Vier maanden oorlog met Iran: historische oliecrisis, noodmaatregelen en wankele wapenstilstand

Let op de datum: de bronnen hebben het consequent over 2026, niet 2025. De oorlog begon op 28 februari 2026 toen de VS en Israël luchtaanvallen uitvoerden op Iran, waarna Iran reageerde door de Straat van Hormuz effectief te sluiten. Hieronder vindt u de belangrijkste gevolgen en uitkomsten.

De omvang van de olie-aanvoeronderbreking

• De Straat van Hormuz – waar normaal ongeveer 20% van alle wereldwijde ruwe olie en aardgas doorheen wordt vervoerd – werd door Iran geblokkeerd, wat het IEA betitelde als de 'grootste aanvoeronderbreking in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt'.
• In maart 2026 alleen al daalde de wereldwijde olie-aanvoer naar verwachting met ruwweg 8 miljoen vaten per dag; Golfstaten zagen hun productie met 10 miljoen vpd teruglopen. Over de hele conflictperiode bedroeg het cumulatieve verlies meer dan een miljard vaten.
• De olieprijzen stegen sneller dan bij enige eerdere oliecrisis, maar bleven uiteindelijk onder de pieken van 2022, vooral door een enorme vraagvernietiging.

Noodmaatregelen van het IEA en andere partijen

• Op 3 maart 2026 gaf het IEA aan klaar te staan om de markten te stabiliseren. De lidstaten hadden samen meer dan een miljard vaten in noodvoorraden.
• Op 11 maart 2026 startte het IEA de grootste vrijgave van nationale oliereserves in zijn geschiedenis: alle 32 lidstaten stemden unaniem in met het beschikbaar stellen van noodvoorraden, waaronder een gemelde 400 miljoen vaten.
• Ondanks de historische omvang van deze vrijgave absorbeerde de wereld het aanvoerverlies met 'verrassend gemak', vooral omdat de economische klap ook leidde tot een forse daling van de vraag.

Het tijdelijke akkoord (17 juni 2026) en de uitgestelde kwesties

• Op of rond 15–17 juni 2026 bereikten de VS en Iran een tijdelijk Memorandum of Understanding – het zogeheten 'Islamabad Memorandum of Understanding' – om de vijandelijkheden te staken en de Straat van Hormuz weer open te stellen.
• Het akkoord omvatte een onmiddellijk staakt-het-vuren (ook in Libanon), het opheffen van de Amerikaanse marineblokkade binnen 30 dagen, en een periode van 60 dagen (verlengbaar) om een definitief akkoord te onderhandelen.
• Uitgestelde kwesties: Het akkoord schoof de meest omstreden punten vooruit – de grenzen van Iran's verrijkingsprogramma, controlemechanismen, langetermijnkaders voor naleving, en de uiteindelijke status van Teherans nucleaire programma – naar vervolgonderhandelingen.
• Begin juli 2026 leverden de vervolggesprekken in Doha nog geen duidelijke vooruitgang op richting een duurzame vrede. De Amerikaanse president waarschuwde dat de VS 'terug zou kunnen gaan naar het gooien van bommen' als er geen definitief akkoord kwam.

Uitgeputte reserves en kwetsbaarheid in de toekomst

• De strategische aardoliereserves zijn fors uitgeput na de massale gecoördineerde vrijgaven; de mondiale buffer die de klap heeft opgevangen, is verdwenen.
• De wereld staat nog steeds voor het 'dreigende risico van toekomstige prijsstijgingen', omdat het aanvullen van deze reserves jaren zal duren en duurzame vrede onzeker blijft.
• Kwetsbare landen zijn een wereldwijde race begonnen om nieuwe binnenlandse opslagbuffers voor olie en gas aan te leggen, een zoektocht die tot ruwweg een half miljard vaten extra vraag op de markt kan brengen – wat de spanning tijdens de opbouwfase ironisch genoeg vergroot.
• De olieprijzen zijn gedaald van hun crisispieken door de vraagvernietiging, maar de structurele buffer die de markt beschermde, is verbruikt, waardoor het systeem blootstaat aan elke nieuwe verstoring.