Mozilla: open AI nadert gesloten modellen tot op 3 procent en wordt tot 50 keer goedkoper

Open AI is niet langer de underdog

Open-source AI-modellen zijn volgens Mozilla niet langer bezig met een inhaalrace. In het eerste State of Open Source AI-rapport, gepubliceerd op 14 juli 2026, stelt de organisatie dat de kloof met gesloten AI snel kleiner wordt — en dat de economische voordelen steeds duidelijker in het voordeel van open architecturen uitvallen.

Het rapport is gebaseerd op een wereldwijd onderzoek onder meer dan 950 ontwikkelaars en op nieuwe marktanalyses ^B. De conclusies komen op een moment waarop Mozilla zelf nadrukkelijk inzet op een open AI-ecosysteem.

Prestatieverschil: nog ongeveer 3 procent

De opvallendste conclusie is dat open modellen op belangrijke benchmarks nog maar ongeveer 3 procentpunt achterlopen op toonaangevende propriëtaire systemen zoals ChatGPT en Claude. In eerdere jaren was dat verschil nog dubbelcijferig ^B.

Die ontwikkeling sluit aan bij de AI Index 2025 van Stanford HAI. Daaruit bleek dat Chinese open modellen in 2024 op benchmarks als MMLU en HumanEval bijna hetzelfde prestatieniveau bereikten als Amerikaanse frontiermodellen ^H.

Gesloten modellen zijn niet gestopt met verbeteren. Vooral modellen van labs als DeepSeek en Qwen zijn echter veel sneller vooruitgegaan. Daardoor is een voorsprong die ooit jaren leek te bedragen in korte tijd grotendeels verdampt.

Kosten dalen tot 50 keer

Mozilla stelt dat de kosten voor het trainen en gebruiken van open modellen in drie jaar tijd met ongeveer een factor 50 zijn gedaald. Belangrijke oorzaken zijn kleinere, efficiëntere modelarchitecturen en de toenemende concurrentie tussen aanbieders van open gewichten ^B.

DeepSeek R1 illustreert die ontwikkeling. Volgens een aangehaalde analyse daalden de trainingskosten voor een vergelijkbaar groot taalmodel van ongeveer 100 miljoen dollar naar circa 5 miljoen dollar ^O.

Ook buiten open AI dalen de kosten snel. Volgens Stanford HAI werd het meer dan 280 keer goedkoper om een systeem te gebruiken met prestaties op het niveau van GPT-3.5 — gemeten tussen november 2022 en oktober 2024 ^H. Op hardwareniveau daalden de kosten met ongeveer 30 procent per jaar, terwijl de energie-efficiëntie jaarlijks met 40 procent verbeterde ^H.

Pinterest bespaarde ongeveer 10 miljoen dollar

Het bekendste praktijkvoorbeeld in het rapport is Pinterest. Mozilla-CTO Raffi Krikorian zei dat het platform door open modellen in plaats van gesloten modellen te gebruiken in één kwartaal “in de orde van 10 miljoen dollar” heeft bespaard ^BC.

Pinterest-CEO Bill Ready stelde tegenover analisten dat het bedrijf bij visuele en multimodale toepassingen prestaties haalt die vergelijkbaar zijn met die van de beste frontiermodellen, maar voor minder dan 10 procent van de kosten ^RF.

Pinterest combineert sinds 2023 verschillende soorten modellen: eigen modellen, gesloten modellen van Anthropic en OpenAI en open modellen van Alibaba ^B. Eind 2025 maakte het bedrijf de keuze voor open modellen verder concreet. Vooral de kostenbesparing werd daarbij als doorslaggevend genoemd ^F.

De les voor andere bedrijven is niet dat één modeltype altijd wint. Pinterest laat juist zien dat een combinatie van eigen, open en gesloten modellen commercieel aantrekkelijk kan zijn.

Mozilla zet in op een ‘rebellenalliantie’

Het rapport is meer dan een momentopname van de markt. Het vormt ook een belangrijk onderdeel van Mozilla’s strategische koerswijziging: de organisatie wil een coördinerende rol spelen in een opener alternatief voor de gesloten AI-platforms van onder meer OpenAI en Anthropic.

Een netwerk tegenover de AI-giganten

Mozilla-president Mark Surman omschrijft de strategie als “een soort rebellenalliantie”: een los netwerk van startups, ontwikkelaars en technologen die werken vanuit het publieke belang ^LC. De term verwijst bewust naar Mozilla’s vroegere rol als uitdager van dominante browser- en webbedrijven.

1,4 miljard dollar aan reserves

Mozilla wil ongeveer 1,4 miljard dollar aan reserves inzetten voor missiegedreven AI-bedrijven en organisaties, onder meer via Mozilla Ventures ^BLC. Daarnaast wordt in het kader van de bredere strategie gesproken over een investeringscommitment van 650 miljoen dollar voor de ontwikkeling van het open AI-ecosysteem ^G.

Sinds 2022 heeft Mozilla Ventures meer dan 55 bedrijven gesteund. Daaronder vallen AI-startups zoals het Duitse AI-governancebedrijf Trail, Transformer Lab en Oumi ^G.

Mozilla.ai bouwt de ontbrekende infrastructuur

Via dochteronderneming Mozilla.ai werkt de organisatie aan open infrastructuur voor AI. Het gaat onder meer om hulpmiddelen voor vertrouwen en veiligheid bij AI-agents, evaluatiekaders en ontwikkelaarsplatforms ^BL.

