Navo-top Ankara 2026: 'Militair-industriële revolutie' van € 40 miljard aan drones, Saab GlobalEye en ATACMS-co-productie

Rutte benadrukte de noodzaak van kosteneffectieve oplossingen en zei: 'We moeten onderscheppingstechnieken vinden die evenveel kosten als de drones zelf' .

Saab GlobalEye gekozen ter vervanging van AWACS-vloot

De Navo kondigde formeel de gezamenlijke aanschaf aan van tot tien Zweedse Saab GlobalEye-vliegtuigen voor vroegtijdige luchtwaarschuwing en -controle (AEW&C). Deze moeten de verouderde vloot van Boeing E-3 Sentry (AWACS) vervangen . Belangrijke details:

• Het besluit werd op 2 juli al voorspeld door persbureau Reuters, dat meldde dat de Navo had gekozen voor het Zweedse toestel boven de rivaliserende Boeing E-7 Wedgetail .
• Tijdens de top bevestigde Rutte: 'Vandaag kondigen we de gezamenlijke aanschaf van tot tien Saab GlobalEye-vliegtuigen aan' .
• Het contract werd oorspronkelijk in april 2026 door het Navo-ondersteunings- en inkoopagentschap (NSPA) gegund aan Saab en het Canadese Bombardier. Dit markeert een historische verschuiving weg van de exclusieve Amerikaanse bewakingsvliegtuigen . De Zweedse premier Ulf Kristersson zei dat het eerste toestel in 2027 operationeel zou kunnen zijn .

De keuze is een strategische tegenslag voor Boeing en een belangrijke overwinning voor de Europese defensie-industriële autonomie.

Europese co-productie: ATACMS- en Patriot-raketten

Tijdens het defensie-industrieforum aan de zijlijn van de top tekenden Lockheed Martin en Rheinmetall een intentieverklaring (MOU) voor de co-productie van ATACMS (Army Tactical Missile Systems) in Europa . De overeenkomst, gesteund door de Verenigde Staten en Duitsland, heeft als doel te voorzien in 'de onmiddellijke vraag naar lokaal geproduceerde munitie in Europa' en de oprichting van het eerste Europese centrum voor de productie, integratie en distributie van ATACMS .

Los daarvan voeren de VS gesprekken met Duitsland en andere Europese landen over de co-productie van Raytheons AIM-120 AMRAAM-raketten en de oprichting van een onderhoudsfaciliteit voor Lockheeds PAC-3 Patriot-raketten in Europa . Een joint venture tussen RTX en MBDA opent binnenkort de eerste Patriot-rakettenfabriek in Europa . Deze stappen worden gedreven door Amerikaanse leveringsbeperkingen: de VS gebruikte naar schatting 50% van zijn PAC-3-voorraad tot april 2026 tijdens de oorlog met Iran, waardoor leveringen aan Europa vertraging opliepen .

Bredere defensie-uitgaven en industriële capaciteit

• Totale investeringsimpuls: De bondgenoten zullen naar verwachting in 2025 en 2026 gezamenlijk 258 miljard dollar (226 miljard euro) meer aan defensie uitgeven dan in voorgaande jaren .
• Toezegging materieel 2026: De bondgenoten beloofden 70 miljard euro aan militair materieel, hulp en training voor Oekraïne voor 2026, met toezeggingen om vergelijkbare niveaus in 2027 te handhaven .
• Artillerieproductie: De Navo verwacht de capaciteit te hebben om jaarlijks ongeveer 4 miljoen artilleriegranaten te produceren .
• Nieuwe uitgavennorm: Tijdens de top in Den Haag van juni 2025 beloofden alle bondgenoten (behalve Spanje) om tegen 2035 jaarlijks 5% van het bbp aan defensie en veiligheidsgerelateerde uitgaven te besteden, een verdubbeling van de eerdere norm van 2% . Dit omvat minimaal 3,5% van het bbp voor kern defensiebehoeften en tot 1,5% voor gebieden zoals cyber en infrastructuur .
• Europa en Canada alleen al in 2025 naar verwachting ruim 90 miljard dollar extra uitgeven .

Conclusie: van plannen naar contracten

De top in Ankara bevestigde een grote omslag naar Europees geleide aanbestedingen (GlobalEye vervangt AWACS, Europese ATACMS-co-productie), een enorme collectieve verhoging van de defensie-investeringen (258 miljard dollar extra in 2025-2026) en een nieuwe strategische focus op drone- en anti-drone-oorlogsvoering via het 40 miljard dollar kostende 'Drone Edge'-initiatief. Zoals Rutte het verwoordde: de alliantie is een 'implementatiefase' ingegaan, gericht op contracten en leveringen in plaats van 'algemene intenties' .