WHO verklaart dodelijke hantavirusuitbraak op cruiseschip MV Hondius officieel voorbij

Op 2 juli 2026 verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de hantavirusuitbraak die verband hield met het cruiseschip MV Hondius officieel voorbij. Dit gebeurde nadat het laatst geïdentificeerde contact van een besmette persoon de quarantaineperiode had voltooid en negatief testte op het virus . Daarmee kwam een einde aan een twee maanden durend internationaal gezondheidsincident, waarbij dertien mensen besmet raakten en drie om het leven kwamen .

Tijdlijn van de uitbraak

Het eerste signaal kwam op 2 mei 2026, toen het Verenigd Koninkrijk de WHO via de Internationale Gezondheidsregeling (IHR) waarschuwde voor een cluster van ernstige luchtweginfecties aan boord van de MV Hondius. Het schip, een Nederlands-gebouwd poolcruiseschip, was op dat moment onderweg naar Kaapverdië . Dezelfde dag nog werd hantavirus in het laboratorium bevestigd; het specifieke type, het Andesvirus (ANDV), werd op 6 mei geïdentificeerd door het Zuid-Afrikaanse Nationaal Instituut voor Overdraagbare Ziekten (NICD) en het Zwitserse HUG/CRIVE-laboratorium . Op dat moment waren er al drie passagiers overleden.

Het schip moest voor de kust van Kaapverdië blijven liggen terwijl een internationale evacuatieoperatie werd georganiseerd . Halverwege mei konden passagieren van boord in Tenerife en werden ze naar hun thuislanden gerepatrieerd . Het laatste nieuwe geval werd gemeld op 25 mei 2026; daarna kwamen er geen nieuwe besmettingen meer bij .

Op 22 juni 2026 publiceerde de WHO een bijgewerkte risicobeoordeling waaruit bleek dat de uitbraak onder controle was . Op 2 juli 2026 verklaarde WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus de uitbraak formeel voorbij, nadat het laatste nauwe contact uit quarantaine was ontslagen .

Besmettingen en sterfgevallen

De uitbraak leidde tot 13 gevallen in totaal — 12 laboratoriumbevestigde infecties met het Andesvirus en 1 vermoedelijk geval — en 3 sterfgevallen, allen onder mensen die aan boord van de MV Hondius hadden gereisd . Het sterftecijfer (case fatality ratio) bedroeg 23% .

Het virus: Andes-hantavirus (ANDV)

De ziekteverwekker was het Andes-hantavirus (ANDV), een orthohantavirus dat van nature voorkomt in Zuid-Amerika . Het Andesvirus is het enige hantavirus dat zich via mens-op-menscontact kan verspreiden, via ademhalingsdruppeltjes en langdurig nauw contact met zieke mensen . De meeste andere hantavirussen worden alleen door knaagdieren op mensen overgedragen.

Oorsprong en verspreidingspatroon

De werkhypothese van de WHO, gesteund door genetisch onderzoek, is dat de eerste twee besmettingen vóór het inschepen hebben plaatsgevonden. Deze personen hadden uitgebreid gereisd in Argentinië, Chili en Uruguay, waar het Andesvirus veel voorkomt, voordat ze aan de cruise begonnen . Vervolgens verspreidde het virus zich aan boord via mens-op-menscontact, waarschijnlijk door de besloten omgeving van het schip . Alle bevestigde gevallen waren onder reizigers op de MV Hondius; er is geen verdere verspreiding in woonwijken vastgesteld .

Internationale respons in 33 landen

Het schip vervoerde passagiers en bemanning uit 23 landen (waaronder 9 EU/EER-landen), maar de uiteindelijke respons bestreek 33 landen en gebieden wereldwijd . Gezondheidsautoriteiten identificeerden en volgden meer dan 650 contacten in deze landen . Op het hoogtepunt waren 161 contacten in actieve monitoring; eind juni verkeerden er nog 54 contacten in quarantaine, die allen op 2 juli werden vrijgelaten na een negatieve test . De gecoördineerde inspanning omvatte repatriëringsvluchten, quarantainefaciliteiten, diagnostische tests en bron- en contactonderzoek, geleid door nationale volksgezondheidsinstituten met coördinatie van de WHO .

Belangrijke kanttekening: Het aantal van 33 landen verwijst naar de landen die betrokken waren bij het bron- en contactonderzoek — dat wil zeggen, landen waar contacten werden geïdentificeerd en gevolgd — en niet per se naar landen met bevestigde besmettingen . Het schip zelf had passagiers uit 23 landen.

Wetenschappelijk onderzoek

Het Andesvirus veroorzaakt hantavirus-pulmonaal syndroom (HPS), dat een hoog sterftecijfer kent en waarvoor nog geen goedgekeurd vaccin of specifieke antivirale therapie bestaat . Een PubMed-review van 31 mei 2026 benadrukt dat ANDV het enige hantavirus is dat zich via mens-op-menscontact kan verspreiden, en onderstreept de noodzaak van verder onderzoek naar transmissiedynamiek en bestrijdingsmaatregelen . Het Franse onderzoeksagentschap ANRS heeft een speciale 'Hantavirus Outbreak Response Unit' opgericht om onderzoek naar de MV Hondius-stam te coördineren, waaronder moleculaire epidemiologie en klinische gegevensverzameling . Er is geen specifieke informatie over de stand van zaken rond vaccinkandidaten, therapeutische onderzoeken of diagnostische ontwikkelingen in de beschikbare bronnen aangetroffen. Dit blijft een gebied waar de bewijslast ontoereikend is voor een actuele stand van zaken.