Oekraïne splijt de NAVO: defensief bevriezen of Russisch grondgebied bestoken?

Europese NAVO-bondgenoten: steun voor offensieve aanvallen op Rusland

Europese leiders op de top in Ankara steunen de recente campagne van Oekraïne met diepe aanvallen op Russisch grondgebied met langeafstands-drones en -raketten — een strategie die olieraffinaderijen, militaire installaties en infrastructuur rond Moskou heeft getroffen. De NAVO-bondgenoten zien het vermogen van Oekraïne om Russisch grondgebied aan te vallen als een legitieme militaire noodzaak om het Russische oorlogsvermogen te verzwakken.

De agenda van de NAVO-top omvat drie kernprioriteiten die door secretaris-generaal Mark Rutte zijn vastgesteld: het verhogen van de defensie-investeringen van de bondgenoten, het versterken van de trans-Atlantische lastenverdeling en het uitzenden van een signaal van voortdurende steun aan Oekraïne — waarmee rechtstreeks wordt ingegaan tegen de wens van de regering-Trump om de Amerikaanse betrokkenheid te verminderen.

Diepere spanningen tussen Trump en de NAVO op de top in Ankara

De strategische verdeeldheid over Oekraïne is slechts één dimensie van een diepere kloof. President Trump woont de top bij en dringt er bij bondgenoten op aan om 5% van het bbp aan defensie uit te geven; hij heeft het wederzijdse bijstandsartikel van de NAVO in twijfel getrokken nadat bondgenoten weigerden zijn militaire operaties tegen Iran te steunen. Trump heeft de relatie tussen de VS en de NAVO 'belachelijk' en 'eenzijdig' genoemd, en zijn regering overweegt naar verluidt strafmaatregelen tegen Europese bondgenoten die achterblijven met hun uitgaven.

De breuk is zo diep dat de NAVO overweegt af te stappen van de traditie van jaarlijkse topontmoetingen om herhaalde confrontaties met Trump te voorkomen. De Carnegie Endowment spreekt van een 'structurele aanpassing' waarbij Europese bondgenoten zich voorbereiden op een alliantie onder leiding van Europa, met minder afhankelijkheid van Washington.

Achtergrond: escalerende Russische aanvallen op Kyiv

Rusland lanceerde in de nacht van 1 op 2 juli een grootschalige golf van 570 raketten en drones tegen Oekraïne, waarbij minstens 27 mensen omkwamen en 91 gewond raakten, met Kyiv als primair doelwit. Op 5-6 juli trof een tweede grote aanval de historische wijk Podil in Kyiv, waarbij minstens 22 mensen omkwamen en de gaten in de Oekraïense luchtverdediging pijnlijk zichtbaar werden. Rusland heeft expliciet gezegd dat het de druk op Oekraïne zal blijven opvoeren, en omlijst deze aanvallen als vergelding voor Oekraïense aanvallen op Russisch grondgebied.

Deze aanvallen komen onmiddellijk voor de top in Ankara, waardoor de tekorten aan Oekraïense luchtverdediging en de noodzaak van meer westerse steun bovenaan de agenda staan — terwijl de regering-Trump juist de boodschap van terughoudendheid uitdraagt.

De fundamentele breuklijn

De tegenstelling kan in vier kernpunten worden samengevat:

• Militaire strategie: Het standpunt van Trump-Vance geeft de voorkeur aan een defensieve houding, het vasthouden van grondgebied en onderhandelingen. De Europese NAVO-bondgenoten geven de voorkeur aan offensieve diepe aanvallen op Rusland.
• Militaire hulp: De VS onder Trump verzet zich tegen verdere financiering; Vance verklaarde: 'We zijn klaar met het Oekraïne-oorlogsbedrijf.' Europese bondgenoten willen de steun voortzetten en uitbreiden, inclusief langeafstandswapens.
• NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne: Vance en Trump verzetten zich tegen lidmaatschap en stellen een 'gedemilitariseerde zone' voor. Europese bondgenoten houden de deur open en handhaven een langetermijnpad naar lidmaatschap.
• Lastenverdeling: De VS dringt erop aan dat Europa het 'leeuwendeel' van de veiligheidsgaranties op zich neemt en zal geen troepen leveren. Europese landen verhogen hun uitgaven, maar blijven ver verwijderd van Trumps eis van 5%.

De kernvraag is of de oorlog moet worden bevroren via onderhandelingen (het standpunt van Trump-Vance) of moet worden uitgevochten tot een positie van Oekraïense kracht, inclusief grensoverschrijdende aanvallen (het Europese NAVO-standpunt) — terwijl de Russische raketaanvallen op Oekraïense steden in hevigheid toenemen.