Hoe Iran, Rusland en Noord-Korea in 2025 voor $154 miljard aan sancties ontweken met crypto

Het totale illegale cryptoverkeer in 2025

Chainalysis-gegevens tonen aan dat er $154 miljard door illegale crypto-adressen stroomde in 2025, waarvan $104 miljard rechtstreeks aan gesanctioneerde entiteiten was gekoppeld . Stablecoins waren goed voor 84% van alle sanctiegerelateerde transactievolumes . De A7A5-roebel-gekoppelde stablecoin, gecreëerd door Rusland en ook gebruikt door Noord-Korea, verwerkte alleen al meer dan $93 miljard aan transacties . Hoewel de dollarbedragen recordhoogtes zijn, benadrukt Chainalysis dat illegale activiteit nog steeds minder dan 1% van het totale wereldwijde on-chain volume uitmaakte; het overgrote deel van het crypto-gebruik blijft dus legitiem .

Crypto-ontvangsten per gesanctioneerd land

De Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) van Iran verplaatste meer dan $2 miljard aan cryptovaluta om Amerikaanse sancties te ontwijken en geheime cyberoperaties te financieren . De binnenlandse crypto-beurzen van Iran verwerkten in 2025 een totaal volume van ruwweg $9,9 miljard, waarvan ongeveer $7,7 miljard (78%) via de vier grootste beurzen liep: Nobitex, Wallex, Bitpin en Ramzinex .

Rusland was de grootste afzonderlijke bijdrager aan illegale cryptotransacties onder gesanctioneerde staten, grotendeels gedreven door de aan de roebel gekoppelde A7A5-stablecoin . Het Russische ministerie van Financiën onthulde cryptotransacties van ongeveer 50 miljard roebel (~$650 miljoen) per dag, wat neerkomt op een jaarlijkse omzet van meer dan $130 miljard, waarvan een groot deel sanctiegerelateerd is .

Noord-Korea financiert naar schatting een derde van zijn overheidsinkomsten via cryptoschema's, waaronder door de staat gesponsorde hacking, ransomware en het gebruik van de A7A5-token . Noord-Koreaanse staatsgroepen zoals Lazarus zetten grootschalige cryptodiefstal voort om brandstofimport en de aanschaf van militair materieel te bekostigen .

Hoe ze digitale activa inzetten

Betalingen voor oliehandel en internationale handel

Gesanctioneerde staten gebruikten crypto om te betalen voor, en betalingen te ontvangen voor, gesanctioneerde olieverkopen en andere internationale handel. De Iraanse beurs Nobitex en andere platforms faciliteerden betalingen voor het Iraanse regime, waardoor het toegang kreeg tot wereldmarkten ondanks de bankisolement . De Russische A7A5-stablecoin was specifiek ontworpen om grensoverschrijdende handelsafwikkelingen in roebel-gekoppelde digitale waarde te vergemakkelijken en verwerkte miljarden aan sanctie-omzeilende transacties .

Door de staat gesponsorde hacking

Noord-Koreaanse hackergroepen zetten grootschalige cryptodiefstal voort om brandstofimport en militaire aankopen te financieren . De IRGC gebruikte crypto-opbrengsten om zijn militaire en cyberoperaties te financieren .

Crypto-infrastructuur gebouwd door gesanctioneerde staten

Rusland legaliseert crypto voor buitenlandse handel (uiterlijk 1 juli 2026) – De Russische regering diende een wetsvoorstel in bij de Doema om digitale valuta voor buitenlandse handel te legaliseren, met voorgestelde nieuwe vereisten die op 1 juli 2026 van kracht zouden worden . De Doema keurde het wetsvoorstel in eerste lezing goed op 21 april 2026 (327 van de 340 stemmen) . Het classificeert crypto als eigendom en legaliseert het gebruik voor buitenlandse handel en grensoverschrijdende betalingen, terwijl het een verbod op binnenlandse cryptobetalingen handhaaft . Eind juni 2026 was het wetsvoorstel nog in behandeling met verdere lezingen in het verschiet . Een vice-voorzitter van een Doema-commissie verklaarde dat het wetsvoorstel Russische bedrijven in staat stelt "buitenlandse tegenpartijen te betalen met cryptovaluta, waarmee sanctiebeperkingen worden omzeild" .

Irans grote beurzen – Iran exploiteerde grote beurzen, waaronder Nobitex (de grootste), Wallex, Bitpin en Ramzinex, die samen het overgrote deel van het landelijke cryptovolume van $9,9 miljard verwerkten .

Noord-Korea's A7A5-roebel-token – Rusland creëerde de A7A5-stablecoin, gekoppeld aan de roebel en ontworpen voor sanctie-ontduiking. Noord-Korea gebruikte deze token actief om waarde over te dragen tussen Russische en Noord-Koreaanse entiteiten .

