Eerste atmosfeer bevestigd op rotsachtige planeet in bewoonbare zone: LHS 1140b blijkt heliumrijke dampkring te hebben

Voor het eerst hebben astronomen bevestigd dat een rotsachtige, aardachtige planeet in de bewoonbare zone van een andere ster een atmosfeer bezit. De exoplaneet LHS 1140b (ook wel LHS 1140 b genoemd) is een 'superaarde' op slechts 48 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Walvis (Cetus), en nieuwe waarnemingen tonen aan dat hij een heliumrijke dampkring heeft — een monumentale doorbraak in de zoektocht naar leven buiten ons zonnestelsel .

Wat astronomen hebben bevestigd

Een team onder leiding van planeetwetenschapper Collin Cherubim (Harvard University / University of Chicago) detecteerde helium dat ontsnapte uit LHS 1140b met behulp van de Magellan Clay-telescoop in Chili . De bevindingen, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science, laten zien dat de planeet actief zijn helium aanvult. Dit betekent dat hij een stabiele atmosfeer vasthoudt, in plaats van een kale, luchtloze rots te zijn .

"Dit is de eerste daadwerkelijk observationeel bevestigde atmosfeer op een rotsachtige planeet in de bewoonbare zone buiten ons zonnestelsel," aldus Cherubim .

De belangrijkste kenmerken van de planeet

• Type: Superaarde (rotsachtig, terrestrisch)
• Afstand: Ongeveer 48 lichtjaar van de aarde
• Grootte: Ongeveer 1,7 keer de diameter van de aarde en 5,6 keer de massa van de aarde
• Ster: Draait om een rode dwergster (LHS 1140) die ongeveer 5 miljard jaar oud is en slechts 15% van de massa van onze zon heeft
• Baan: Kruist elke 24,7 dagen voor zijn ster langs
• Locatie: Binnen de bewoonbare zone — het gebied waar temperaturen het mogelijk maken dat vloeibaar water op het oppervlak bestaat

Waarom deze ontdekking baanbrekend is

Eerste in zijn soort: Tot nu toe hadden astronomen alleen atmosferen gedetecteerd op grote gasreuzen of planeten buiten de bewoonbare zone. LHS 1140b is de eerste rotsachtige (terrestrische) planeet in de bewoonbare zone met een bevestigde atmosfeer .

De drie essentiële ingrediënten: Voor leven zoals wij dat kennen heeft een planeet een rotsachtig oppervlak nodig, de juiste temperatuur voor vloeibaar water en een atmosfeer. LHS 1140b is nu de enige bekende exoplaneet die aan alle drie voldoet . Zoals Cherubim het verwoordde: "In dit stadium hebben we geen bewijs van leven op deze planeet. We geloven echter dat alle cruciale en fundamentele componenten aanwezig zijn" .

Topdoelwit voor het vinden van leven: Deze combinatie maakt LHS 1140b tot het allerbeste bekende doelwit voor astrobiologie. Toekomstige waarnemingen met de James Webb Ruimtetelescoop (JWST) kunnen zoeken naar biosignatuurgassen — zoals zuurstof, methaan of waterdamp — in die atmosfeer .

Gevolgen voor andere werelden: De ontdekking dat een nabije rotsachtige wereld in de bewoonbare zone zijn atmosfeer kan vasthouden, "versterkt het idee dat er een populatie werelden bestaat die vergelijkbaar zijn met de onze, met de eigenschappen die nodig zijn om leven in stand te houden" .

De weg naar de ontdekking

LHS 1140b werd oorspronkelijk in 2017 ontdekt met behulp van de transitmethode door het MEarth-project, dat nabije rode dwergsterren controleert op periodieke helderheidsdalingen veroorzaakt door ronddraaiende planeten . Vroege waarnemingen suggereerden dat de planeet mogelijk zijn atmosfeer had behouden , maar de heliumdetectie in 2026 leverde de eerste directe, observationele bevestiging .

Eerder werk met JWST in 2024 had al uitgesloten dat LHS 1140b een waterstofrijke atmosfeer had, en wees in plaats daarvan op een dichtere atmosfeer die mogelijk uit stikstof, waterdamp en koolstofdioxide bestaat . De nieuwe heliumdetectie bevestigt de aanwezigheid van een atmosfeer en toont aan dat deze in de loop van de tijd stabiel is .

Wat komt er nu?

De bevestiging van een atmosfeer op LHS 1140b opent een nieuw hoofdstuk in de exoplanetenwetenschap. Met de James Webb Ruimtetelescoop kunnen astronomen nu proberen de specifieke gassen te identificeren die aanwezig zijn — waarbij mogelijk chemische handtekeningen worden gedetecteerd die verband houden met biologische activiteit . LHS 1140b vertoont ook unieke kenmerken: sommige wetenschappers hebben gesuggereerd dat het een 'oogbolplaneet' zou kunnen zijn — een wereld met een permanente vloeibare oceaan aan de ene kant en ijs aan de andere .

Of LHS 1140b nu leven herbergt of niet, de bevestigde atmosfeer bewijst dat rotsachtige planeten in de bewoonbare zone de omstandigheden kunnen vasthouden die nodig zijn voor leven. Deze ontdekking hervormt ons begrip van hoe gewoon aardachtige werelden in het melkwegstelsel kunnen zijn.