Europese toezichthouders luiden noodklok over autonome AI-agenten op de financiële markten

Breeden noemde agentische AI haar meest dringende zorg voor financiële stabiliteit en waarschuwde dat de cyberrisicotijdlijn van deze systemen "wordt gemeten in maanden, niet in jaren" . In een significante verschuiving ten opzichte van jarenlang volgehouden standpunt dat bestaande kaders voldoende waren, gaf de Bank of England aan dat er behoefte is aan specifieke AI-regelgeving om de risico's van agentische systemen in te dammen . Breeden stelde dat de huidige technologie-neutrale regelgeving "niet is ontworpen voor systemen die autonoom kunnen opereren" .

Tot de specifieke voorgestelde waarborgen die werden overwogen, behoren: nieuwe richtlijnen voor agentische AI, marktbrede kill switches om alle AI-handel tijdens een cascadegebeurtenis stop te zetten, en verbeterde herstelmechanismen om de ordelijke marktwerking te herstellen na een door AI veroorzaakte verstoring .

FCA-topman Nikhil Rathi: 'Wetgeving zal nooit kunnen bijbenen' (24 juni 2026)

Tijdens zijn toespraak op de 'Agents of Change'-conferentie van techUK in Londen verklaarde Nikhil Rathi, topman van de Financial Conduct Authority (FCA), dat "technologie veel sneller gaat dan veel regelgevingsparadigma's. Wetgeving zal nooit kunnen bijbenen," en dat de traditionele cyclus van regelgeving "niet werkt" in een tijdperk van snel veranderende technologie .

Rathi pleitte voor een verschuiving van voorschrijvende regelgeving naar "rentmeesterschap" en een meer op resultaten gerichte, systeembrede aanpak. De FCA heroverweegt hoe het toezicht houdt op de financiële sector nu AI zich verplaatst van experimenten naar grootschalige implementatie . In een opmerkelijke zet onderzoekt de FCA het gebruik van agentische AI als eigen "eerste hulpverlener" om groothandelsmarkten te monitoren, waarbij het "een miljard rijen data per dag" benut voor marktsurveillance . Rathi gaf aan dat concurrentiedynamiek en systeembrede veerkracht steeds meer de aandacht van het toezicht zullen krijgen naarmate agentische systemen opschalen .

ECB-president Christine Lagarde: AI 'kan mogelijk leiden tot gevaarlijke financiële crises' (17 juni 2026)

ECB-president Christine Lagarde waarschuwde dat AI "mogelijk kan leiden tot gevaarlijke financiële crises" en zei: "We kunnen kunstmatige intelligentie niet stoppen, zelfs niet met onze degelijke regelgeving. Wat we wel kunnen doen, is voorkomen dat het een financiële crisis veroorzaakt" . Ze verklaarde dat de ECB "vastbesloten is te voorkomen dat dat gebeurt" .

Lagarde was gastheer van het ECB Forum over Centraal Bankieren in Sintra (29 juni–1 juli) met een speciale paneldiscussie getiteld "Artificial intelligence and financial stability", voorgezeten door Isabel Schnabel, waarmee het AI-stabiliteitsrisico direct centraal werd gesteld op de agenda van het centrale bankieren .

Brede Europese consensus

Meerdere Europese topbankiers en toezichthouders waarschuwden gezamenlijk dat "AI de regels voorbij snelt", waarbij Rathi, Breeden en anderen allemaal de visie deelden dat regelgevingskaders radicaal moeten worden heroverwogen .

Voorgestelde nieuwe waarborgen

Het pakket waarborgen dat eind juni 2026 werd besproken, omvat:

• Specifieke AI-regelgeving: een stap verder gaan dan technologie-neutrale kaders naar regels die specifiek zijn ontworpen voor agentische en autonome systemen .
• Marktbrede kill switches: mechanismen om alle AI-handel of activiteit van agenten tijdens een cascadegebeurtenis stop te zetten .
• Verbeterde herstelmechanismen: instrumenten om de ordelijke marktwerking te herstellen na een door AI veroorzaakte verstoring .
• Nieuwe richtlijnen voor agentische AI: nieuwe grenzen voor autonome besluitvorming op financiële markten .
• Resultaatsgericht toezicht: de FCA beweegt zich richting rentmeesterschap en systeembrede veerkrachtmonitoring in plaats van handhaving per geval .

Financial Stability Board roept op tot strengere controle op agentische AI (10 juni 2026)

De Financial Stability Board (FSB) publiceerde een consultatierapport over "Sound Practices for Responsible Adoption of Artificial Intelligence" . Het beval "sterk" aan dat landen strengere controles invoeren op autonome AI-agenten in de financiële sector, waarschuwde dat de opkomst van steeds autonomer wordende systemen de risico's voor de financiële sector kan vergroten, en drong aan op nieuwe regelgevende maatregelen naarmate de adoptie versnelt .

De FSB gaf toe dat naarmate banken meer autonome agenten inzetten, "het beoordelen van beslissingen één voor één niet langer haalbaar is" en erkende daarmee dat menselijk toezicht op AI "niet schaalbaar is" . Het stelde 12 goede praktijken vast voor verantwoorde AI-adoptie . Specifiek uitte de FSB de zorg dat wijdverbreid AI-gebruik onder financiële marktdeelnemers financiële turbulentie, gedreven door 'animal spirits', zou kunnen verergeren in plaats van verminderen .

Parallelle met historische financiële manieën

Hoewel er geen specifieke artikelen van eind juni 2026 zijn gevonden die directe parallellen trekken met de Britse spoorwegmanie van de jaren 1840 of de dotcom-zeepbel, merkte een werkdocument van de Federal Reserve (24 juni 2026) over de "Financial Stability Implications of Generative AI" op dat "in plaats van de opbouw van financiële kwetsbaarheden te verminderen, AI de financiële turbulentie, gedreven door animal spirits, zou kunnen verergeren" — een directe verwijzing naar het gedragseconomische concept dat geassocieerd wordt met historische manieën . Het FSB-rapport uit 2024 (waarnaar wordt verwezen in het Fed-document) wees ook op het feit dat wijdverbreid AI-gebruik kuddegedrag op financiële markten zou kunnen versterken, een dynamiek die centraal stond in zowel de spoorwegmanie als de dotcom-zeepbel .

Het eigen onderzoek van de ECB (mei 2026) wees uit dat AI-algoritmen voor versterkend leren "een hoge mate van coördinatie bereikten, maar vatbaar waren voor extreme, aan bankruns-achtige dynamieken," wat doet denken aan de kudde- en cascade-falingspatronen die worden gezien in historische financiële crises .