Handhavingsacties door de VS en de EU

Amerikaanse schatkist sancties tegen vier grote Iraanse beurzen

Op 2 juni 2026 sancties de OFAC van het Amerikaanse ministerie van Financiën Nobitex, Wallex, Bitpin en Ramzinex – de vier grootste digitale activabeurzen van Iran – onder de Executive Orders 13224 en 13902, als onderdeel van "Operation Economic Fury" . Deze beurzen verwerkten ongeveer 72–78% van het totale Iraanse cryptovolume (~$7,7 miljard) . Het ministerie stelde dat Nobitex alleen al meer dan 50% van alle Iraanse inkomsten uit digitale activa in 2025 verwerkte en het sanctie-ontwijkingsnetwerk van Iran ondersteunde . De sancties troffen ook de oprichters en directeuren van de beurzen persoonlijk .

Amerikaanse inbeslagname van Iraanse crypto-activa

In april 2026 bevroor het ministerie van Financiën $344 miljoen aan cryptovaluta die naar verluidt aan het Iraanse regime was gelinkt. Minister van Financiën Scott Bessent noemde dit de meest agressieve handhavingsactie op het gebied van digitale activa in het conflict . Tether bevestigde dat het de bevriezing had uitgevoerd, waarbij USDT-stablecoins op twee adressen op de Tron-blockchain werden geblokkeerd . Op 30 mei 2026 kondigde Bessent aan dat de VS in totaal bijna $1 miljard aan Iraanse crypto-activa in beslag had genomen via meerdere acties onder Operation Economic Fury, dat in maart 2025 was gelanceerd . Bessent merkte op: "We hebben ongeveer een miljard dollar van hun crypto in beslag genomen. Gewoon de wallets gepakt. Sommigen zijn misschien aan het typen en beseffen nog niet dat hun wallet is ingenomen" .

EU's 21e sanctiepakket – 11 cryptoplatforms verboden

Op 9 juni 2026 stelde de Europese Commissie haar 21e sanctiepakket tegen Rusland voor, dat voor het eerst een transactieverbod op 11 cryptoplatforms wegens sanctie-ontduiking omvatte, plus bevriezing van activa van bijna 90 Russische banken . Het pakket introduceerde ook een baanbrekend mechanisme om cryptodiensten uit hele niet-EU-landen te kunnen verbannen die platforms herbergen die Rusland materieel helpen bij het omzeilen van sancties . Het pakket vereist unanieme goedkeuring van alle 27 EU-lidstaten . EU-buitenlandchef Kaja Kallas bevestigde dat het pakket zich richt op "banken, wapenfabrikanten, olihandelaren, raffinaderijen en crypto-operators in derde landen" .

Waarom handhaving moeilijk blijft

Verschillende regelgevingsstandaarden tussen landen creëren een gefragmenteerd mondiaal handhavingslandschap. De belangrijkste uitdagingen zijn:

• Regelgevingsarbitrage: Niet-EU-landen met lakse of afwezige cryptoregulering herbergen platforms die gesanctioneerde actoren bedienen, en het nieuwe landelijke verbodsmechanisme van de EU is onbeproefd .
• Gedecentraliseerde en pseudonieme aard: Blockchain-transacties overschrijden direct grenzen, en gesanctioneerde actoren gebruiken mixers, privacy coins en nieuwe blockchains die toewijzing en bevriezing vertragen .
• Schaal mismatch: Hoewel $154 miljard aan illegaal volume een record is, merkt Chainalysis op dat illegale activiteit minder dan 1% van het wereldwijde on-chain volume bleef, wat betekent dat de overgrote meerderheid van crypto-activiteit legitiem is en moeilijk op schaal te controleren .
• Door de staat gesteunde infrastructuur: Rusland, Iran en Noord-Korea hebben soevereine crypto-infrastructuur opgebouwd (door de staat gelinkte beurzen, nationale stablecoins, wettelijke kaders) die diep geïntegreerd is in hun financiële systemen, waardoor externe handhaving veel moeilijker is dan tegen illegale particuliere actoren . Zoals TRM Labs opmerkte, bleven de cryptovolumes van Iran ondanks aanhoudende handhaving ruwweg $10 miljard per jaar, wat suggereert dat er extra beursinfrastructuur met aanzienlijke capaciteit buiten de Amerikaanse jurisdictie bestaat .

De gegevens van 2025 laten zien dat gesanctioneerde landen zijn overgestapt van experimenteel cryptogebruik naar systematische integratie van digitale activa op staatsniveau in hun financiële infrastructuur. Het Westen heeft de handhaving opgevoerd, maar het gefragmenteerde regelgevingslandschap en de inherent grensoverschrijdende aard van blockchain-technologie betekenen dat de schaduwoorlog over crypto-sanctie-ontduiking zich in 2026 waarschijnlijk zal intensiveren.