Rusland in de greep van de ergste brandstofcrisis sinds de Sovjettijd

Eind juni 2026 verkeerde Rusland in de greep van de ernstigste binnenlandse brandstofcrisis sinds het Sovjettijdperk. Brandstofrantsoenering of leveringsonderbrekingen werden gemeld in ongeveer 56 van de 83 federale regio’s – ongeveer twee derde van het land – en sommige schattingen liepen tegen het einde van de maand op tot bijna 90% van de regio’s . De tekorten strekten zich uit over alle 11 tijdzones, van Kaliningrad in het westen tot Vladivostok in het Verre Oosten . De benzineproductie was met ongeveer 25% gedaald ten opzichte van juni 2025, en het totale brandstoftekort werd geschat op zo’n 20% van de binnenlandse vraag .

Oorzaken: Oekraïense dronecampagne tegen Russische olie-infrastructuur

De crisis is een direct gevolg van een aanhoudende Oekraïense langeafstands-dronecampagne gericht op Russische raffinaderijen en brandstofdepots. De campagne escaleerde vanaf augustus 2025 en nam in 2026 sterk in intensiteit toe . Begin 2026 was de frequentie van drone-aanvallen op Russische raffinaderijen verdubbeld ten opzichte van 2025 . Alleen al in april-mei 2026 voerde Oekraïne 26 aanvallen uit op raffinaderijen – evenveel als op het hoogtepunt in augustus-september 2025 . In mei 2026 werden 18 olie-infrastructuurdoelen getroffen, het hoogste maandelijkse aantal van dat jaar .

Belangrijke aanvallen waren onder meer de Moskouse olieraffinaderij (Gazpromneft) half juni en de Novo-Oefimsk-raffinaderij in Basjkortostan, waar een drone-aanval een belangrijke ruwe-oliedestillatie-eenheid stillegde . De Oekraïense aanvallen richten zich met name op hydrocrackers en andere hoogwaardige raffinage-eenheden, die langzaam en duur te repareren zijn, waardoor een aanhoudende bottleneck ontstaat, zelfs als er voldoende ruwe olie is . Volgens een analist die door Al Jazeera werd geciteerd, wijst ‘indirect bewijs erop dat Oekraïense drone-aanvallen ongeveer een kwart van de Russische olieraffinagecapaciteit hebben uitgeschakeld’ .

Rantsoenering en exportverboden

Naarmate de tekorten zich verspreidden, werd brandstofrantsoenering wijdverbreid. In Moskou, Sint-Petersburg en Tatarije stelden grote ketens een limiet in van 20 liter AI-92/AI-95-benzine en 40 liter diesel per klant . In sommige regio’s lagen de limieten zo laag als 10–20 liter per bezoek . De crisis bereikte zelfs de belangrijkste olieproducerende regio’s van Rusland: in het autonome district Chanto-Mansië, dat ongeveer 40% van de Russische ruwe olie produceert, legden Gazprom Neft- en Lukoil-stations limieten op van 40 liter benzine en tot 80 liter diesel per transactie . In 18 regio’s maakten de lokale autoriteiten rantsoenering juridisch bindend voor alle stations, doorgaans met een limiet van ongeveer 30 liter per auto . De strengste beperkingen golden op het geannexeerde Krim en Sebastopol, waar de verkoop van brandstof aan het publiek feitelijk werd gestaakt .

Rusland verbood de export van benzine en vliegtuigbrandstof, putte strategische benzinereserves aan en overwoog ook een verbod op de export van diesel . Op 29 juni 2026 gaf president Vladimir Poetin voor het eerst openlijk toe dat er brandstoftekorten en wachtrijen waren bij tankstations in het hele land, en noemde de situatie een ‘tijdelijk tekort’ .

Benzine-import uit India

In een ongekende omkering voor een grote olie-exporteur begon Rusland benzine over zee uit India te importeren. Reuters berichtte op 1 juli 2026, onder verwijzing naar twee industriële bronnen, dat Rusland was gestart met de import van benzine uit India om de tekorten te verminderen . Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov bevestigde de import, wat de eerste grote brandstofimport van Rusland sinds de post-Sovjetperiode markeert . Minstens 60.000 ton benzine werd vanuit India naar Rusland verscheept op twee tankers . Rusland verzocht Kazachstan ook om 50.000 ton AI-92-benzine .

Indiase raffinaderijen zoals Reliance Industries en Nayara Energy kopen met korting Russische ruwe olie, raffineren die in eigen land en verkopen de afgewerkte benzine tegen internationale prijzen terug aan Rusland – wat een arbitrage creëert waarbij Rusland in feite zijn eigen olie terugkoopt als verwerkte brandstof . Dit betekent een dramatische omkering in de wereldwijde energiestromen, aangedreven door oorlogsverstoring en de kwetsbaarheid van raffinaderijen.

De bredere Oekraïense strategie: raffinaderijen en de Krim

De campagne van Oekraïne heeft twee onderling verbonden assen. Binnen Rusland zelf ligt de focus op het aanvallen van raffinaderijen, brandstofdepots en opslagplaatsen om de Russische raffinagecapaciteit te verminderen, de binnenlandse brandstofvoorziening te verstoren en de Russische economie en oorlogslogistiek onder druk te zetten. Olie-infrastructuur was in 2025 verantwoordelijk voor 75% van alle succesvolle Oekraïense langeafstandsaanvallen . Op het bezette Krim voert Oekraïne een systematische campagne om het schiereiland te ‘isoleren’ door brandstoftankers, het spoorwegknooppunt bij Dzjankoj, de logistieke corridor via de Straat van Kertsj en de elektrische infrastructuur aan te vallen . Eind juni 2026 leidden Oekraïense aanvallen tot stroomuitval in Sebastopol, de grootste stad op de Krim . The New York Times omschreef dit als een poging om de Krim van een Russisch bolwerk te veranderen in een ‘grote uitdaging voor het Kremlin’ . Het Institute for the Study of War bevestigde dat Oekraïense operaties erop gericht zijn ‘Rusland het vermogen te ontzeggen om logistiek en brandstof over de Straat van Kertsj te vervoeren’ .

De brandstofcrisis – ongekend voor een natie die een van de grootste energieproducenten ter wereld is – heeft de oorlog voor gewone Russen tastbaarder gemaakt dan de meeste andere gevolgen van het conflict .