Drievoudige energiecrisis raast over de wereld: Iran, Rusland en de brandstofschaarste

De energiewereld heeft te kampen met drie gelijktijdige, elkaar versterkende crises medio juli 2026. Het conflict tussen de VS en Iran is opnieuw geëscaleerd met president Trumps dreigement van "1000 raketten, vergrendeld en geladen", de Straat van Hormuz blijft een deels geblokkeerd knelpunt, Rusland heeft een volledig verbod op dieseluitvoer ingesteld, en een kerosine tekort als gevolg van de Hormuz-blokkade verstoort actief het zomerse vliegverkeer. Dit is het geverifieerde beeld van alle drie de dimensies.

1. VS-Iran conflict en Trumps dreigement van '1000 raketten'

President Trump voerde de retoriek op 11 juli 2026 scherp op met een waarschuwing dat "1000 raketten zijn vergrendeld en geladen en gericht" op Iran. Hij beweerde dat hij het Amerikaanse leger de opdracht heeft gegeven om een massale vergeldingsaanval uit te voeren als Teheran een aanslag op hem probeert te plegen . Dit kwam slechts enkele uren nadat een fragiel staakt-het-vuren was ingestort en terwijl een Iraanse delegatie naar Oman reisde voor bemiddelde besprekingen .

• Het Iraanse leiderschap, waaronder Mojtaba, wees Amerikaanse gesprekken af en riep op tot "wraak", waarbij ze eisten dat Washington eerst aan overeengekomen voorwaarden zou voldoen om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te normaliseren .
• De VS lanceerden rond dezelfde tijd een nieuwe reeks aanvallen op Iran, waardoor het staakt-het-vuren dat was getekend onder een Memorandum van Overeenstemming van half juni, werd verbroken .
• Militaire analisten van het Tel Aviv Institute for Security Studies schatten dat de VS aanzienlijke voorraden precisiemunitie hebben gebruikt tijdens het conflict, hoewel het Pentagon beweert een "vrijwel onbeperkte voorraad" te hebben .

2. Straat van Hormuz en de oliemarkten

De Straat van Hormuz blijft het epicentrum van de wereldwijde oliecrisis. De bijna totale sluiting heeft eerder dit jaar meer dan 13 miljoen vaten olie per dag in de Golf gestrand, wat wordt beschreven als de grootste aanbodschok in de geschiedenis .

• Begin juli 2026 is er een gedeeltelijke stroom hervat — die soms meer dan 10 miljoen vaten per dag bereikt — maar de situatie blijft fragiel en volatiel .
• Ongeveer 80 zeemijnen blokkeren nog steeds het centrale kanaal en de normale scheepvaart kan pas volledig worden hervat nadat ze zijn geruimd .
• Het Iraanse leger heeft alle tankers gewaarschuwd dat ze door de IRGC goedgekeurde routes moeten gebruiken of een "krachtig antwoord" krijgen , en aanvallen op schepen in de buurt van de straat gaan door, waaronder een Qatarese LNG-tanker die op 7 juli werd geraakt .
• De olieprijzen schommelen hevig op elk nieuws: ze stegen na de tankeraanval van 7 juli, daalden vervolgens toen de stromen toenamen en de gesprekken werden hervat .

3. Het Russische dieselverbod

Rusland heeft op 8–9 juli 2026 een volledig verbod op dieseluitvoer ingesteld, verwijzend naar een zich verdiepende binnenlandse brandstofcrisis die is veroorzaakt door Oekraïense drone-aanvallen op zijn raffinaderijen . Vice-premier Alexander Novak kondigde de maatregel aan tijdens een televisie-uitzending met president Poetin .

• De groothandelsprijzen voor diesel stegen onmiddellijk: Amerikaanse diesel futures stegen met 11%, Europese gasoil futures met 13% en de Britse groothandelsprijs voor diesel steeg bijna 14% op één dag .
• Het verbod verergert een toch al ernstig wereldwijd aanbodtekort. Rusland is de op één na grootste maritieme diesel exporteur ter wereld en de wereldwijde brandstofvoorraden waren al gevaarlijk laag .
• Naar verwachting zal het verbod de pompprijzen voor automobilisten wereldwijd tot ver in de zomer opdrijven .

4. Kerosinetekort en zomervliegverkeer

De oorlog in Iran en de sluiting van Hormuz hebben de wereldwijde kerosinevoorraden onder druk gezet, wat het piekseizoen voor vliegverkeer op het noordelijk halfrond direct verstoort .

• IATA-directeur-generaal Willie Walsh waarschuwde voor "onvermijdelijke" kerosine tekorten die de vliegtarieven zullen opdrijven, waarbij Azië naar verwachting als eerste zal worden getroffen, gevolgd door Europa .
• Bloomberg meldde dat de bijna volledige stopzetting van de Hormuz-scheepvaart raffinaderijen wereldwijd dwong om de productie van kerosine te verminderen, wat vakantieplannen in gevaar bracht .
• Sommige Europese luchtvaartmaatschappijen (bv. TUI) bagatelliseerden het risico publiekelijk, maar analisten en het IEA waarschuwden voor "systemische" tekorten die mogelijk tot honderden vluchtannuleringen kunnen leiden .
• Half mei 2026 waren luchtvaartmaatschappijen begonnen met het annuleren van vluchten en het verhogen van tarieven toen de crisis zich materialiseerde .