Binnen de NAVO-top van 2026 in Ankara: Trumps vredesmissie, strijd over defensie-uitgaven en een nieuwe fase in de Oekraïne-oorlog

De NAVO-top van 2026 in Ankara (7–8 juli) was een diplomatiek moment met hoge inzetten: president Donald Trump oefende tegelijkertijd druk uit op bondgenoten om meer aan defensie uit te geven, profileerde zich als vredestichter via directe telefoongesprekken met Vladimir Poetin, en bereidde zich voor op een gespannen bilaterale ontmoeting met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dit alles speelde zich af tegen de achtergrond van hernieuwde Russische raketaanvallen op Kyiv en Oekraïense vergeldingsaanvallen, met Turkije als gastheer en bemiddelaar.

Trumps telefoontjes met Poetin en Zelensky voor de top

Trump voerde op 4 juli een bijna 90 minuten durend telefoongesprek met Poetin – hun vierde gesprek van het jaar – waarin hij opnieuw aanbood te helpen bij een oplossing voor de oorlog in Oekraïne. Moskou omschreef het gesprek als 'zakelijk en zeer constructief' .

Eerder, op 14 juni, had Trump Poetin laten weten dat het oplossen van het conflict in Oekraïne 'cruciaal' was en dat hij bereid was te helpen, aldus een Kremlin-adviseur .

Trump heeft ook meerdere keren met Zelensky gebeld, onder meer rond 14 juni voorafgaand aan de G7-top, waar ze de Russische invasie en pogingen om deze te beëindigen bespraken . Er is echter geen bewijs van een Trump-Zelensky telefoongesprek vlak voor of tijdens de top in Ankara – de belangrijkste interactie stond gepland als een persoonlijke ontmoeting.

De geplande ontmoeting tussen Trump en Zelensky in Ankara

Trump en Zelensky stonden gepland om elkaar op woensdag 8 juli om 14:30 uur lokale tijd te ontmoeten aan de zijlijn van de NAVO-top, na de zitting van de Noord-Atlantische Raad . Er was een uur uitgetrokken voor de ontmoeting .

Verwacht werd dat Zelensky Trump rechtstreeks om hulp zou vragen bij het aanvullen van de uitgeputte voorraden Amerikaanse munitie, met name Patriot- en NASAMS-luchtverdedigingssystemen . De ontmoeting werd gezien als een test voor de gespannen relatie tussen de twee leiders, die in februari 2025 een moeizame ontmoeting in het Oval Office hadden .

Voorafgaand aan de ontmoeting veranderde Kyiv van aanpak – het stapte af van een door de VS gesteund vredesinitiatief en probeerde Trump ervan te overtuigen dat Oekraïne nog steeds aanzienlijke hefbomen in het conflict heeft .

Trumps kritiek op de NAVO en zijn aandringen op snellere verhoging van defensie-uitgaven

Trump arriveerde in Ankara te midden van 'Amerika's groeiende aandringen dat NAVO-leden hun defensie-uitgaven snel verhogen' . Hij had publiekelijk geklaagd dat de VS een onevenredig zware last draagt . In een bericht op Truth Social voorafgaand aan de top klaagde Trump dat de VS meer geld aan de NAVO uitgeeft dan andere leden, zonder daar evenveel voordeel voor terug te krijgen .

Op dag 1 (7 juli) haalde Trump 'oude geschillen over de oorlog in Iran en Groenland weer op' tijdens de eerste gespreksronde . Hij noemde Spanje 'een vreselijke' bondgenoot, en de verdeeldheid over defensie-uitgaven domineerde de openingssessies .

De NAVO reageerde met een 'big reveal' van wapencontracten ter waarde van tientallen miljarden dollars – nieuwe militaire projecten die moesten bewijzen dat Europese bondgenoten hun toezeggingen omzetten in echte slagkracht . Reuters meldde dat de NAVO een reeks wapencontracten ter waarde van ten minste $50 miljard presenteerde . Secretaris-generaal Mark Rutte omschreef de top als een bewijs dat Europeanen 'hun beloften om de defensie-uitgaven te verhogen nakomen' .

Escalerend geweld: Russische aanvallen op Kyiv en Oekraïense vergeldingsaanvallen

Op maandag 6 juli – vlak voor de top – lanceerde Rusland een grote raketaanval op Kyiv, waarbij meerdere burgers omkwamen. Zelensky drong er bij de VS en Europese bondgenoten op aan om 'krachtige besluiten' te nemen tijdens de NAVO-top. 'Het is van groot belang dat de wereld – in de eerste plaats de Verenigde Staten en onze Europese partners – de NAVO-top in Ankara verlaat met krachtige besluiten ter ondersteuning van onze luchtverdediging,' zei hij .

De bredere context omvat Oekraïense vergeldingsaanvallen op Russische militaire infrastructuur. Hoewel specifieke details over aanvallen rond de topdata beperkt zijn in de beschikbare bronnen, bleef het conflict op hoge intensiteit, met de alliantie die 'onder druk staat door de aanhoudende militaire agressie van Rusland' .

Verschillende NAVO-leden kondigden tijdens de top verdere militaire steun aan Oekraïne aan, waaronder extra antiballistische raketsystemen .

Turkije's rol als bemiddelaar en gastheer

Turkije was gastheer van de top in Ankara – de 36e NAVO-top en de tweede in Turkije (na Istanbul in 2004) .

President Erdogen heeft zich tijdens de oorlog gepositioneerd als een belangrijke bemiddelaar tussen Rusland en Oekraïne. De keuze voor Ankara als locatie voor de top werd algemeen gezien als een versterking van Turkije's rol als diplomatieke brug .

De top bood Trump de kans om 'zijn omarming van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, de gastheer van dit jaar, te tonen' , wat de toenadering tussen de VS en Turkije tijdens Trumps tweede termijn weerspiegelt.

Conclusie

De top van 2026 in Ankara ontvouwde zich als een diplomatiek moment met hoge inzet: Trump zette tegelijkertijd NAVO-bondgenoten onder druk over defensie-uitgaven, profileerde zich als vredestichter via directe telefoontjes met Poetin, en bereidde zich voor op een gespannen ontmoeting met Zelensky – dit alles tegen de achtergrond van hernieuwde Russische aanvallen op Kyiv en Oekraïense vergeldingsaanvallen. Turkije's rol als gastheer en bemiddelaar onderstreepte Erdogens aanhoudende invloed als gesprekspartner tussen de strijdende partijen.