Waarom de AI-boom volgens de Bank of England een financieel risico vormt

De AI-infrastructuur wordt steeds meer met schuld betaald

De bouw van datacenters, de aanschaf van chips en de uitbreiding van rekenkracht vragen enorme investeringen. Tot nu toe werden die volgens de BoE vooral betaald uit de kasstromen van grote, winstgevende technologiebedrijven en uit aandelenkapitaal. Tegelijkertijd neemt schuldfinanciering snel toe ^B.

De centrale bank schatte dat ongeveer de helft van de verwachte 5 biljoen dollar aan AI-investeringen in de komende vijf jaar met schuld zou kunnen worden gefinancierd ^E. Dat betekent niet dat de volledige huidige AI-infrastructuur al grotendeels op schuld drijft: de BoE benadrukt juist dat kasstromen en aandelenfinanciering tot nu toe de belangrijkste bronnen waren ^BE.

Een correctie van AI-gerelateerde aandelen kan daardoor ook de kredietmarkten raken. Er zijn volgens de beschikbare berichtgeving al vroege signalen zichtbaar in credit default swaps — financiële contracten die de kosten van kredietrisico weerspiegelen — van bedrijven die hun investeringen met schuld financieren ^N. Bloomberg wees bovendien op het risico dat hogere langlopende rentes de AI-boom onder druk zetten, juist nu de hausse zich uitbreidt naar chipbedrijven ^B.

In het rapport van juli 2026 noemt de BoE ook de toenemende complexiteit en ondoorzichtigheid van schuldconstructies rond AI als een extra risico voor de financiële stabiliteit ^B.

Als veel AI-systemen hetzelfde doen

AI kan financiële instellingen efficiënter maken, bijvoorbeeld bij handel, kredietbeoordeling en risicomodellen. Maar als banken en andere marktpartijen vergelijkbare modellen, datasets of strategieën gebruiken, kunnen zij in stresssituaties tegelijk dezelfde beslissing nemen.

De BoE waarschuwde dat geavanceerdere AI-handelsstrategieën ertoe kunnen leiden dat financiële ondernemingen steeds meer gecorreleerde posities innemen en tijdens een crisis op vergelijkbare wijze handelen. Daardoor kunnen schokken worden versterkt ^B.

De FPC beschouwt het gebruik van geavanceerde generatieve of autonome AI nog niet als een systeemrisico op zichzelf. Wel stelde het comité in maart 2026 dat de risico’s mogelijk snel zullen toenemen, nu financiële instellingen van plan zijn zulke toepassingen op grotere schaal in te zetten ^B.

Ondoorzichtige modellen en autonome AI

Een ander probleem is dat financiële instellingen niet altijd volledig kunnen verklaren hoe een AI-model tot een uitkomst komt. De BoE noemt specifiek de ondoorzichtigheid van AI-uitkomsten, vooral bij generatieve en agentic AI-systemen ^L.

Agentic AI verwijst naar systemen die niet alleen antwoorden geven, maar zelfstandig stappen kunnen plannen en uitvoeren. In een bankomgeving kan dat bijvoorbeeld betekenen dat een systeem zonder voortdurende menselijke tussenkomst transacties, kredietbeslissingen of risicobeheer ondersteunt. Hoe groter de autonomie, hoe belangrijker toezicht, uitlegbaarheid en duidelijke grenzen worden.

De BoE erkent agentic AI inmiddels als een groeiend aandachtspunt ^B. Reuters meldde eerder dat de wedloop van Britse banken om zulke systemen in te zetten nieuwe vragen oproept voor toezichthouders ^R. De specifieke formulering dat een combinatie van gebrekkige uitlegbaarheid en toenemende autonomie instellingen ertoe kan brengen risico’s te nemen die zij onvoldoende begrijpen, is in de beschikbare bronnen echter afkomstig uit een externe analyse en niet rechtstreeks uit een BoE-document ^L.

