Oorlog Iran halveert winst luchtvaart & jaagt brandstofprijzen naar recordhoogte

De oorlog in Iran heeft een cascade aan crises veroorzaakt. Europese luchtvaartmaatschappijen verkeren in zwaar weer, de mondiale winst van de luchtvaartsector is dit jaar ongeveer gehalveerd, en de Amerikaanse centrale bank (Fed) ziet zich door de aanhoudend hoge olieprijzen en inflatie gedwongen om renteverhogingen te overwegen. Dit zijn de belangrijkste bevindingen.

Impact op Europese luchtvaartmaatschappijen

• De prijs van vliegtuigbrandstof (kerosine) is in luttele maanden meer dan verdubbeld. Steeg de prijs eind februari 2026 nog van ongeveer €68 per vat ($80), eind april stond de teller op €154 ($180) . Al Jazeera meldde een stijging van meer dan 80% sinds eind februari .
• De sluiting van de Straat van Hormuz — de cruciale zeestraat waar een groot deel van de olie- en kerosinetransporten doorheen gaan — legt de aanvoer van vliegtuigbrandstof naar Europa en Azië grotendeels stil . Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde in april dat Europa nog maar voor ongeveer zes weken kerosine had .
• Luchtvaartmaatschappijen hebben drastisch moeten ingrijpen: duizenden vluchten geschrapt, miljoenen stoelen uit de markt genomen, en de tarieven verhoogd . Voor een langeafstandsvlucht vanuit Europa is de gemiddelde brandstofkosten per reiziger met €88 ($104) gestegen .
• Vooral maatschappijen die zich niet of nauwelijks hebben ingedekt tegen brandstofprijsstijgingen (weinig hebben 'gehedged') worden het hardst getroffen . Sommige staan voor de keuze tussen een herstructurering, een overname of een faillissementsaanvraag — de beurskoersen van kwetsbare luchtvaartbedrijven staan al maanden onder druk .

IATA-winstverwachting bijgesteld (naar beneden)

• In juni 2026 verlaagde de International Air Transport Association (IATA) de mondiale winstverwachting voor 2026 drastisch: van een eerdere raming van circa $41 miljard naar $23 miljard .
• De nettowinstmarge voor de sector krimpt van een verwachte 3,9% naar slechts 2,0% .
• De brandstofkosten voor de mondiale luchtvaart zullen naar verwachting met bijna 40% stijgen, van $252 miljard in 2025 naar $350 miljard in 2026. Kerosine is gemiddeld zo'n 70% duurder dan vorig jaar: circa $152 per vat .

Financiële markten en de Federal Reserve

• Na vier maanden van aanhoudend hoge inflatie hebben de financiële markten, de korte rente op Amerikaanse staatsobligaties en de dollar de verwachting ingeprijsd dat de Fed het komend jaar bijna twee renteverhogingen zal doorvoeren .
• Uit de notulen van de Fed-vergadering van juni blijkt dat beleidsmakers erkennen dat de door Iran veroorzaakte olieprijsstijging de inflatie opnieuw aanwakkert, wat de kans op een renteverhoging vergroot .
• Bloomberg Economics voorspelt dat de mondiale rente door de oorlog jarenlang hoger zal blijven .
• Heroplevend geweld in juli — nadat een wankel staakt-het-vuren was ingestort — zorgde opnieuw voor een sprong in de olieprijzen en een daling van de aandelenmarkten, wat de onzekerheid verlengt .
• De Fed had de rente in maart 2026 ongewijzigd gelaten, de inflatieverwachting naar boven bijgesteld en voor 2026 slechts één renteverlaging in het vooruitzicht gesteld — een veel 'havikachtiger' standpunt dan voor de oorlog werd verwacht .