Hoe Oekraïense drones de Russische olieraffinage ontwrichten en tot een brandstofcrisis leiden

De Oekraïense dronecampagne tegen Russische olieraffinaderijen – die vanaf augustus 2025 sterk escaleerde – heeft aanzienlijke schade toegebracht aan de raffinage-infrastructuur, geleid tot binnenlandse brandstoftekorten en Moskou gedwongen tot een reeks exportverboden en importmaatregelen. Rusland heeft de productieverliezen echter gedeeltelijk kunnen opvangen met reservecapaciteit.

Impact op de raffinageproductie

• Omvang van de aanvallen: Oekraïne lanceerde alleen al tussen augustus en oktober 2025 minstens 28 drone-aanvallen op Russische olieraffinaderijen, tegenover 21 in de eerste zeven maanden van het jaar . Begin 2026 was het aantal aangevallen raffinaderijen effectief verdubbeld .
• Uitgeschakelde capaciteit: In september 2025 berekende Reuters dat de Oekraïense aanvallen ongeveer 3,3 miljoen ton (4%) van de totale Russische raffinagecapaciteit hadden uitgeschakeld . Andere schattingen spraken van ongeveer 10% die op verschillende momenten was uitgeschakeld . The Moscow Times merkte op dat sommige bronnen claimden dat 38% van de capaciteit verloren was gegaan, maar dat de werkelijke operationele verstoring lager lag omdat Rusland een nominale capaciteit van 327 miljoen ton per jaar heeft .
• Daling van de verwerking: De Russische ruwe-olieverwerking daalde tot ~5,1 miljoen vaten per dag in augustus 2025 en vervolgens tot ~4,9 miljoen vaten per dag in september – een daling van 300.000 tot 500.000 vaten per dag ten opzichte van de verwachte niveaus . Over heel 2025 daalde de binnenlandse raffinageproductie met 1,7% op jaarbasis tot 262,3 miljoen ton .
• Compenserend effect: Rusland gebruikte reservecapaciteit om de totale daling van de verwerking in 2025 te beperken tot ongeveer 3%, volgens bronnen van Reuters . Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde dat de door drones veroorzaakte onderdrukking van de raffinageproductie ten minste tot medio 2026 zou aanhouden .

Gazprom Neftekhim Salavat en Afipsky-raffinaderijen

• Gazprom Neftekhim Salavat (Bashkortostan): Een van de grootste petrochemische en raffinagecomplexen van Rusland, meer dan 1.300 km van Oekraïne. Het werd op 18 september 2025 getroffen door drones, waardoor de ELOU-AVT-4 ruwe-oliedestillatie-eenheid in brand vloog . Minder dan een week later, op 24 september, trof een tweede aanval dezelfde faciliteit, waarbij bronnen meldden dat een "significante eenheid" in vlammen opging . Het complex werd opnieuw getroffen in juli 2026 .
• Afipsky-raffinaderij (regio Krasnodar): Een raffinaderij in Zuid-Rusland die brandstof levert aan het Russische leger . Het werd herhaaldelijk getroffen – minstens zes gedocumenteerde door drones veroorzaakte branden tussen augustus 2025 en juni 2026 . Lokale autoriteiten meldden elke keer dat de branden waren geblust, met schade aan sommige apparatuur . Het cumulatieve effect droeg bij aan regionale brandstoftekorten .

Binnenlandse brandstofvoorziening

• Brandstoftekorten manifesteren zich: BBC Verify en BBC Russian meldden dat in oktober 2025 ongeveer 21 van de 38 grote raffinaderijen van Rusland waren getroffen, wat leidde tot brandstoftekorten en prijsstijgingen in verschillende Russische regio's .
• Paradoxale exportstijging: De vermindering van de binnenlandse raffinagecapaciteit betekende dat Rusland meer ongeraffineerde ruwe olie beschikbaar had voor export. Rusland verhoogde de ruwe-olie-export vanuit westelijke havens tot bijna 2 miljoen vaten per dag in augustus 2025, ongeveer 200.000 vaten per dag meer dan eerder verwacht . Bloomberg omschreef dit als "Oekraïense drone-aanvallen die een Russische olie-exportstijging veroorzaken" .
• Crisis erkend: In juni 2026 erkende de Russische regering voor het eerst dat luchtaanvallen hadden geleid tot "tijdelijke complicaties in de bevoorrading" . Vice-premier Alexander Novak gaf toe dat de ruwe-olieproductie daalde omdat raffinaderijen ongeplande reparaties ondergingen .

Beleidsreacties van de overheid

Moskou voerde een gelaagd pakket van brandstofexportbeperkingen en importmaatregelen in als directe reactie op de door drones veroorzaakte aanbodschaarste:

Maatregel	Datum	Details
Benzine-exportverbod verlengd	Augustus 2025 (aangekondigd)	Verlengd van eind augustus tot en met september voor brandstofproducenten, vanwege drone-verstoringen .
Diesel-exportverbod (gedeeltelijk)	25 september 2025	Verbood de export van diesel voor wederverkopers (niet-producenten) tot eind 2025 .
Diesel-exportverbod (volledig)	8 juli 2026	Volledig verbod op dieselexport tot 31 juli 2026. Novak zei dat Rusland ook brandstof zou gaan importeren .
Vliegtuigbrandstof-exportverbod	1 juni 2026	Verbood de export van vliegtuigbrandstof tot 30 november 2026, om de binnenlandse markt te stabiliseren .
Brandstofimport gestart	Juli 2026	Rusland begon voor het eerst in lange tijd met het importeren van aardolieproducten om het binnenlandse aanbod aan te vullen .

Conclusie

De drone-aanvallen zijn strategisch effectief gebleken: ze hebben de totale Russische raffinageproductie niet doen instorten (die in 2025 dankzij reservecapaciteit slechts met ~3% daalde ), maar ze hebben herhaaldelijk kritieke raffinaderijen getroffen, ongepland onderhoud afgedwongen, gelokaliseerde brandstoftekorten en prijsstijgingen veroorzaakt , en Moskou gedwongen tot steeds bredere exportverboden op benzine, diesel en vliegtuigbrandstof – uitmondend in de ongekende stap om in midden 2026 brandstof te importeren . Het IEA verwacht dat de onderdrukking van de Russische raffinageproductie tot in ieder geval medio 2026 zal aanhouden .