Meer dan 200 experts waarschuwen regeringen: bereid je nu voor op de economische impact van AI

De experts vinden dat beleidsmakers niet moeten wachten op duidelijke cijfers over een stijgende totale werkloosheid. Tegen de tijd dat zulke cijfers zichtbaar zijn, kan het te laat zijn om werknemers en de verdeling van de AI-opbrengsten nog tijdig te beschermen . Zij pleiten onder meer voor meer onderzoek naar de economische effecten van AI, sterkere sociale vangnetten en instellingen die mensen helpen om tussen beroepen en sectoren over te stappen.

AI staat steeds vaker in functietitels buiten de technologiesector

De arbeidsmarktdata van Indeed Hiring Lab laten zien dat de verandering al zichtbaar is — al bewijzen de cijfers op zichzelf nog niet dat AI banen massaal vervangt.

• Het aantal Amerikaanse functietitels waarin AI wordt genoemd, nam toe van 264 in 2022 naar 822 in het eerste kwartaal van 2026. Daarmee steeg het aandeel van 2,6 naar 8,3 procent van alle functietitels waarvoor minstens vijf vacatures waren geplaatst .
• 63 procent van deze zogenoemde ‘AI-aangeraakte’ functietitels bevindt zich inmiddels buiten de traditionele technologiesector. Het gaat onder meer om verkoop, personeelszaken, juridische dienstverlening, marketing, vakberoepen, fysiotherapie en chauffeursfuncties .
• In vijf van de zes onderzochte grote markten komt AI inmiddels vaker voor in functietitels buiten de techsector dan daarbinnen . In de Verenigde Staten noemt ongeveer één op de twaalf vacatures AI in de functietitel .

De ontwikkeling beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. Een analyse van Indeed van vijf grote Europese arbeidsmarkten laat een vergelijkbare groei zien. AI duikt in steeds meer beroepen op en is in de meeste onderzochte Europese markten inmiddels vaker verbonden aan niet-technische functies dan aan technische functies .

Dat kan betekenen dat werkgevers zoeken naar mensen die AI-tools in hun bestaande werk kunnen gebruiken — bijvoorbeeld voor documentatie, planning of klantcontact — en niet alleen naar softwareontwikkelaars. Tegelijkertijd waarschuwen onderzoekers dat de langetermijngevolgen voor werkgelegenheid nog niet definitief kunnen worden vastgesteld.

Ook de Federal Reserve ziet een risico op verstoring

Verschillende bestuurders van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, hebben de afgelopen maanden ongewoon rechtstreeks gesproken over de mogelijke gevolgen voor werknemers.

• Federal Reserve-bestuurder Lisa Cook zei in mei 2026 dat de economie mogelijk afstevent op “de belangrijkste reorganisatie van werk in generaties”. Zij waarschuwde bovendien dat banenverlies door AI eerder kan optreden dan de banengroei die de technologie op langere termijn kan opleveren .
• Bestuurder Michael Barr stelde in februari 2026: “Op korte termijn kan AI de arbeidsmarkt diepgaand verstoren en sommige werknemers schaden” . Hij schetste ook een scenario van een ‘banenloze bloei’, waarin AI-agenten veel professionele en dienstverlenende functies vervangen of verdringen .
• Vicevoorzitter Philip Jefferson wees erop dat AI de productiviteit al verhoogt in onder meer klantenservice, logistiek, programmeren en medisch onderzoek. Die productiviteitswinst kan economische groei en nieuwe werkgelegenheid opleveren, maar roept tegelijk vragen op over verdringing van arbeid .
• Een onderzoeksnotitie van de Federal Reserve uit maart 2026 constateerde dat de invoering van AI het vacaturegedrag van bedrijven meetbaar verandert. Tot dusver vond de studie echter geen bewijs dat bedrijven of sectoren met een hogere AI-adoptie daardoor minder vacatures plaatsen .
• Reuters meldde dat Fed-functionarissen rekening houden met de mogelijkheid van een structureel hogere werkloosheid, doordat werknemers die door AI worden verdrongen mogelijk langer naar nieuw werk moeten zoeken .

De waarschuwingen betekenen niet dat een grootschalige banencrisis al is vastgesteld. Ze wijzen wel op een risico waarvoor traditionele economische indicatoren mogelijk te laat komen: nieuwe technologie kan taken en functie-eisen snel veranderen, terwijl werknemers, onderwijsinstellingen en overheden meer tijd nodig hebben om zich aan te passen.

Waarom economen nu anders over AI praten

De verklaring ‘We Must Act Now’ weerspiegelt een duidelijke verschuiving in het debat. Waar sommige economen verstoring op korte termijn eerder als speculatief beschouwden, waarschuwen steeds meer deskundigen dat wachten op een sterke stijging van de totale werkloosheid een dure vergissing kan zijn .

De kern van hun pleidooi is proactieve institutionele opbouw: maak beleid voordat de gevolgen volledig zichtbaar worden, in plaats van pas te reageren wanneer grote groepen werknemers al zijn geraakt . De experts willen dat de opbrengsten van AI breder over de beroepsbevolking worden verdeeld en dat werknemers ondersteuning krijgen bij scholing, overstappen naar ander werk en inkomensverlies tijdens die overgang.

Wat betekent dit voor werknemers?

Het belangrijkste signaal uit de cijfers is dat AI niet langer alleen een verhaal over softwarebedrijven en datawetenschappers is. Verkoopmedewerkers, HR-professionals, juristen, marketeers, fysiotherapeuten en vakmensen krijgen steeds vaker te maken met AI in hun functietitel of dagelijkse werkzaamheden.

Voor beleidsmakers betekent dat: wacht niet tot een crisis zich in de werkloosheidscijfers aftekent. Voor werknemers betekent het niet automatisch dat hun beroep verdwijnt, maar wel dat kennis van AI-tools in steeds meer functies een voordeel — en mogelijk een verwachting — wordt . De discussie verschuift daarmee van de vraag óf AI werk verandert naar de vraag hoe snel dat gebeurt en wie de kosten en baten van die verandering draagt.