Geplunderde gomarabic en goud voeden de oorlogseconomie van Soedan: wat het nieuwste VN-rapport onthult

De nieuwste VN-rapportage tot midden 2026 schetst een onthutsend beeld van een gelaagde crisis in Soedan: de oorlogseconomie wordt in stand gehouden door geplunderde grondstoffen – met name gomarabic en goud – terwijl burgers worden getroffen door verwoestende drone-aanvallen, een nieuwe cholera-uitbraak, systematisch seksueel geweld dat als oorlogswapen wordt ingezet, massale ontheemding en een humanitaire respons die gevaarlijk ondergefinancierd blijft.

De oorlogseconomie: hoe gomarabic en goud het conflict financieren

Een VN-rapport van een panel van experts uit 2025, ingediend bij de VN-Veiligheidsraad, wees uit dat de opbrengsten van geplunderde en gesmokkelde gomarabic en goud de Rapid Support Forces (RSF) in staat hebben gesteld om geavanceerde wapens te blijven bemachtigen . Soedan was historisch goed voor 70 tot 77 procent van de wereldwijde gomarabic-export, met een waarde van ongeveer 150 miljoen dollar per jaar . De oorlog heeft geleid tot het verlies of de smokkel van ten minste 90.000 ton gomarabic, ter waarde van 200 miljoen dollar, aldus het VN-rapport .

RSF-commandanten in Darfur keken de andere kant op bij grootschalige plundering van gomarabic om de loyaliteit van strijders te behouden; lokale handelaren in Oost- en Zuid-Darfur schatten dat alleen al tussen januari en juni 2024 ongeveer 3.700 ton gomarabic werd geplunderd . Het conflict heeft ook de legale toeleveringsketens verstoord; onveiligheid, smokkel en beschadigde handelsroutes belemmeren productie en verzending . Een ACAPS-rapport merkt op dat smokkel van brandstof, vee en wapens, en illegale belastingheffing langs routes die Soedan met Tsjaad en de Centraal-Afrikaanse Republiek verbinden, hubs hebben gecreëerd voor een conflictgedreven economie .

De illegale handel in goud en gomarabic is de financiële ruggengraat van het conflict in Soedan geworden en financiert militaire operaties van zowel het Soedanese leger (SAF) als de RSF . Journalisten ter plaatse hebben gemeld dat gewapende groepen losgeld eisen om gomarabic door de regio te laten reizen . Een rapport van PAX uit november 2025 beschrijft hoe de gomarabic-sector is uitgegroeid tot een lucratieve inkomstenbron voor gewapende groepen door plundering, gedwongen belastingheffing en uitgebreide smokkelnetwerken .

Drone-aanvallen: de voornaamste doodsoorzaak onder burgers

Bewapende drones zijn "veruit de voornaamste doodsoorzaak onder burgers" in Soedan geworden, aldus VN-mensenrechtenchef Volker Türk . Tussen januari en mei 2026 werden meer dan duizend burgers gedood door drone-aanvallen . Een eerdere VN-telling van mei 2026 kwam uit op 880 doden, wat neerkomt op meer dan 80 procent van alle conflictgerelateerde burgerdoden in die periode .

De strategisch belangrijke stad El Obeid wordt geconfronteerd met "meedogenloze" drone-aanvallen door oprukkende paramilitaire milities; in slechts drie weken tijd documenteerde de VN vijftien drone-aanvallen op civiele infrastructuur, waarbij ten minste 45 burgers omkwamen . Dagelijkse drone-aanvallen daar belemmeren ook de humanitaire hulpverlening . Kinderen worden onevenredig zwaar getroffen: drone-aanvallen zijn verantwoordelijk voor 80 procent van alle doden en gewonden onder kinderen – ten minste 245 van dergelijke slachtoffers werden geregistreerd in de eerste drie maanden van 2026 . Een drone-aanval op een drukke markt in het westen van Soedan doodde elf mensen, onder wie kinderen . In een afschuwelijk incident werden bijna tachtig mensen – meer dan de helft kinderen – gedood bij een golf van drone-aanvallen die een kleuterschool, een ziekenhuis en reddingsteams troffen .

Cholera: een nieuwe uitbraak te midden van een belegering

Na een enorme uitbraak van 2024 tot begin 2026 – die tegen augustus 2025 leidde tot meer dan 462.000 gevallen en 5.869 doden in vijf WHO-regio's – verklaarde Soedan de uitbraak in maart 2026 voorbij, na 48 dagen zonder een gemeld geval . Echter, vanaf 10 juli 2026 is er een nieuwe dodelijke cholera-uitbraak ontstaan, die al meer dan honderd levens heeft geëist, voornamelijk in westelijke staten .

