Zon bespaart Europa €20 miljard aan gasimport en wordt grootste stroombron van de EU

Toen het conflict in het Midden-Oosten uitbrak in maart 2026, werd Europa opnieuw geconfronteerd met een bekende dreiging: exploderende fossiele brandstofprijzen en het risico op een energiecrisis. Maar deze keer had het continent een krachtig nieuw verdedigingsmiddel: een snelgroeiende zonne-energievloot die sindsdien miljarden aan gasimporten heeft bespaard en historische mijlpalen heeft bereikt in de schone energietransitie.

Kostenbesparingen sinds het begin van de Midden-Oostenoorlog

De oorlog begon in maart 2026, en uit een analyse van SolarPower Europe (op basis van prijsgegevens van Rystad Energy) blijkt dat de besparingen voortkomen uit zonnestroom die gasgestookte elektriciteitsproductie heeft vervangen .

In de eerste 17 dagen alleen al verlaagde zonne-energie de gasimportrekening van de EU met 32%, wat neerkomt op een besparing van meer dan €110 miljoen per dag . Voor de volledige maand maart bedroegen de totale besparingen €3,77 miljard .

Naarmate het conflict voortduurde en de gasprijzen hoog bleven, liepen de cumulatieve besparingen op:

• €10 miljard bespaard in mei 2026
• €12,8 miljard bespaard in juni 2026
• €20 miljard bespaard aan gasimportkosten tussen 1 maart en 15 juli 2026, volgens het meest recente rapport van Euronews

Deze besparingen zijn het gevolg van zonnestroom die gasgestookte productie vervangt tegen verhoogde prijzen. De benchmarkprijs voor Nederlands TTF-gas steeg met ongeveer €20 per MWh nadat het conflict begon .

Vooruitzichten gaan gepaard met aanzienlijke onzekerheid. Als de gasprijzen verder stijgen, schat SolarPower Europe dat het totaal voor 2026 €67 miljard kan bedragen, en dat de cumulatieve besparingen tot 2030 onder het Medium-scenario €170 miljard kunnen bereiken . Deze prognoses zijn afhankelijk van volatiele gasmarkten en zijn afkomstig van een brancheorganisatie.

Drie historische mijlpalen in de opmars van zonne-energie

Zelfs voor de oorlog had de EU al records gebroken met zonne-energie. Drie mijlpalen markeren de structurele verschuiving:

1. Zonne-energie verdringt kolen in 2024

In 2024 wekte zonne-energie 11% van de EU-elektriciteit op, waarmee het voor het eerst kolen (onder de 10%) voorbijstreefde, aldus Ember's European Electricity Review . Dit was onderdeel van een decenniumlange transformatie: hernieuwbare energie steeg van 34% van de EU-stroom in 2019 naar 47% in 2024, terwijl fossiele brandstoffen daalden tot een historisch dieptepunt van 29% .

2. Zonne-energie wordt in juni 2025 de grootste maandelijkse stroombron van de EU

In juni 2025 wekte zonne-energie 22,1% van de EU-elektriciteit op (45,4 TWh), waarmee het voor het eerst in de geschiedenis de grootste enkele elektriciteitsbron was . Het overtrof kernenergie (21,6%), wind (15,8%), waterkracht (14,1%) en gas (13,8%) . De Europese Commissie merkte op: "Juni 2025 was de eerste maand in de geschiedenis waarin zonne-energie de belangrijkste bron van elektriciteit in de EU was, met 22%" . Minstens 13 EU-landen noteerden hun hoogste maandelijkse zonne-energieproductie ooit, met Nederland als koploper (40,5% van zijn elektriciteit uit zon) en Griekenland (35,1%) .

3. Wind + zon overtreffen fossiele brandstoffen in 2025

In het volledige jaar 2025 wekten wind en zon 30,1% van de EU-elektriciteit op (841 TWh), terwijl alle fossiele bronnen 29,0% opwekten (809 TWh) — de eerste keer dat hernieuwbare energie fossiele brandstoffen voorbijstreefde . Zonne-energie alleen al wekte een record van 369 TWh op, een stijging van 62 TWh ten opzichte van 2024, en behaalde een jaarlijks aandeel van 13%, waarmee het zowel kolen als waterkracht voorbijging . De EU-zonnecapaciteit bereikte naar schatting 406 GW in 2025, waarmee de doelstelling van 380 GW uit de EU-zonne-energiestrategie werd overtroffen .

De structurele verschuiving: hernieuwbare energie domineert nu

In het tweede kwartaal van 2025 wekten hernieuwbare energiebronnen 54% van de netto-elektriciteit van de EU op, waarbij zonne-energie voor het eerst kernenergie voorbijstreefde . De EU streeft naar minstens 600 GW aan zonnecapaciteit in 2030 .

De besparingen door zonne-energie tijdens de Midden-Oostenoorlog tonen een belangrijk voordeel aan: elke terawattuur aan zonne-opwekking vervangt gas tegen volatiele prijzen, waardoor Europese economieën worden beschermd tegen schokken in fossiele brandstofprijzen. SolarPower Europe heeft opgemerkt dat de €20 miljard die medio juli 2026 is bespaard, kapitaal vertegenwoordigt dat in plaats daarvan in nieuwe hernieuwbare infrastructuur kan worden geïnvesteerd — ruwweg 8 GW aan extra zonnecapaciteit .

Belangrijke kanttekening: Alle besparingscijfers zijn modelschattingen van SolarPower Europe op basis van gasprijsscenario's. De werkelijke besparingen zijn afhankelijk van de spotgasprijzen, die sterk fluctueren. Het bedrag van €20 miljard is het meest recente gerapporteerde totaal , maar de besparingen kunnen stijgen of dalen met de gasmarkten.

De Europese zonne-energievloot heeft een geopolitieke crisis omgevormd tot een demonstratie van het economische argument voor hernieuwbare energie. De oorlog dreef de energiekosten op, maar zonne-energie verzachtte de klap — en de bredere trend wijst erop dat deze rol alleen maar zal groeien.