Grotere kwetsbaarheid voor cyberaanvallen

AI kan niet alleen verdediging tegen cybercriminaliteit verbeteren, maar ook de aanvalsmogelijkheden vergroten. In de berichtgeving over de waarschuwing van juli 2026 staat dat AI de kwetsbaarheid van banken voor cyberaanvallen verhoogt ^R.

Ook de Bank for International Settlements (BIS), een samenwerkings- en onderzoeksorganisatie voor centrale banken, noemt cyberveiligheid een belangrijk operationeel risico bij het gebruik van AI door centrale banken ^B.

De waarschuwing past in een bredere internationale discussie

De zorgen van de BoE staan niet op zichzelf. In zijn Annual Economic Report 2026 waarschuwde de BIS dat felle concurrentie om leiderschap in AI tot verdere overinvestering kan leiden. Als de verwachte opbrengsten tegenvallen, neemt volgens de BIS het risico op een scherpe ommekeer toe ^B.

De vijf grootste hyperscalers — grote technologiebedrijven met enorme cloud- en datacenteractiviteiten — zouden samen meer dan 1 biljoen dollar aan AI-kapitaaluitgaven plannen. Dat roept volgens de BIS vragen op over de houdbaarheid van de huidige economische groei ^B. De Wall Street Journal vatte de waarschuwing samen als een risico voor de winstgevendheid van grote bedrijven en mogelijk zelfs voor de economische groei in sommige landen ^W.

Ook in de Verenigde Staten verscheen in 2026 berichtgeving over een intern conceptdocument van het ministerie van Financiën. Volgens NOTUS stelde een groep ambtenaren daarin dat AI-bedrijven dieper in de Amerikaanse economie zijn verweven dan hun tegenhangers tijdens de dotcomperiode. Een neergang zou daardoor “schokgolven door het hele economische ecosysteem” kunnen sturen ^N.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën nam publiekelijk afstand van het document; een woordvoerder zei dat het ministerie het concept “afwijst” ^N. Een congresbrief uit oktober 2025 waarschuwde eveneens voor een mogelijke AI-zeepbel en wees op de vergelijking met de dotcomcrash. In die brief werd gesteld dat de AI-industrie tegen 2030 jaarlijks 2 biljoen dollar aan omzet zou moeten behalen om de verwachte datacenterkosten te dekken ^S.

Wat is wel en niet bevestigd?

De beschikbare bronnen bevestigen de kern van de BoE-waarschuwingen: hoge AI-waarderingen, beleggingen met hefboomwerking, snel groeiende schuldfinanciering, mogelijke samenloop van handelsstrategieën en grotere cyberkwetsbaarheid ^BRBB. Ook de zorgen over agentic AI en de waarschuwing van de BIS voor overinvestering zijn onderbouwd ^BRB.

Andere onderdelen uit de oorspronkelijke vraag konden niet onafhankelijk worden bevestigd met de beschikbare bronnen. Er is geen betrouwbare bevestiging gevonden dat de Europese Centrale Bank banken in detail verplichtte om AI-cybersecurityplannen in te dienen. Ook een oproep van de Financial Stability Board (FSB) voor specifiek strengere waarborgen rond AI-agents en concrete handhaving van de Europese AI-verordening kon hier niet worden geverifieerd.

Conclusie

De BoE voorspelt niet dat een AI-crash onvermijdelijk is. De boodschap is wel dat de gevolgen groter kunnen worden als hoge verwachtingen samenkomen met geleend geld, complexe schuldstructuren en sterk op elkaar lijkende marktstrategieën.

Zolang de verwachte productiviteitswinst en winstgroei worden waargemaakt, kunnen die kwetsbaarheden beheersbaar blijven. Maar als het vertrouwen in AI snel omslaat, kan een daling van AI-gerelateerde activa via kredietmarkten, bedrijfsfinanciering en financiële instellingen worden versterkt. Daarmee is AI volgens de centrale-bankbronnen verschoven van een niche-risico in de technologiesector naar een onderwerp dat rechtstreeks raakt aan de wereldwijde macrofinanciële stabiliteit.