Hoe de sluiting van de Straat van Hormuz de energietransitie een duw geeft (en tegenhoudt)

Structurele grenzen die de transitie beperken

1. Omleidingspijpleidingen bieden een gedeeltelijke uitweg

• Saoedi-Arabië's East–West Pipeline (Petroline): Een 1.200 km lange pijpleiding uit de jaren 80 van Abqaiq naar Yanbu aan de Rode Zee, met een capaciteit tot 7 miljoen vaten per dag. Voor het conflict stuurde Saoedi-Arabië ongeveer 60% van zijn ladingen via deze route . Tijdens de crisis draait de pijpleiding bijna op volle capaciteit, goed voor ruwweg 3,5 tot 5,5 miljoen vaten per dag aan alternatieve exportcapaciteit .
• VAE's Habshan–Fujairah-pijpleiding (ADCOP): Een 360 km lange pijpleiding die ruwe olie van Habshan naar de haven van Fujairah aan de Golf van Oman brengt en de Straat volledig omzeilt. Sinds de sluiting draait deze op maximale capaciteit .
• Iraakse pijpleiding via Koerdistan-Turkije: Irak heeft groen licht gegeven voor uitbreiding van dit systeem om de export via de Middellandse Zee te verhogen, met een verwachte toename tot ongeveer 770.000 vaten per dag zodra het volledig operationeel is .
• Cruciaal hiaat: geen LNG-omleiding. Waar olie gedeeltelijk via pijpleidingen kan worden omgeleid, zijn er geen alternatieve pijpleidingen of scheepvaartroutes die ook maar een fractie van de ontbrekende LNG-volumes uit de Golf kunnen verwerken . Dit betekent dat de crisis de aardgasmarkten harder en duurzamer raakt dan de oliemarkten.

2. De flexibiliteit van de olie-economie zelf

• Prijsgedreven vraagvernietiging. Toen de olieprijzen stegen en er tekorten ontstonden, begon het verbruik te dalen. Eind maart 2026 had de wereld al te maken met een dalende consumptie . Dit is een zelfcorrigerend mechanisme: hoge prijzen verminderen de vraag, wat het langetermijnprijssignaal voor alternatieven tempert.
• Olieprijzen inmiddels weer gedaald. Op 25 juni 2026 zakte Brent kortstondig onder $72,48 per vat – het niveau van voor de oorlog – doordat het verkeer door de Straat geleidelijk hervatte en er een staakt-het-vuren werd getekend . Scherpe prijsstijgingen gevolgd door een snelle daling verzwakken het duurzame investeringssignaal voor hernieuwbare energie.
• Strategische reserves en vraagverschuiving. De VS en andere grote verbruikers spraken strategische aardoliereserves aan. Goldman Sachs oordeelde dat de Amerikaanse economie „relatief ongeschonden” zou blijven, zelfs als de Straat nooit meer opengaat , mede omdat de VS een netto-olieproducent is.

3. Het omkeerrisico

• Dynamiek van het staakt-het-vuren. Iran kondigde aan dat de Straat tijdens een staakt-het-vuren in april „volledig open” zou zijn, waardoor Brent daalde naar $88 per vat . Half juni 2026 werd een deal tussen de VS en Iran verwacht die de Straat definitief zou heropenen . Telkens wanneer de Straat gedeeltelijk opengaat, dalen de olieprijzen en ebt de urgentie voor investeringen in hernieuwbare energie weg.
• CNBC meldt dat de oorlog het energieveiligheidsdebat juist heeft verlegd naar fossiele brandstoffen als de primaire kwetsbaarheid – maar ook dat het conflict de post-crisisnormaal permanent heeft hervormd, waarbij Hormuz-export wellicht nooit meer terugkeert naar het niveau van voor de oorlog .

Conclusie

De Hormuzcrisis heeft een krachtige versnelling van hernieuwbare energie en elektrificatie teweeggebracht door ze te herdefiniëren als binnenlandse veiligheidsactiva in plaats van klimaatluxe, en heeft de extreme kwetsbaarheid van fossiele handel via knelpunten blootgelegd. De transitie wordt echter geremd door reële tegenkrachten: omleidingspijpleidingen in de Golf (vooral Saoedi-Arabië's Petroline en de VAE's ADCOP) kunnen 3,5–5,5 miljoen vaten per dag om de Straat heen leiden; hoge olieprijzen veroorzaken vraagvernietiging die zichzelf corrigeert; en elk staakt-het-vuren of gedeeltelijke heropening van de Straat zorgt voor een scherpe prijsdaling, waardoor het duurzame prijssignaal voor langetermijnkapitaalverschuivingen verzwakt. Het netto-effect is waarschijnlijk een ratelwerking: het energiesysteem wordt na elke crisis meer geëlektrificeerd en gediversifieerd, maar de flexibiliteit van de olie-economie en de omleidingsinfrastructuur voorkomen een radicale breuk.