De nieuwe uitbraak is geconcentreerd in gebieden die al belegerd worden en onder drone-aanvallen liggen, wat de toegang voor hulpverleners nog verder bemoeilijkt . De VN-vertegenwoordiger van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Soedan meldde meer dan 1.330 bevestigde gevallen en 114 doden door de ziekte . In 2025 werden in Soedan meer dan 32.000 verdachte choleragevallen gemeld, terwijl conflict en ontheemding de uitbraak aanwakkerden; 33,5 miljoen mensen liepen risico en een dringende oproep om 50 miljoen dollar was slechts voor 16 procent gefinancierd . De vorige uitbraak besmette alleen al in Soedan 124.418 mensen en resulteerde in 3.573 doden .

Seksueel geweld als oorlogswapen

Een OHCHR-rapport van juni 2026 bevestigde 546 incidenten van conflictgerelateerd seksueel geweld in zestien van de achttien Soedanese staten sinds april 2023. Het rapport noemde de omvang, prevalentie en wreedheid "ongeëvenaard" en beschreef het als het systematische gebruik van seksueel geweld als oorlogswapen . Ten minste 838 slachtoffers werden getroffen, op vijftien na allemaal vrouwen en meisjes, maar deze cijfers vertegenwoordigen slechts "het topje van de ijsberg" .

De VN-Veiligheidsraad hoorde in 2025 dat seksueel geweld systematisch wordt gebruikt – ook tegen kinderen – en dat geverifieerde gevallen slechts een fractie zijn van de werkelijke omvang . Zowel de SAF als de RSF en hun geallieerde milities zijn betrokken bij grootschalige schendingen die "kunnen neerkomen op oorlogsmisdaden en/of misdaden tegen de menselijkheid" . De Onafhankelijke Internationale Onderzoeksmissie voor Soedan documenteerde dat meisjes van slechts zeven jaar oud seksueel zijn misbruikt . UNFPA waarschuwde dat naar schatting meer dan twaalf miljoen vrouwen en meisjes – en in toenemende mate ook mannen en jongens – risico lopen op aanranding, een stijging van 80 procent ten opzichte van eerdere schattingen . Het jaarverslag 2025 van de VN-secretaris-generaal bevestigde wereldwijd 9.788 gevallen van conflictgerelateerd seksueel geweld, met de hoogste aantallen in de Democratische Republiek Congo, Haïti en Soedan .

Ontheemding en tekorten in humanitaire financiering

De VN omschrijft Soedan als de ergste humanitaire crisis ter wereld, met ten minste enkele duizenden gedode burgers, meer dan twaalf miljoen ontheemden en 33,5 miljoen mensen die alleen al risico lopen op ziekte-uitbraken . Het geweld neemt toe en verstoort de kritieke hulpstromen; de VN waarschuwt dat "toenemend en zich uitbreidend geweld in de komende weken kan leiden tot meer ontheemding en verstoring van kritieke hulpstromen" . De jongste burgers van Soedan dragen de zwaarste tol: alleen al in de eerste drie maanden van 2026 werden bijna zevenhonderd burgerdoden gemeld, en drone-aanvallen zijn verantwoordelijk voor 80 procent van alle doden en gewonden onder kinderen .

In 2025 was er dringend 50 miljoen dollar nodig voor de cholera-bestrijding, maar slechts 16 procent daarvan was gefinancierd . Meerdere VN-updates in 2026 benadrukken dat de humanitaire gemeenschap zich haast om meerdere ziekte-uitbraken in te dammen, "ondanks onveiligheid en beperkte toegang" , en dat het toenemende geweld de kritieke hulpstromen verstoort . De OCHA-collega's van de VN zeggen dat de humanitaire gemeenschap zich haast om meerdere ziekte-uitbraken in Soedan in te dammen, ondanks onveiligheid en beperkte toegang .

De zichzelf versterkende cyclus van het conflict

Het conflict heeft een zichzelf versterkende cyclus gecreëerd: illegale handel in grondstoffen (gomarabic, goud) financiert wapenaankopen voor beide partijen, wat drone-oorlogvoering mogelijk maakt die maandelijks honderden burgers doodt; de ineenstorting van gezondheidsstelsels en waterinfrastructuur leidt tot terugkerende cholera-uitbraken; seksueel geweld wordt opzettelijk ingezet om gemeenschappen te terroriseren en ontheemding te veroorzaken; en de toenemende ontheemding vergroot de humanitaire noden, die dramatisch ondergefinancierd blijven. Elk element versterkt de andere, en er zijn geen tekenen dat een van deze factoren afneemt.