EU beschuldigt Meta van overtreding Digital Services Act met verslavend ontwerp Facebook en Instagram

Hier volgt een volledig overzicht van de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie van juli 2026 over het verslavende ontwerp van Meta, de mogelijke boete, de geëiste maatregelen, Meta's gelijktijdige Ierse rechtszaak en de eerdere zaak uit april 2026 over kinderen onder de 13.

---

1. De voorlopige bevindingen van juli 2026

Op 10 juli 2026 deed de Europese Commissie een voorlopige uitspraak dat Meta's Facebook en Instagram in strijd zijn met de Digital Services Act (DSA) vanwege een 'verslavend ontwerp' dat inspeelt op de psychologie van gebruikers en overmatig gebruik aanmoedigt ^ERM. De Commissie concludeerde dat Meta had nagelaten de systeemrisico's van deze ontwerpkeuzes voor de geestelijke gezondheid van gebruikers, met name kinderen en andere kwetsbare groepen, adequaat te beoordelen en te beperken ^EET.

Welke functies worden precies genoemd?

De Commissie wees vier samenhangende ontwerpelementen aan als de kern van de overtreding:

• Oneindig scrollen (eindeloze feeds) – automatisch nieuwe content laden zodat gebruikers geen natuurlijk stopmoment hebben ^ERE
• Automatisch afspelende video's – video's die standaard afspelen en gebruikers continu geboeid houden ^ERE
• Pushmeldingen – gerichte alerts die gebruikers herhaaldelijk teruglokken naar de platforms ^ET
• Zeer gepersonaliseerde aanbevelingsalgoritmes – AI-gestuurde systemen die hyper-afgestemde feeds samenstellen om de schermtijd te maximaliseren ^ERT

Het standpunt van de Commissie is dat Meta deze functies bewust heeft ontworpen om de aandacht van gebruikers te maximaliseren, zonder een deugdelijke DSA-risicobeoordeling van hun verslavende potentieel uit te voeren ^EM.

---

2. Mogelijke boete: tot 6% van de wereldwijde jaaromzet

Op grond van de DSA kan de Commissie boetes opleggen van maximaal 6% van de totale wereldwijde jaaromzet van een bedrijf bij niet-naleving ^RAT. Meerdere bronnen schatten Meta's risico op ongeveer 12 miljard dollar, gebaseerd op Meta's gerapporteerde wereldwijde omzet van circa 200 miljard dollar in 2025 ^AT. Deze boete geldt alleen als de voorlopige bevindingen worden bevestigd nadat Meta zijn recht op verweer heeft uitgeoefend in de formele procedure ^EA.

---

3. Wat eist de Commissie? Andere standaardinstellingen en schermtijdpauzes

De Commissie gelastte Meta om standaardinstellingen te wijzigen om de platforms minder verslavend te maken en om effectieve schermtijdpauzes en andere beperkende maatregelen in te voeren ^EMC. Concreet:

• Meta moet 'belangrijke verslavende functies' standaard uitschakelen voor gebruikers, waaronder oneindig scrollen en automatisch afspelen, of ze alleen aanbieden via een expliciete opt-in ^ERC
• Het moet schermtijd-dashboards en pauzeherinneringen implementeren die het gebruik daadwerkelijk onderbreken – geen gemakkelijk weg te klikken pop-ups ^MC
• De bewijslast dat de ontwerpwijzigingen effectief zijn, ligt bij Meta ^E

Meta heeft een formele termijn gekregen om te reageren en eigen voorstellen voor maatregelen te doen voordat de Commissie een definitieve, bindende beslissing neemt ^EM.

---

4. Meta's gelijktijdige juridische aanval in Ierland

Los van de EU-procedure startte Meta op 13 juli 2026 een rechtszaak bij de High Court in Ierland tegen Coimisiún na Meân (de Ierse mediawaakhond) ^IC. De zaak probeert twee onderzoeken te stoppen die Coimisiún na Meân in mei 2026 was gestart naar Instagram en Facebook op grond van:

• Artikel 25 van de DSA – dat 'dark patterns' (misleidende of manipulerende interface-ontwerpen) verbiedt
• Artikel 27 van de DSA – dat de transparantie en gebruikerscontrole van aanbevelingssystemen regelt ^ICE

Deze Ierse onderzoeken kijken of Meta's interface-ontwerp het voor gebruikers moeilijk maakt om te bepalen welke content ze zien en of algoritmische feeds gebruikersgedrag manipuleren zonder adequate transparantie ^IC. Meta vraagt de rechter om de beslissing van de toezichthouder om deze onderzoeken te starten, nietig te verklaren, op procedurele en jurisdictionele gronden ^I. Deze Ierse actie is een apart juridisch spoor naast de DSA-procedure van de Commissie tegen zeer grote online platforms (VLOP's) ^CE.

---

5. Context: Meta's tweede DSA-overtreding in 2026

De voorlopige bevinding over verslavend ontwerp is Meta's tweede DSA-overtreding in zes maanden.

Op 29 april 2026 stelde de Commissie al voorlopig vast dat Meta de DSA schond door te weinig te doen om kinderen onder de 13 van Instagram en Facebook te weren, ondanks de eigen leeftijdsgrenzen van de platforms ^RMD. Die zaak draaide erom dat Meta geen effectieve maatregelen had genomen om minderjarige gebruikers te detecteren en te blokkeren, waardoor kinderen werden blootgesteld aan content en gegevensverzameling waar de DSA juist tegen moet beschermen ^MD. Ook die zaak kan leiden tot een boete van 6% van de wereldwijde jaaromzet ^R.

Eerder kreeg Meta al DSA-gerelateerde maatregelen: in oktober 2025 oordeelde de Commissie voorlopig dat Meta in gebreke was gebleven wat betreft ontoereikende onderzoekstoegang tot data en een ineffectief meldingssysteem voor illegale content ^ET.

---

Samenvatting

Onderdeel	Details	Belangrijkste bronnen
Datum bevindingen	10 juli 2026	ERM
Getroffen platforms	Facebook en Instagram	ERE
Genoemde functies	Oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen, gepersonaliseerde aanbevelingsalgoritmes	ERET
Wettelijke basis	DSA Artikel 34 (risicobeoordeling) en Artikel 35 (risicobeperking)	EM
Maximale boete	Tot 6% van wereldwijde jaaromzet (~12 miljard dollar)	RAT
Geëiste maatregelen	Aanpassing standaardinstellingen, schermtijdpauzes, opt-in voor verslavende functies	ERMC
Ierse rechtszaak	Aangespannen 13 juli 2026, tegen Coimisiún na Meân DSA Artikel 25+27 'dark patterns'-onderzoeken, gestart mei 2026	ICE
Eerdere DSA-zaak 2026	29 april 2026 – overtreding bescherming kinderen onder de 13	RMD
Status	Voorlopig (niet-bindend); Meta kan nog reageren voor definitief besluit	EM