Daarmee probeert Mozilla een probleem aan te pakken dat het zelf scherp formuleert: “Gesloten AI-systemen winnen vandaag omdat ze daadwerkelijk eenvoudiger te gebruiken zijn” ^B.

Vendor lock-in: bedrijven overschatten hun bewegingsvrijheid

Voor CIO’s en CTO’s ligt een ander belangrijk risico niet alleen bij de kwaliteit van een model, maar bij de moeite die het kost om van leverancier te wisselen.

Verschillende onderzoeken uit 2026 wijzen op een groot verschil tussen wat bedrijven denken te kunnen en wat ze in de praktijk voor elkaar krijgen:

• In een Zapier-onderzoek onder 542 Amerikaanse leidinggevenden dacht bijna 90 procent binnen vier weken van AI-leverancier te kunnen wisselen. 41 procent verwachtte dat zelfs binnen twee tot vijf dagen te kunnen. Van de organisaties die daadwerkelijk migreerden, meldde echter slechts 42 procent dat dit soepel verliep ^TZ.
• Uit de Cloud Survey 2026 van Parallels bleek dat 94 procent van de organisaties zich zorgen maakt over afhankelijkheid van AI-leveranciers. Slechts 6 procent van de ondervraagde bedrijfsleiders dacht de primaire AI-provider zonder verstoring te kunnen vervangen ^P.
• In een onderzoek van het IBM Institute for Business Value onder 1.000 senior executives zei meer dan 70 procent dat het lastig zou zijn om AI-systemen te vervangen zodra die in kernprocessen zijn ingebed ^C.

De vaak genoemde verhouding van “85 procent denkt te kunnen overstappen, 30 procent kan het daadwerkelijk” is geen afzonderlijk, uniform onderzoeksresultaat, maar een combinatie van deze cijfers. Die formulering sluit het meest aan bij de analyse van cx-o.com ^C.

Voor bedrijven is zelf AI-modellen hosten daarom niet alleen een ideologische keuze. Het kan ook een manier zijn om risico’s rond prijswijzigingen, productstrategieën, dataverwerking en afhankelijkheid van één leverancier te beperken.

Open source of open weights?

Een belangrijke nuance is dat “open AI” niet altijd hetzelfde betekent als volledig open-source AI. Bij open-weightmodellen zijn de modelgewichten beschikbaar, maar niet noodzakelijk alle trainingsdata, code of ontwikkelprocessen. Volgens een analyse van Red Line groeien open-weightmodellen, terwijl volledig open source terrein verliest ^R.

Dat verschil is relevant. Open gewichten kunnen bedrijven meer controle en lagere kosten geven, maar bieden niet automatisch volledige transparantie of reproduceerbaarheid.

De grote spanning: kan open AI blijven bijbenen?

De cijfers ondersteunen het optimistische verhaal. Kosten dalen, prestaties komen dicht bij die van gesloten modellen en steeds meer organisaties gebruiken ten minste één open AI-component. In een onderzoek van McKinsey, de Mozilla Foundation en de Patrick J. McGovern Foundation gaf meer dan de helft van 700 technologieverantwoordelijken aan een open-sourcecomponent te gebruiken — vaak naast een commerciële API ^D. De adoptie neemt volgens McKinsey vooral toe in geavanceerde industrieën, technologie, media en telecom en financiële dienstverlening ^F.

Toch blijven de machtsverhoudingen ongelijk:

• Gesloten modellen zijn nog goed voor ongeveer 80 procent van het ontwikkelaarsgebruik ^R.
• Ze zijn doorgaans eenvoudiger te implementeren en te onderhouden.
• Frontierlabs als OpenAI, Anthropic en Google DeepMind beschikken over veel meer kapitaal om grootschalige modellen en infrastructuur te ontwikkelen.
• Gesloten modellen vertegenwoordigen volgens Red Line nog altijd ongeveer 95 procent van de omzet ^R.

Mozilla erkent die achterstand zonder omwegen: gesloten systemen winnen momenteel omdat ze makkelijker te gebruiken zijn ^B. De inzet van de organisatie is dat zelf hosten uiteindelijk niet meer vooral een principiële keuze is, maar een verstandige zakelijke beslissing — zodra bedrijven de beperkingen van gesloten afhankelijkheden sterker voelen.

Conclusie

Mozilla’s eerste State of Open Source AI-rapport presenteert een duidelijke trend: open modellen komen qua prestaties dicht in de buurt van gesloten systemen, terwijl de kosten aanzienlijk lager liggen. Het voorbeeld van Pinterest laat zien dat dit niet langer alleen een theoretische mogelijkheid is; bedrijven claimen er in de praktijk al miljoenen mee te besparen.

Maar de strijd is nog niet beslist. Gesloten modellen hebben een groot voordeel in gebruiksgemak, integratie en kapitaal. Bovendien blijkt overstappen tussen AI-leveranciers veel moeilijker dan veel ondernemingen denken.

Mozilla probeert met zijn financiële reserves, Mozilla.ai en een netwerk van startups en ontwikkelaars een alternatief ecosysteem op te bouwen. Of die ‘rebellenalliantie’ de enorme investeringen van de frontierlabs kan bijhouden, zal niet alleen afhangen van benchmarks en kosten. Doorslaggevend wordt vooral of open AI snel genoeg eenvoudiger, betrouwbaarder en beter integreerbaar wordt.