Poetin tekent noodwet voor brandstof: Oekraïense drones leggen Russische olieraffinaderijen lam

Halverwege 2026 kampte Rusland – de op een na grootste exporteur van ruwe olie ter wereld – met rijen bij tankstations, regionale brandstofrantsoenering en een ongekende verschuiving van brandstofexporteur naar -importeur. De oorzaak was geen marktfalen, maar een aanhoudende Oekraïense drone-campagne die de raffinage-infrastructuur van het land systematisch heeft lamgelegd.

Hier volgt een uitsplitsing van de crisis, de wetgevende reactie van de regering en de bredere gevolgen.

De belastingwet die Poetin op 4 juli 2026 tekende

Op 4 juli 2026 tekende Vladimir Poetin wijzigingen van het Belastingwetboek die specifiek zijn ontworpen om de binnenlandse benzinevoorziening te stimuleren te midden van de zich verdiepende brandstofcrisis .

De wet voerde drie belangrijke maatregelen in:

• Het mengen van 'straight-run' benzine met andere componenten om hoogwaardige motorbrandstof te produceren werd toegestaan, waarmee het bruikbare aanbod van raffinaderijproducten voor de binnenlandse markt effectief werd uitgebreid .
• Subsidies voor brandstofimport werden geïntroduceerd, met betalingen gekoppeld aan Indiase leveringskosten en prijzen – een zet die import uit alternatieve toeleveringsroutes aanmoedigde .
• Benzineleveringen aan de binnenlandse markt werden gestimuleerd, inclusief brandstof geproduceerd door Russische bedrijven in raffinaderijen in Wit-Rusland .

Deze wet volgde op een eerder decreet van Poetin in oktober 2025 dat de 'damper'-compensatiebetalingen aan oliebedrijven verlengde tot mei 2026 en opschorting van die subsidies verbood . Het Russische parlement had de belastingwijzigingen op 24 juni 2026 goedgekeurd .

Wat de crisis veroorzaakte: de drone-campagne van Oekraïne

De belangrijkste drijfveer was Oekraïnes aanhoudende campagne van langeafstandsdrone-aanvallen op de Russische olieraffinage-infrastructuur, die in augustus 2025 sterk escaleerde .

• Omvang van de aanvallen: Eind maart 2026 registreerde een AP-telling meer dan 50 Oekraïense aanvallen op olieraffinaderijen, depots, terminals en andere olie-infrastructuur in Rusland en het bezette de Krim .
• Raffinagecapaciteit uitgeschakeld: Oekraïne vernietigde of beschadigde faciliteiten die ruwweg 1 miljoen vaten ruwe olie per dag verwerkten – ongeveer 20% van de totale raffinagecapaciteit van Rusland – in oktober 2025 . In juli 2026 was de raffinagedoorvoer in juni met 25% gedaald ten opzichte van een jaar eerder tot 3,95 miljoen vaten per dag, het laagste niveau in meer dan twee decennia .
• Kritieke doelen: Drone-aanvallen richtten zich specifiek op hydrocrackers, die essentieel zijn voor de productie van hoogwaardige benzine, wat een uitgesproken benzinecrisis veroorzaakte .
• IEA-beoordeling: Het Internationaal Energieagentschap waarschuwde dat de impact van drone-aanvallen de verwerkingssnelheid van Russische raffinaderijen minstens tot halverwege 2026 zou blijven drukken .
• Capaciteitsbenutting: In oktober 2025 werd ongeveer 40% van de Russische raffinagecapaciteit als inactief gemeld, waarbij Oekraïense drone-aanvallen verantwoordelijk waren voor ongeveer 70% van de stilgelegde capaciteit .

Bredere gevolgen

Brandstofrantsoenering en tekorten

• Russen kregen te maken met lange rijen bij tankstations en brandstofrantsoenering in meerdere regio's .
• De Krim riep in juni 2026 de noodtoestand uit en verbood alle brandstofverkoop .
• De Russische regering voerde met tussenpozen verboden op benzine-export in, te beginnen in maart 2024, en voerde deze op in 2025-2026 . In oktober 2025 werd het exportverbod verlengd tot eind 2026, en vervolgens tot mei 2026 .

Ruslands verschuiving van exporteur naar importeur

• Met de binnenlandse raffinage verlamd en exportverboden van kracht, werd Rusland – historisch gezien een grote brandstofexporteur – gedwongen benzine te gaan importeren om aan de binnenlandse vraag te voldoen . De belastingwet van juli 2026 subsidieerde deze import uit India expliciet .

Rimpelingen in Centraal-Azië

• Kirgizië, dat meer dan 90% van zijn benzine uit Rusland importeert, vroeg begin juli 2026 formeel Kazachstan, Wit-Rusland, Azerbeidzjan, Oezbekistan, Turkmenistan en Rusland om noodbrandstofleveringen .
• Tadzjikistan en Oezbekistan waren ook sterk afhankelijk van Russische brandstof en kregen te maken met krapper wordende leveringen omdat Moskou de productie naar de eigen markt omleidde . Tadzjikistan, dat bijna alle brandstof importeert, voornamelijk uit Rusland, werd een van de zwaarst getroffen landen .
• Centraal-Aziatische landen begonnen op zoek te gaan naar alternatieve bronnen voor brandstofimport omdat de Russische aanvoer onbetrouwbaar werd .

Verkoop elektrische voertuigen schiet omhoog

• De vraag naar EV's steeg sterk toen de brandstoftekorten verergerden, met name in juni 2026. Autodealers in Moskou meldden dat ze de vraag naar Chinese elektrische auto's nauwelijks konden bijhouden .
• Rosatom, het staatsatoomconcern, rapporteerde een stijging van 40% in het gebruik van zijn EV-laadstations, en de CEO voorspelde verdere groei .
• Belangrijke kanttekening: Sommige gegevens suggereerden dat de EV-markt in absolute aantallen nog klein was. Op 22 juni 2026 werden er in één week slechts 231 nieuwe EV's geregistreerd, en de directeur van het Autostat-agentschap zei dat er nog geen sprake was van een 'massale' omschakeling . De stijging was reëel, maar vanuit een laag basisniveau, en werd grotendeels gedreven door Chinese import .