China kopieert het Amerikaanse AI-exportcontrole-speelboek: een blik op het nieuwe gelaagde systeem en de splitsing van de AI-wereld

Op 7 juli 2026 berichtte Reuters exclusief dat Chinese autoriteiten de afgelopen maand vergaderingen hebben gehad met top-techbedrijven over het mogelijk beperken van buitenlandse toegang tot China's meest geavanceerde AI-modellen, inclusief systemen die nog niet zijn uitgebracht . De bijeenkomsten, geleid door het Chinese Ministerie van Handel, betroffen Alibaba, ByteDance en Z.ai . Ambtenaren gaven aan dat het lekken of stelen van bedrijfseigen AI-technologie strafbaar zou kunnen worden onder de nationale veiligheidswet .

Het voorgestelde gelaagde controlesysteem

De gerapporteerde aanpak voorziet in gelaagde beperkingen op de toegang tot geavanceerde AI-modellen:

• Meest geavanceerde / grensverleggende modellen – die het dichtst bij de technologische grens staan – zouden de strengste beperkingen krijgen en mogelijk geheel worden uitgesloten van buitenlandse toegang .
• Minder krachtige of oudere modellen zouden in het buitenland beschikbaar kunnen blijven, wat een geleidelijke controlelogica weerspiegelt .
• Ook sommige open-weight releases zouden door de nieuwe beperkingen kunnen worden getroffen .

Dit raamwerk bouwt voort op China's ontwerpregels voor de export van generatieve AI van 28 mei 2026, gepubliceerd door de Cyberspace Administration of China (CAC). Die ontwerpregels vereisen een veiligheidsbeoordeling voor de export van grensverleggende modellen naar aangewezen rechtsgebieden en stellen een eigen driedeling in voor de classificatie van de export van generatieve AI: onbeperkt voor kleinschalige modellen onder een drempelwaarde van parameters; beperkt voor grensverleggende modellen; en een middencategorie die van geval tot geval wordt beoordeeld .

Deze modelcontroles maken deel uit van een bredere aanpak. In mei 2026 berichtte Bloomberg dat China buitenlandse reizen voor toptalent op AI-gebied bij particuliere bedrijven zoals Alibaba en DeepSeek aan banden had gelegd, waarbij voorafgaande goedkeuring van de overheid nodig is voor reizen naar het buitenland – een beleidswijziging van een eerdere meldingsplicht naar een verplichte voorafgaande goedkeuring . En op 1 juli 2026 voerde China brede nationale veiligheidsregels in voor overzeese investeringen, waarbij de beperkingen werden uitgebreid van goederen en data naar de export van diensten via het uitzenden van technische experts of het uitvoeren van trainingen in het buitenland .

Hoe deze maatregelen de Amerikaanse exportcontroles weerspiegelen

De symmetrie tussen de aanpak van de twee landen is opvallend:

Amerikaanse aanpak (tijdperk-Biden)	Chinese spiegelmaatregelen
AI-diffusieregel (jan. 2025): Driedeling van de wereld voor de export van AI-chips en modelgewichten . Laag 1 (bondgenoten) vrije toegang; Laag 2 (de meeste landen) jaarlijkse limieten; Laag 3 (China, Rusland) volledig uitgesloten .	Voorgestelde gelaagde modeltoegang: Grensverleggende modellen beperkt of uitgesloten; gefaseerde toegang voor minder krachtige modellen .
Controles op modelgewichten (jan. 2025): De allereerste exportcontroles op AI-modelgewichten – waarbij grensverleggende gewichten als even gevoelig werden behandeld als halfgeleiderwafers .	Ontwerpregels voor export van generatieve AI (mei 2026): Veiligheidsbeoordeling vereist voordat grensverleggende modellen worden geëxporteerd .
Plaatsing op de zwarte lijst: Het toevoegen van Chinese AI/technologiebedrijven aan de Entity List om nationale veiligheidsredenen .	Nationale veiligheidswet voor AI-lekken: Ambtenaren suggereerden dat het lekken/stelen van AI als een nationaal veiligheidsmisdrijf kan worden behandeld .
Chipcontroles gericht op toegang tot rekenkracht: Beperking van de verkoop van geavanceerde chips aan China .	Binnenlandse chipplicht: China verbood buitenlandse AI-chips in door de staat gefinancierde datacentra .
BIS-licentievereisten voor chip/technologie-export .	Door MOFCOM geleide licentieverlening / veiligheidsbeoordelingen voor AI-modelexport .

Het cruciale verschil: de AI-diffusieregel uit het Biden-tijdperk werd in mei 2025 ingetrokken door de regering-Trump voordat deze volledig van kracht werd , terwijl China actief bezig is met het uitbouwen van zijn controlearchitectuur, gebaseerd op hetzelfde speelboek.

De bredere trend: de tweedeling in de wereld van geavanceerde AI

Deze ontwikkelingen wijzen op een duidelijke en versnellende trend in de concurrentie tussen de grootmachten:

1. Wederzijdse technologische ontzegging wordt het nieuwe normaal. Zowel de VS als China behandelen voortaan de modelgewichten en het talent op het gebied van geavanceerde AI als strategische activa die aan de andere partij moeten worden onthouden .

2. De AI-stapel wordt op elke laag doorgesneden. De controles bestrijken nu: chips (de VS blokkeert geavanceerde chips voor China; China verplicht binnenlandse chips voor staatsdatacentra) , modelgewichten (Amerikaanse regel jan. 2025; Chinese ontwerpregels mei 2026) , talent (China beperkt reizen van AI-onderzoekers) , en investeringen (China's nieuwe investeringsregels voor nationale veiligheid) .

3. Er ontstaat een "gespleten mondiaal AI-ecosysteem". In plaats van één enkele wereldmarkt voor geavanceerde AI, splitst de wereld zich op in pro-Amerikaanse en pro-Chinese technologieblokken, elk met zijn eigen chipvoorzieningsketens, model-ecosystemen en regelgevingsnormen .

4. Peking vult het vacuüm dat is ontstaan door de beleidswijzigingen in Washington. De VS was de pionier op het gebied van AI-exportcontroles (2022-2025), maar nu de regering-Trump sommige beperkingen terugdraait , ontwikkelt China zijn eigen exportcontrole-apparaat, gemodelleerd naar het Amerikaanse speelboek . Zoals Reuters in februari 2026 opmerkte: "Terwijl Trump de technologiebeperkingen voor China intoomt, worden de exportcontroles van Beijing volwassen" .

5. De concurrentie is existentieel. Beide partijen framen geavanceerde AI als een kwestie van nationale veiligheid, militair voordeel en economische suprematie . Het MERICS-rapport (juni 2026) merkt op dat "Peking 'onafhankelijke en beheersbare' AI tot een belangrijk doel heeft gemaakt" in reactie op de Amerikaanse exportcontroles .

Kortom, de AI-wedloop tussen de VS en China is een fase van wederzijdse technologische ontzegging ingegaan – waarbij elke partij muren opwerpt rond zijn meest geavanceerde AI-capaciteiten, de tactieken van de ander spiegelt en de versnippering van het mondiale AI-bestuur in concurrerende invloedssferen versnelt.