Trans-Atlantische spanningen over digitale regulering: VS zet harde middelen in, EU houdt stand

Hier is de feitelijke stand van zaken met betrekking tot de trans-Atlantische spanningen over digitale regulering, halverwege 2026.

Trans-Atlantische spanningen over digitale regulering — Stand van zaken (juli 2026)

De relatie tussen de VS en de EU op het gebied van digitale regulering is geëscaleerd tot een openlijke confrontatie. De VS gebruikt handhavinginstrumenten, visumverboden en clausules in bilaterale verdragen om de EU onder druk te zetten de handhaving van haar Digital Markets Act (DMA) en Digital Services Act (DSA) te verzachten of stop te zetten. De EU verzet zich via de rechter en handhaaft haar regulerende koers.

1. Ericsson's Ekholm: Europa geen 'fijne buurt' voor het bedrijfsleven

De vertrekkende Ericsson-topman Börje Ekholm is een van de meest uitgesproken Europese bedrijfsleiders die kritiek heeft op het reguleringsklimaat in de EU. Hij heeft de Europese drang naar techsoevereiniteit 'gevaarlijk' genoemd ^U, Europa een tech-'museum' genoemd dat achterloopt op China op het gebied van AI ^B, en gewaarschuwd dat zonder consolidatie en deregulering Ericsson investeringen buiten Europa zal blijven verplaatsen ^U. Eerder vergeleek hij Europa ongunstig met markten als India, waarbij hij opmerkte dat de connectiviteit op London Heathrow slechter is dan in Mumbai ^U.

Feitencheck 'shitty neighbourhood': De exacte bewoording 'shitty neighbourhood' is niet aangetroffen in de directe Bloomberg-, CNBC- of andere berichtgeving over Ekholms uitspraken. Hij heeft de Europese markt wel 'de zwakste ter wereld' genoemd ^U en de reguleringsaanpak als 'gevaarlijk' bestempeld ^U, maar een bron met de specifieke uitdrukking 'shitty neighbourhood' verscheen niet in de zoekresultaten. De strekking van zijn kritiek is echter goed gedocumenteerd.

2. USTR Jamieson Greer zet druk op EU vanwege tech-wetgeving

USTR Jamieson Greer heeft het confronteren van de EU-digitale regulering tot een speerpunt gemaakt. In december 2025 uitte hij zijn teleurstelling over de behandeling van Amerikaanse techbedrijven door de EU en betoogde dat het DMA-onderzoek naar Amerikaanse bedrijven in strijd was met een toezegging in een VS-EU-handelsdeal om 'ongerechtvaardigde digitale handelsbelemmeringen' aan te pakken ^UU. De Consumer Technology Association drong er formeel bij Greer op aan om actie te ondernemen tegen de DMA en noemde het een discriminerend regime dat zich op Amerikaanse bedrijven richt ^D.

Section 301-onderzoeken

De regering-Trump/Greer heeft een ongekende reeks Section 301-onderzoeken gestart. Op 12 mei 2026 werden onderzoeken ingesteld naar 60 economieën ^U. Hoewel veel hiervan gericht zijn op gedwongen arbeid en industrieel beleid, is de dreiging van een specifiek Section 301-onderzoek naar EU-digitale regulering een terugkerend instrument in Greers drukkingscampagne.

Visumbeperkingen voor Europese DMA/DSA-functionarissen

In een forse escalatie legde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in januari 2026 visumbeperkingen op aan vijf Europese functionarissen die betrokken waren bij het opstellen en implementeren van de DMA en DSA ^U. The Wall Street Journal meldde dat de VS de toegang ontzegde aan een voormalige EU-functionaris, specifiek vanwege zijn rol bij de ontwikkeling van de digitale-inhoudwet ^U. Het Center for Strategic and International Studies (CSIS) documenteerde dit als 'de meest directe maatregelen tot nu toe gericht op Europese digitale regulering' ^U.

3. EU houdt stand — Gerecht verwerpt aanwijzing Apple als 'poortwachter'

Op 8 juli 2026 heeft het EU-Gerecht in Luxemburg alle vorderingen van Apple verworpen die de aanwijzing als 'poortwachter' onder de DMA betwistten (de App Store en iOS, zaken T-1079/23, T-1080/23 en T-214/24) ^UUU. De rechtbank oordeelde dat Apple aan de DMA-verplichtingen moet voldoen, waaronder het toestaan van alternatieve app-stores en sideloading, en dat veel van Apple's bezwaren voorbarig waren en alleen tegen specifieke handhavingsmaatregelen konden worden ingebracht ^U. Dit was de eerste grote juridische test van de DMA, en de EU won deze overtuigend.

4. De bredere context: verslechterende handelsbetrekkingen en anti-reguleringsclausules

Het conflict over digitale regulering maakt deel uit van een bredere verslechtering van de trans-Atlantische handelsbetrekkingen. Greer verwerkt bepalingen tegen digitale regulering in bilaterale handelsakkoorden. Volgens een gedetailleerde CSIS-analyse van maart 2026 hanteert de VS een 'nieuwe containmentdoctrine' — het gebruik van handelsakkoorden om digitale regulering in het buitenland te stoppen ^U. De analyse stelt dat de VS clausules in bilaterale akkoorden opneemt die de mogelijkheid van ondertekenende partijen beperken om data-lokalisatie-eisen, digitale-dienstenbelastingen en platformreguleringsmaatregelen in te voeren die onevenredig veel invloed hebben op Amerikaanse techbedrijven.

Feitencheck 'minstens negen landen': De beschikbare bronnen (CSIS en handelsrechtelijke analyses) beschrijven een systematische Amerikaanse inspanning om anti-digitale-reguleringsclausules in bilaterale akkoorden op te nemen en identificeren meerdere doelwitten, maar een specifiek aantal van 'negen landen' werd niet bevestigd in de zoekresultaten. Het CSIS-rapport ^U beschrijft een brede, multi-front campagne. Het bestaan en de breedte van de strategie zijn goed onderbouwd; het exacte aantal vereist verdere verificatie.

Samenvatting

Element	Status	Belangrijkste bron
Ekholms kritiek op Europa	Goed gedocumenteerd ('gevaarlijk', 'museum', 'zwakste markt'); 'shitty neighbourhood' citaat onbevestigd	UUB
Greers druk op EU-techwetten	Gedocumenteerd: teleurgestelde verklaring, Section 301-dreigingen	UDU
Visumbeperkingen voor EU-functionarissen	Bevestigd: 5 EU-functionarissen kregen in jan. 2026 geen toegang tot VS	UU
EU-Gerecht over Apple DMA	Uitspraak 8 juli 2026 — Apple verloor alle procedures	UUUU
Anti-reguleringsclausules in bilat. deals	Bevestigde VS-strategie; exact aantal van 9 landen onbevestigd	U

Conclusie: De trans-Atlantische spanningen over digitale regulering bevinden zich op het hoogste punt in decennia. De VS zet handels-, visum- en bilaterale verdragsinstrumenten in om de EU-techregulering terug te draaien, terwijl de EU — gesterkt door de uitspraak in de Apple-zaak van juli 2026 — standhoudt.