ziet een adresseerbare markt van 276 miljard dollar voor deze nieuwe geheugentechnologieën .

Beleggingskansen: wie profiteert?

Morgan Stanley's belangrijkste beleggingsaanbevelingen om in te spelen op dit thema zijn :

• Micron - Amerikaanse geheugenfabrikant met blootstelling aan DRAM en NAND
• Samsung Electronics - dominante Zuid-Koreaanse producent met leidende positie in HBM
• SK Hynix - eveneens Zuid-Koreaans en toonaangevend leverancier van HBM, een van de grootste begunstigden van de supercyclus
• SanDisk (voorheen Western Digital) - NAND-flash producent
• ASML - Nederlands bedrijf dat essentiële EUV-lithografiemachines maakt; door de bank gepositioneerd als het volgende knelpunt nadat de geheugenmarkt is aangepakt

Conclusie: een nieuw tijdperk voor AI-infrastructuur

De centrale boodschap van Morgan Stanley is duidelijk. De AI-hausse stuit op een nieuw, onverwacht obstakel. Het tijdperk waarin alleen de grafische chip (GPU) centraal stond, is voorbij. Investeringen verschuiven naar de complete infrastructuur, met name geheugen, 'gewone' processoren (CPU's) en de machines die deze chips produceren. Dit biedt enorme kansen voor gespecialiseerde bedrijven, maar creëert ook spanning in de bredere economie en voor consumenten, die de gevolgen van de 'chipflation' in hun portemonnee gaan voelen. De bank blijft echter positief over de lange termijn, met een verwachte winstgroei in de geheugensector van 35% tot 40% in 2027 .