Waarom Griekenland het 21e EU-sanctiepakket tegen Rusland blokkeerde

De directe aanleiding: Russisch LNG door EU-wateren

Griekenland hield het pakket tegen tijdens een vergadering van de EU-ambassadeurs. Voor sanctiebesluiten is unanimiteit nodig, waardoor één lidstaat de goedkeuring kan blokkeren.

Het belangrijkste twistpunt was een voorgesteld verbod op de doorvoer van Russisch vloeibaar aardgas (LNG) via EU-wateren naar derde landen. Die maatregel zou vanaf 2027 volledig van kracht worden. Athene eiste een vrijstelling zonder einddatum voor zijn scheepvaartsector, en wees daarbij specifiek op Dynagas. Volgens de Griekse regering zou het verbod het bedrijf feitelijk ruïneren.

Dynagas en George Prokopiou

Dynagas is eigendom van de Griekse miljardair George Prokopiou. De rederij is gespecialiseerd in het vervoer van Russisch LNG, vooral vanuit het Arctische Yamal LNG-project van Novatek.

De kern van het Griekse argument was de bijzondere samenstelling van de vloot. Dynagas exploiteert 27 gastankers, waaronder gespecialiseerde LNG-schepen van de Arc7-klasse. Deze ijsbrekende tankers zijn ontworpen om door Arctisch zee-ijs te varen. Ze zijn specifiek gebouwd voor de bevoorrading van Yamal LNG gedurende het hele jaar en zouden volgens Athene nauwelijks elders kunnen worden ingezet.

Een verbod op de doorvoer van Russisch LNG naar derde landen zou deze schepen daarom veranderen in zogenoemde gestrande activa: zeer waardevolle schepen waarvoor geen realistische alternatieve markt bestaat. Griekenland stelde dat daarmee de kern van Dynagas’ bedrijfsmodel zou verdwijnen.

De Griekse ambassadeur bij de EU waarschuwde zijn collega’s dat de sancties zouden leiden tot “economische vernietiging” van Dynagas en gevolgen zouden hebben voor een belangrijke Griekse economische sector. Hoe groot de rol van de betrokken vloot in deze handel is, bleek in februari 2026: 17 van de 21 Yamal LNG-ladingen werden vervoerd door schepen die verbonden waren aan Dynagas en het Britse Seapeak.

Wat stond er nog meer in het vastgelopen pakket?

De Europese Commissie presenteerde het 21e sanctiepakket op 9 juni 2026. De LNG-doorvoer was slechts één onderdeel van een veel omvangrijker voorstel:

• Banken: transacties met ongeveer 35 tot 90 Russische banken zouden worden verboden.
• Cryptoplatforms: 11 cryptoplatforms zouden aan transactieverboden worden onderworpen om omzeiling van sancties moeilijker te maken.
• Militaire industrie: exportcontroles zouden worden uitgebreid naar legeringen en metalen voor de Russische luchtvaartindustrie, naast beperkingen op materialen voor de productie van drones.
• ‘Schaduwvloot’: 30 schepen die worden gebruikt om het olieprijsplafond te omzeilen, zouden op de sanctielijst komen.
• Olieprijsplafond: de automatische verhoging van het Russische olieprijsplafond zou worden bevroren op 44,10 dollar per vat.
• Handel: de EU zou voor het eerst Russische vis importeren en daarnaast bepaalde auto-onderdelen weren.
• LNG: de verkoop van LNG-tankers aan Rusland zou worden verboden. Daarnaast lag het omstreden verbod op de doorvoer van Russisch LNG via EU-wateren naar derde landen op tafel.

Waarom het olieprijsplafond tijdelijk werd verlengd

Het pakket moest uiterlijk 15 juli 2026 worden aangenomen. Op die datum stond de verplichte halfjaarlijkse herziening van het Russische olieprijsplafond gepland. Zonder nieuw besluit zou het plafond automatisch omhooggaan.

Omdat de Griekse blokkade het volledige pakket ophield, verlengde de EU het bestaande plafond noodgedwongen tijdelijk op 44,10 dollar per vat. Die verlenging gold aanvankelijk voor één week en moest ruimte bieden voor verdere onderhandelingen.

Felle kritiek uit Brussel

De Griekse houding leidde tot scherpe reacties van andere EU-diplomaten. Eén diplomaat noemde de blokkade “schaamteloos”. Een andere zei tegen Euractiv dat de impasse neerkwam op “één scheepvaartbedrijf en één miljardair-oligarch”.

Ook EU-buitenlandchef Kaja Kallas sprak haar teleurstelling uit. Tijdens een persconferentie op 13 juli 2026 zei ze: “Ja, ook ik betreur het dat we geen akkoord hebben over het 21e pakket.” Eerder had Kallas al haar frustratie geuit over vertragingen rond sanctiepakketten. Het 20e pakket was volgens haar “veel te lang uitgesteld” en vertragingen stuurden “een boodschap die we niet wilden afgeven”.

Een terugkerend conflict rond de Griekse scheepvaart

De blokkade past in een breder patroon. Griekenland verdedigt regelmatig zijn omvangrijke scheepvaartsector wanneer EU-sancties gevolgen kunnen hebben voor Griekse reders en tankers. De Griekse vloot geldt als de grootste koopvaardijvloot ter wereld.

Athene heeft eerder weerstand geboden aan strengere handhaving van het olieprijsplafond en aan maatregelen tegen de Russische schaduwvloot, omdat die ook Griekse scheepvaartbelangen kunnen raken. George Prokopiou zelf zei tijdens een maritiem evenement in juni 2025: “Sancties hebben nooit gewerkt.”

Net als Hongarije is Griekenland daardoor een terugkerend knelpunt geworden bij Europese sanctiepakketten. Vaak zijn uitzonderingen op het laatste moment of uitstel nodig om steun van Athene te krijgen. Dat weerspiegelt de spanning tussen een gezamenlijk EU-sanctiebeleid en nationale economische belangen in de maritieme sector.

Op 17 juli 2026 was de impasse nog niet opgelost. Het olieprijsplafond werd week na week verlengd, terwijl de EU-ambassadeurs verder onderhandelden.