Zesde nacht van Amerikaanse aanvallen op Iran: wat gebeurde er en wat volgt?

Eerder maakte CENTCOM bekend dat in één nacht meer dan 80 Iraanse doelen waren geraakt. CNN meldde daarnaast dat tijdens een andere aanvalsgolf ongeveer 140 Iraanse militaire installaties waren aangevallen . De Amerikaanse regering zegt dat de operaties bedoeld zijn om Iran minder goed in staat te stellen commerciële scheepvaart in de zeestraat te bedreigen.

Trump dreigt met aanvallen op energie en bruggen

De Amerikaanse president Donald Trump verhoogde de druk tijdens een interview met Fox News op 15 juli. Hij zei, in vertaling: “Volgende week wordt het echt slecht voor hen, want dan komen de elektriciteitscentrales. Daarna komen de bruggen. We gaan al hun elektriciteitscentrales uitschakelen — tenzij ze aan tafel komen.”

Daarmee sprak Trump de intentie uit om de aanvallen uit te breiden naar infrastructuur die van groot belang is voor de burgerbevolking, als onderhandelingen niet worden hervat . Iran waarschuwde daarop dat het regionale infrastructuur zou aanvallen als Washington deze dreiging uitvoert. Teheran stelt bovendien dat gesprekken niet mogelijk zijn zolang de Amerikaanse bombardementen doorgaan .

Waarom is de Straat van Hormuz het middelpunt?

De nieuwe Amerikaanse aanvalsgolf volgde op een reeks incidenten met commerciële schepen. Op 7 juli werden drie tankers tijdens hun doorvaart door de Straat van Hormuz geraakt door projectielen . Op 26 juni had een Iraanse drone al een vrachtschip getroffen, waarna de eerste Amerikaanse aanval in de huidige escalatie volgde .

Washington trok vervolgens de toestemming voor Iraanse olieverkopen in en stelde een maritieme blokkade rond de Iraanse scheepvaart bij de zeestraat opnieuw in . Iran verklaarde de waterweg op verschillende momenten gesloten voor alle schepen en vuurde waarschuwingsschoten af op vaartuigen die probeerden door te varen .

De beschikbare bronnen geven geen exacte cijfers over het aantal schepen dat nog door de zeestraat vaart. Wel is duidelijk dat de aanvallen op tankers, de blokkade en de Iraanse dreiging het scheepvaartverkeer ernstig hebben verstoord. De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde olievoorziening.

Iraanse vergelding in de Golf

Iran voerde al op meerdere dagen vergeldingsaanvallen uit. Op 8 en 9 juli werden Amerikaanse militaire infrastructuur en bases in Koeweit, Bahrein en Qatar aangevallen. Volgens Iraanse verklaringen waren onder meer Patriot-luchtverdedigingssystemen in Koeweit, vroegtijdige waarschuwingssystemen in Qatar en brandstofdepots in Bahrein doelwit .

Op 14 juli verklaarde de Islamitische Revolutionaire Garde, de IRGC, dat zij met raketten en drones Amerikaanse bases in Bahrein, Jordanië en Koeweit had aangevallen als reactie op nieuwe Amerikaanse bombardementen . De Iraanse strijdmacht meldde bovendien een aanval met twaalf ballistische raketten op de luchtmachtbasis Al-Azraq in Jordanië .

De gevolgen bleven niet beperkt tot Amerikaanse militaire posities. Iran raakte ook twee olietankers uit de Verenigde Arabische Emiraten in de Straat van Hormuz en veroorzaakte nieuwe raketwaarschuwingen in Bahrein .

Houthi’s beëindigen periode van relatieve rust met Saudi-Arabië

Op 13 juli vuurden de Houthi’s vanuit Jemen raketten af op Saudi-Arabië. De beweging beschuldigde Riyad ervan een aanval te hebben uitgevoerd op de internationale luchthaven van Sanaa . Daarmee kwam een informele periode van vier jaar zonder grootschalige directe aanvallen ten einde; die rust hield sinds maart 2022 stand .

Saudi-Arabië voerde luchtaanvallen uit op de luchthaven van Sanaa. De Houthi’s reageerden met raketten en drones gericht op de luchthaven van Abha in Saudi-Arabië . Mohammed al-Bukhaiti, een prominente Houthi-functionaris, dreigde met een “beleg” van Saudi-Arabië . De beweging verklaarde bovendien dat de fase van de-escalatie in de Jemenitische burgeroorlog voorbij was. Bij zware gevechten rond Hodeidah zouden tientallen mensen zijn omgekomen .

Wat kan hierna gebeuren?

De ontwikkelingen wijzen op een conflict dat zich geografisch uitbreidt: van Iraanse militaire locaties en scheepvaart in de Straat van Hormuz naar Amerikaanse bases in de Golf en het conflict tussen de Houthi’s en Saudi-Arabië. De Iraanse militaire leiding dreigt regionale infrastructuur aan te vallen als Trump zijn plannen voor elektriciteitscentrales en bruggen uitvoert .

Tegelijk zegt het Witte Huis dat diplomatie nog mogelijk is. Iran houdt echter vast aan de voorwaarde dat de Amerikaanse aanvallen eerst stoppen. Zolang beide partijen die voorwaarden handhaven en de scheepvaart in Hormuz doelwit blijft, neemt de kans op een bredere regionale oorlog verder toe .