Hoe Oekraïense drone-aanvallen de Russische benzinecrisis van 2026 veroorzaakten en Rusland dwong tot noodimport uit India

Begin juli 2026 kreeg Rusland te maken met de ernstigste binnenlandse brandstofcrisis in decennia. De voornaamste oorzaak was een aanhoudende campagne van Oekraïense drone- en raketaanvallen op Russische olieraffinaderijen — meer dan 50 gemelde aanvallen sinds eind maart 2026 — die een aanzienlijk deel van de raffinagecapaciteit van het land hadden uitgeschakeld ^LI.

Op 4 juli 2026 verklaarde de Oekraïense Generale Staf dat 42,74% van de totale ontworpen raffinagecapaciteit van Rusland buiten werking was gesteld, waarbij alleen al in de afgelopen maand minstens acht raffinaderijen waren getroffen ^RN. Onafhankelijke analisten gaven een meer conservatieve schatting; media als de LA Times en Al Jazeera berichtten dat ongeveer een derde van de capaciteit offline was ^EA. Het verschil weerspiegelt waarschijnlijk het onderscheid tussen totale ontworpen capaciteit (het Oekraïense cijfer) en momenteel operationele capaciteit (het cijfer van de analisten). Beide zijn het erover eens dat de schade ernstig en ongekend was.

De cijfers op de grond waren duidelijk. De ruwe olieverwerking daalde in juni met 25% op jaarbasis tot 3,95 miljoen vaten per dag — het laagste niveau in meer dan twintig jaar ^E. De benzineproductie daalde met 17% tot 850.000 vaten per dag, van 1,03 miljoen ^E. Seizoensgebonden vraag door het zomerverkeer en de landbouwoogst verergerde het aanbodtekort nog verder ^A. President Vladimir Poetin gaf zelf op 23 juni toe dat de aanvallen hun doel hadden bereikt: 'de samenleving destabiliseren' ^L.

Vijf noodmaatregelen van het Kremlin

Geconfronteerd met een snel verslechterend tekort, voerde het Kremlin een reeks buitengewone maatregelen in.

1. Meer dan zesvoudige verhoging van subsidies voor raffinaderijen

Om export te ontmoedigen en brandstof op de binnenlandse markt te houden, betaalde Rusland in juni 2026 210,6 miljard roebel ($2,72 miljard) aan olieraffinaderijen — een meer dan zesvoudige sprong ten opzichte van een jaar eerder ^O. Het was de hoogste maandelijkse uitbetaling sinds december 2023 ^B.

2. Brandstofrantsoenering en verkoopbeperkingen

Minstens 17 regio's voerden verplichte aankooplimieten in; eind juni was dit aantal gestegen tot 53 regio's met benzine-aankoopbeperkingen ^OT. Op 25 juni toonden openbare gegevens brandstofrantsoeneringsmaatregelen in minstens 56 Russische regio's ^T. Automobilisten stonden uren in de rij, met meldingen van wachttijden tot 13 uur ^I.

3. Lagere kwaliteitsnormen (Euro 2-brandstof)

Rusland heeft raffinaderijen toegestaan brandstof met een verhoogd zwavelgehalte en andere verontreinigingen te produceren voor de binnenlandse verkoop ^B. Nog ingrijpender is dat de regering overweegt tijdelijk terug te keren naar Euro 2 — een norm die Rusland in 2013 verbood — voor maximaal één jaar, tot juli 2027 ^E. Dit zou de productie en import van benzine en diesel met een aanzienlijk hoger zwavelgehalte mogelijk maken, waardoor raffinaderijen die geen brandstof van hogere kwaliteit kunnen produceren, kunnen blijven draaien ^M.

4. Geheime brandstofimport uit Azië: benzine uit India

In een historische ommezwaai voor een grote olie-exporteur begon Rusland begin juli 2026 met de import van benzine over zee vanuit India. Minstens 60.000 ton benzine werd vanuit Indiase havens verscheept, met plannen om maandelijks 400.000 ton benzine uit verschillende landen te importeren ^AR. Het parlement keurde ook wijzigingen in de belastingwet goed die importsuldsidies invoeren die gekoppeld zijn aan de Indiase leveringskosten ^R.

Deze stap is opvallend omdat India na het begin van de oorlog in Oekraïne de grootste koper van Russische ruwe olie was geworden. Indiase raffinaderijen verwerken Russische ruwe olie en exporteren de geraffineerde producten terug naar Rusland ^KY.

5. Verlengde exportverboden voor benzine

Moskou had in april 2026 al een verbod op de export van benzine opgelegd en dit sindsdien verlengd ^RN. Dit was bedoeld om zoveel mogelijk brandstof binnen de Russische grenzen te houden.

De omvang van de crisis in cijfers

• 42,74% van de totale ontworpen raffinagecapaciteit van Rusland buiten werking gesteld (Oekraïense Generale Staf, 4 juli) ^RN.
• ~33% (een derde) van de capaciteit offline, volgens onafhankelijke analisten zoals de LA Times ^EL.
• 25% daling op jaarbasis van de ruwe olieverwerking in juni, tot 3,95 miljoen vaten/dag ^E.
• 17% daling van de benzineproductie ^E.
• 210,6 miljard roebel ($2,72 miljard) aan subsidies voor raffinaderijen in juni alleen al ^O.
• 53+ regio's met benzine-aankoopbeperkingen eind juni ^OT.
• 60.000 ton benzine geïmporteerd uit India in de eerste zendingen ^R.
• $13,5 miljard aan cumulatieve verliezen voor de Russische raffinagesector sinds augustus 2025 ^EU.

Kanttekening bij de schadecijfers

Het cijfer van 42,74% is afkomstig van de Oekraïense Generale Staf via Oekraïense media ^RN. Westerse media en onafhankelijke analisten noemen doorgaans 'ruwweg een derde' of 'ongeveer een kwart' van de capaciteit die offline is ^AE. Het verschil komt waarschijnlijk door het onderscheid tussen totale ontworpen capaciteit (inclusief faciliteiten die al offline waren voor onderhoud of andere redenen) en momenteel operationele capaciteit. Beide schattingen zijn het erover eens dat de schade ernstig is en zonder moderne precedent voor een grote petro-staat.

De crisis had ook domino-effecten voor bondgenoten van Rusland: Kirgizië, een traditionele koper van Russische brandstof, meldde tekorten aan hoogwaardige benzine en begon noodonderhandelingen om te importeren uit zes andere staten, waaronder Wit-Rusland, Kazachstan en Oezbekistan ^N.