Dieselprijzen exploderen: VS noteert grootste dagstijging in vier jaar

De recordsprong van één dag

De Amerikaanse ultra-low sulfur diesel (ULSD) futures stegen op 8 juli tijdens de intraday handel met ruwweg 11-14%, waarbij het benchmarkcontract sloot op $154,71 per vat — de hoogste slotkoers in meer dan een maand . Reuters en de Wall Street Journal bevestigden dat deze beweging de grootste procentuele dagstijging voor het contract was sinds 2022 . Ook de Europese gasoil futures stegen met 13%, wat de wereldwijd geïntegreerde aard van de dieselmarkt onderstreept .

Directe aanleiding: Ruslands volledige dieselexportverbod

De trigger was de aankondiging van Rusland van een volledig verbod op dieselexport, ingaand op 8 juli en durend tot 31 juli . Vice-premier Alexander Novak maakte de maatregel bekend tijdens een televisie-uitzending van een regeringsvergadering met president Vladimir Poetin, en stelde dat het besluit bedoeld was om "het aanbod op de binnenlandse markt te vergroten" .

Het verbod was een direct antwoord op systematische Oekraïense drone-aanvallen op Russische olieraffinaderijen die de binnenlandse raffinagecapaciteit hadden lamgelegd en benzinetekorten en prijsstijgingen in Rusland hadden veroorzaakt . Rusland had eerder al een gedeeltelijk verbod ingesteld dat niet-producenten (brandstofhandelaren) verbood diesel te exporteren; de maatregel van 8 juli breidde de beperking ook uit tot producenten . Het verbod omvat ook scheepsbrandstof en gasolie, hoewel de meeste berichtgeving het breed heeft over "dieselexport" .

Leveringen op basis van bestaande intergouvernementele overeenkomsten — zoals een deal met Mongolië — zijn vrijgesteld .

Extra aanboddruk: nieuwe vijandelijkheden VS-Iran

Op dezelfde dag stegen de ruwe-olieprijzen met ongeveer 7% nadat de Amerikaanse president Donald Trump opnieuw dreigde met aanvallen op Iran en het staakt-het-vuren beëindigde . Brent crude futures stegen 6,6% naar $79,07 per vat, terwijl WTI 6,1% steeg naar $74,71 — de grootste procentuele dagstijgingen voor beide benchmarks sinds april 2026 . De escalatie deed de vrees herleven dat Iran opnieuw de Straat van Hormuz zou sluiten, waar ongeveer 20% van de wereldwijde olievoorziening doorheen wordt getransporteerd . De Straat was tijdens de oorlog met Iran in 2026, die in maart begon, al periodiek gesloten .

Deze geopolitieke risicopremie legde een aanzienlijke verstoringspremie op alle geraffineerde producten, wat het effect van het Russische dieselverbod nog versterkte .

Al krappe mondiale distillatenmarkten

Zelfs vóór het Russische verbod stonden de mondiale dieselmarkten al zwaar onder druk. De crack spread voor Amerikaanse diesel futures — een maatstaf voor de winstgevendheid van raffinaderijen voor diesel ten opzichte van ruwe olie — had op 26 juni al een driewekelijkse hoogtepunten van $62,84 per vat bereikt, waarbij analisten van Reuters opmerkten dat "de aanbodkrapte voor het product zal aanhouden" . De prompt Nymex 3-2-1 crack spread, een bredere maatstaf voor de winstgevendheid van raffinaderijen, bereikte op 8 juli een recordhoogte van $64,58 per vat .

Europese gasoil futures stegen op 8 juli met 13%, wat het mondiale karakter van de distillatenkrapte onderstreept . Het Short-Term Energy Outlook van de EIA van juni 2026 voorspelde dat in een scenario met verstoring van de Straat van Hormuz de dalende olievoorraden de Brent-prijzen gemiddeld op $105 per vat zouden houden in juni en juli, waarbij de groothandelsprijzen voor diesel en vliegtuigbrandstof in 2026 met meer dan 60% zouden stijgen ten opzichte van de prognoses van vóór het conflict .

Crack spreads en impact op groothandelsprijzen

De crack spread voor diesel futures versus WTI had in maart 2026 al ongeveer $70 per vat bereikt, gedreven door een sterke vraag uit het Verre Oosten en het structurele distillatentekort in Europa . Uit gegevens van de PVM-analyse van CME Group bleek dat de crack spread voor stookolie eind maart 2026 een piek bereikte van bijna $90 per vat . Het Russische verbod van 8 juli duwde de marges nog verder omhoog, hoewel het exacte niveau van de voor diesel specifieke crack spread op die datum op basis van beschikbare gepubliceerde bronnen niet onafhankelijk is bevestigd boven $80 per vat.

De groothandelsprijzen voor diesel zouden naar verwachting al binnen een week met meer dan 30 cent per gallon stijgen, nog vóór het verbod . Met het Russische verbod dat extra opwaartse druk gaf, was een stijging van 40+ cent per gallon in lijn met de marktverwachtingen.

Impact op Amerikaans vrachtvervoer

De EIA had al gewaarschuwd dat crack spreads boven $1 per gallon de eindgebruikers in de knel brachten . De Dallas Fed meldde dat de Amerikaanse retail-dieselprijzen in 2026 al met 62% waren gestegen tot $5,64 per gallon tijdens de eerste maand van de oorlog met Iran . Door de gelijktijdige piek van zowel ruwe olie als dieselpremies op 8 juli kwamen de operationele marges van Amerikaanse vrachtwagenbedrijven — die al zwaar onder druk stonden door hoge brandstofkosten — nog verder in de knel .

Belangrijke kanttekeningen en onzekerheden

• De slotkoers van $154,71 per vat wordt bevestigd door Reuters en meerdere nieuwsuitzendingen . Sommige berichtgeving gebruikte echter prijzen in centen per gallon, waarbij de ULSD front-month slotkoers op dezelfde dag $2,7356 per gallon bedroeg . De equivalentie in vaten is consistent met de standaardomrekening.
• De specifieke daling van de Amerikaanse distillatenvoorraden met 5 miljoen vaten, genoemd in de oorspronkelijke vraag van de gebruiker, kon niet direct worden bevestigd uit de beschikbare bronnen.
• De crack spread voor diesel van $80+ per vat, hoewel consistent met de trend van de marges in het begin van 2026, is op basis van de beschikbare gepubliceerde bronnen voor deze analyse niet onafhankelijk geverifieerd op dat exacte niveau.

Conclusie

8 juli 2026 was een perfecte storm voor de dieselmarkt: het Russische exportverbod — zelf een gevolg van oorlogsschade aan raffinage-infrastructuur — trof een markt die al onder druk stond door het risico van verstoringen van het aanbod in het Midden-Oosten en historisch krappe mondiale distillatenvoorraden. De eendaagse stijging van 11,6% was de grootste sinds 2022, en de druk die deze veroorzaakte, zal naar verwachting niet snel afnemen.