IEA-chef Fatih Birol waarschuwt: Europa's elektrificatie stagneert en het elektriciteitsnet is een 'economisch misdrijf'

Hier is een volledige, op bronnen gebaseerde samenvatting van wat IEA-chef Fatih Birol heeft gezegd over de voortgang van de elektrificatie in Europa, plus het aparte COP31-voorstel van Murat Kurum.

Stagnatie EU-elektrificatie op 23%

Birol heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat het elektrificatietempo van de EU stagneert. In exclusieve interviews met Euronews op 10 juli 2026 benadrukte hij dat het aandeel van elektriciteit in het Europese eindenergieverbruik al een decennium lang schommelt rond de 23% . Onafhankelijke gegevens van Eurelectric en de European Council on Foreign Relations bevestigen dat het EU-elektrificatiepercentage in 2024 op 23,4% stond, vrijwel onveranderd in tien jaar . De eigen doelstelling van de EU, voor het eerst vastgesteld in de Clean Industrial Deal, is om dit te verhogen naar ten minste 32% in 2030 .

De kloof tussen hernieuwbare energie en het stroomnet

Birol beschrijft de verouderde en ontoereikende elektriciteitsnetten van Europa als een kritiek knelpunt. In het interview van 10 juli 2026 noemde hij de veroudering van de Europese stroomnetten 'een economisch misdrijf' . Samen met EU-energiecommissaris Dan Jørgensen stelde hij dat het toevoegen van recordhoeveelheden hernieuwbare energie zinloos is als het net de stroom niet bij de consument kan krijgen . Netbeperkingen en aansluitingsvertragingen in EU-landen vormen een primaire barrière voor versnelde elektrificatie. Een eerder Euronews-rapport (december 2025) meldde dat 14 lidstaten nog steeds onder hun 2030-interconnectiedoelstellingen bleven, en de Commissie heeft sindsdien een plan van 1,2 biljoen euro voor netupgrades gelanceerd om de kloof te dichten.

Terugkeer naar Russisch gas uitgesloten

Birol sluit elke terugkeer naar Russisch gas expliciet uit. In hetzelfde interview van 10 juli 2026 'sloot hij de hypothese van terugkeer naar Russisch gas uit' en benadrukte hij dat de langdurige afhankelijkheid van Europa van Moskou voor energie de oorzaak is van de huidige hoge elektriciteitsprijzen . In de Franstalige versie van het interview zegt hij dat terugkeer naar Russisch gas een 'grove fout' zou zijn, en dat het officiële EU-verbod op Russische gasimport vanaf 2027 betekent dat Europa niet moet omkeren . In een apart interview in mei 2026 waarschuwde hij dat het verlichten van sancties op Russische energie een 'grote vergissing' zou zijn .

Elektriciteitsprijzen twee tot drie keer hoger dan gas

Birol en het IEA hebben herhaaldelijk gewezen op het feit dat elektriciteit in veel EU-landen twee tot drie keer duurder blijft dan gas per eenheid, wat de prikkel voor huishoudens en bedrijven om over te stappen op warmtepompen, elektrische voertuigen of elektrische industriële processen tenietdoet . Een analyse van Euronews van de EU-elektrificatiestrategie (9 juli 2026) stelt onomwonden: 'elektriciteit blijft aanzienlijk duurder dan gas in de meeste EU-landen', en deze prijskloof – gecombineerd met hoge initiële kosten – ontmoedigt de adoptie . Het bredere werk van het IEA toont aan dat zolang de stroomprijzen niet loskomen van de volatiliteit van de gasprijs, de concurrentiekloof zal blijven bestaan; het Europees Milieuagentschap bevestigde dat gasprijzen nog steeds de groothandelsprijzen voor elektriciteit in de EU bepalen .

Brede waarschuwingen over urgentie

In meerdere interviews heeft Birol het huidige moment als een kritiek venster omschreven. Hij noemde de energiecrisis als gevolg van de verstoringen in de Straat van Hormuz 'de grootste bedreiging voor de wereldwijde energiezekerheid in de geschiedenis' , en vertelde Euronews in Davos (januari 2026) dat 'alles elektrificeren' essentieel is voor de welvaart en veiligheid van Europa . Hij stelt dat de economie en het industriële concurrentievermogen van de regio afhangen van een snelle verschuiving van fossiele brandstoffen naar schone elektriciteit, en dat wachten de afhankelijkheid alleen maar zal verdiepen en de kosten zal verhogen.

COP31-voorzitter-ontwerper Murat Kurum's wereldwijde elektrificatiedoel

Los van Birol heeft de Turkse minister van Milieu en COP31-voorzitter-ontwerper Murat Kurum een nieuw mondiaal doel voor elektrificatie voorgesteld. Op 9 juni 2026, tijdens de VN-klimaatbijeenkomsten in Bonn, kondigde Kurum een vrijwillig doel aan om elektriciteit tegen 2035 35% van de wereldwijde eindvraag naar energie te laten dekken . Het doel is niet-bindend en geen onderdeel van formele COP-onderhandelingsteksten, maar is ontworpen om internationale ambitie te bundelen. Kurum noemde elektrificatie 'een kritiek front van de transitie' en merkte op dat elektriciteit momenteel slechts ongeveer 20% van het wereldwijde eindenergieverbruik voor zijn rekening neemt . Reuters meldt dat het voorstel steun heeft van verschillende regeringen, deels gedreven door de energieschok van het Iran-conflict .

Samenvatting

• Birol over stagnatie: EU-elektrificatie zit al tien jaar vast op ~23%; doel is 32% in 2030 .
• Birol over netten: Verouderde, ontoereikende netten zijn een knelpunt dat hij 'een economisch misdrijf' noemt .
• Birol over Russisch gas: Wijst elke terugkeer volledig af; noemt het een 'grote vergissing' .
• Birol over elektriciteit vs. gasprijzen: Twee tot drie keer duurder in de meeste EU-landen, wat de overstap ontmoedigt .
• Kurum (COP31): Stelde een vrijwillig mondiaal doel van 35% elektrificatie tegen 2035 voor, een stijging ten opzichte van de huidige ~20% .

Alle beweringen zijn afkomstig van Euronews-interviews met Birol (juli en mei 2026), Reuters, de UNFCCC, Eurelectric-data en het Europees Milieuagentschap. Er is geen tegenstrijdig bewijs gevonden in de zoekresultaten.