Een nieuwe, oeroude blik op Johannes 1: Het Woord uit de Syrische traditie

In een bijzondere, project-gebonden analyse wordt het eerste hoofdstuk van het Evangelie van Johannes ontleed op basis van de Syrische Peshitta (de Oud-Syrische Bijbelvertaling), die door sommigen wordt beschouwd als een venster op de vroege Semitische denkwereld. De auteur hanteert een eigen 'Essence-Only' lexicon, wat leidt tot een vertaling die de nadruk legt op oerbewegingen en archetypen.

De analyse opent met de constatering dat het project de Peshitta-tekst van Johannes 1 als basis neemt. De interne lexicon-toewijzingen worden beschouwd als projectspecifieke conventies en niet als standaard lexicale definities. De vertaling staat bekend als de 'Archetypische-Bewegings Vertaling'.

De Gestructureerde-Emanatie betreedt de geschapen orde (1:1-18)

Het eerste vers wordt niet als 'In den beginne was het Woord' vertaald, maar als 'In rēšīṯ (De Eerste-Voorwaartse-Beweging) was Milta (De Gestructureerde-Emanatie) ...'. Dit is een project-specifieke theologische weergave van de Johannijnse opening, waarbij Milta wordt gelezen als een spreek-daad die de realiteit vormgeeft. Het is geen geschreven tekst, maar het 'uitspreken' dat de schepping vormgeeft.

De analyse maakt een opmerkelijk onderscheid bij het thema 'licht versus duisternis'. In vers 5 wordt 'ḥšōḵā' vertaald als 'Gebundelde-Duisternis'. Deze duisternis heeft de 'licht-uitstraling' niet te pakken gekregen (geen 'overwonnen', maar 'greep-het-niet').

Het hoogtepunt van deze sectie is vers 14, waar Milta 'bsrā' (vlees-substantie) wordt en 'zijn tent onder ons opslaat'. In deze lezing is de beweging niet alleen dat het Woord mens wordt, maar een 'uiterste-nabijheid' aangaat, de kwetsbaarheid van het materiële weefsel binnentreedt.

Het getuigenis van de Doper (1:19-34)

In deze sectie wordt Johannes de Doper een 'Favoriet-Getonde' genoemd. Zijn getuigenis is helder: hij is niet de Gezalfde-Beweging (Messias), noch Elia, of de 'ziener-die-vooruitziet' (de profeet). Zijn identiteit is die van een stem die roept in 'mdabbrā' (wildernis-weide).

Een cruciaal moment is vers 29, waar Johannes Jezus ziet en zegt: 'Zie, het Īmrēh (Het-Lam-Beweging) van ʾALHĀ (De Soevereine-Bron), dat de ḥṭīṯā (psychische-fragmentatie) van de ʿālmā (het-gewoven-tijdperk) op zich neemt!' In dit lexicon is 'zonde' geen morele overtreding, maar een existentiale staat van 'psychische-fragmentatie' die de hele 'geweven-orde' doordringt. Het Lam wordt hier gelezen als de beweging die deze fragmentatie opneemt en wegdraagt.

De eerste verzamelaars getrokken naar de Bevrijder (1:35-51)

Dit deel beschrijft de roeping van de eerste discipelen. De vertaling geeft hun namen een nieuwe laag: Andrāʾōs wordt 'De-Mannelijke', Šimʿōn 'De-Horende', Kēpā 'De-Rots', en Nəṯanʾēl 'Het-Geschenk-van-de-Bron'.

Het verhaal eindigt met de belofte van Jezus dat de discipelen 'de šmayyā (de Hoge) geopend zullen zien en de malʾakē (boodschappers) van ʾALHĀ zullen zien opstijgen en neerdalen naar de Zoon-van-de-Mens'. In de project-specifieke lezing is de 'Zoon-van-de-Mens' niet alleen een titel, maar het 'punt-van-ontmoeting' waar de hemelse en menselijke rijken worden verenigd. Hij is de plaats van 'open-doorgang' en 'voortdurende-uitwisseling' tussen de Bron en de 'vlees-substantie'.

Bronopmerkingen

• De analyse vertrouwt voornamelijk op de Peshitta-tekst van Johannes, zoals beschikbaar gesteld op de Tertullian-website.
• De project-specifieke lezing van Milta in Johannes 1:1 is breed compatibel met wetenschappelijke discussies over het Semitische karakter van de Syrische Johannes.
• Het verschil tussen de termen 'in' en 'door' de Logos is een bekend onderwerp in de studie van de Oud-Syrische teksten.