ESI: cijfers, verwachting en verandering

De ESI overtrof de verwachtingen en zet het herstel van het dieptepunt in april voort:

Sectoranalyse: breed maar ongelijk herstel

Het herstel in juni was breed gedragen over de meeste economische sectoren, met één opvallende uitzondering:

• Industrie – vertrouwen verbeterd
• Dienstverlening – vertrouwen verbeterd (na een scherpe daling in april)
• Detailhandel – vertrouwen verbeterd
• Consumenten – vertrouwen steeg 1,3 punt naar -17,7 (flitsraming bevestigd)
• Bouw – de enige sector met een lichte daling

Een belangrijk waarschuwingssignaal komt van de Employment Expectations Indicator (EEI). Deze daalde fors: -2,2 punten in de eurozone (tot 92,2) en -2,3 punten in de EU (tot 92,9). Beide blijven ver onder het langetermijngemiddelde van 100, wat wijst op een zwakke arbeidsmarkt in de komende maanden .

Verschillen per land

In het officiële persbericht van de Europese Commissie staat dat de ESI “zichtbaar is verbeterd in alle zes grootste EU-economieën”. Specifieke puntgegevens per land voor juni 2026 zijn in de beschikbare uittreksels nog niet gepubliceerd . De meest gedetailleerde uitsplitsing komt uit de enquête van januari 2026, die de grootste stijgingen liet zien in Frankrijk (+5,8), gevolgd door Duitsland (+3,0), Polen (+2,9), Nederland (+2,3), Spanje (+1,7) en Italië (+1,3) .

Inflatieverwachtingen: gemengde signalen

Het inflatiebeeld in juni 2026 is complex. Verschillende bronnen wijzen in uiteenlopende richtingen:

• ECB Consumentenverwachtingen (mei, gepubliceerd 26 juni): Consumenten in de eurozone verlaagden hun inflatieverwachtingen voor de korte termijn naar 3,5% (van 4,0%). De verwachtingen voor de langere termijn bleven stabiel (3 jaar: 2,9%, 5 jaar: 2,4%). Dit suggereert dat de ECB geen directe druk voelt om de rente opnieuw te verhogen .
• ECB Enquête onder professionele voorspellers (Q2 2026): Professionele voorspellers verhoogden hun verwachtingen voor de headline HICP-inflatie aanzienlijk voor 2026 (tot ~2,7%), als gevolg van de energiereis. De langetermijnverwachtingen bleven echter verankerd op de ECB-doelstelling van 2% .
• Projecties van Eurosystem-medewerkers (juni 2026): De eigen staf van de ECB verwacht een headline-inflatie van 3,0% in 2026, 2,3% in 2027 en 2,0% in 2028 – naar boven bijgesteld ten opzichte van de maartprognoses vanwege de hogere energieprijzen .

Belangrijkste tegenwind en risico's

Het herstel van het sentiment vindt plaats tegen een achtergrond van zware tegenwind.

Geopolitieke spanningen – de oorlog in Iran

Het dominante risico blijft de oorlog in het Midden-Oosten / het conflict met Iran. Het Economisch Bulletin van de ECB van juni 2026 stelt dat de oorlog “de vooruitzichten aanzienlijk onzekerder heeft gemaakt, met opwaartse risico's voor de inflatie en neerwaartse risico's voor de economische groei” . ECB-voorzitter Christine Lagarde waarschuwde dat het conflict “de economische groei in de eurozone kan belemmeren en de inflatie boven de reeds verhoogde verwachtingen kan doen uitkomen” .

Energieprijsschok

De olieprijs is als gevolg van het conflict gestegen tot boven de 100 dollar per vat, wat feitelijk neerkomt op een tweede energiecrisis binnen vijf jaar. De Europese Commissie merkt op dat dit de productiekosten en de energierekeningen van huishoudens in de hele unie opdrijft . Het IMF verwacht dat de oorlog de groei van de eurozone in 2026-2027 met 0,5 procentpunt zal verlagen .

Groeiverwachtingen – wijdverbreide neerwaartse bijstellingen

Meerdere instellingen hebben hun groeiverwachtingen fors naar beneden bijgesteld:

• IMF (april–juni 2026): De groei van de eurozone zal naar verwachting vertragen tot 0,9% in 2026 en 1,2% in 2027, met een inflatie die stijgt tot 2,8% in 2026. Het IMF waarschuwde dat de eurozone, zelfs als het conflict met Iran snel wordt opgelost, een “grote groeiklap” te verwerken krijgt .
• Europese Commissie (mei 2026): Verwachte bbp-groei van de eurozone van 0,9% in 2026, naar beneden bijgesteld, omdat het conflict in het Midden-Oosten de inflatie aanwakkert .
• ECB (stafprojecties juni 2026): De korte termijnindicatoren waren begin 2026 positief, maar de oorlog heeft “geleid tot een neerwaartse bijstelling van de vooruitzichten op de korte termijn” .

Het beleidsdilemma van de ECB

De ECB staat voor een moeilijke afweging. Ze hield de rente ongewijzigd tijdens zowel de vergadering van maart als die van juni 2026 . Beleidsmakers “overwegen of ze de rente moeten verhogen” om de inflatiegolf te beteugelen, maar de lagere inflatieverwachtingen van consumenten en de verslechterende signalen op de arbeidsmarkt pleiten tegen een verkrapping . De ECB blijft vasthouden aan het streven om de inflatie te stabiliseren op de 2%-doelstelling, maar een renteverhoging om de inflatie te bestrijden riskeert de groeivertraging te verdiepen .

Handelsverstoringen en structurele tegenwind

Het slotstatement van de IMF-missie van juni 2026 merkt op dat de eurozone wordt geconfronteerd met “nieuwe tegenwind door de oorlog in het Midden-Oosten en de daaruit voortvloeiende stijging van de energieprijzen”, bovenop “een meer gefragmenteerde mondiale achtergrond” . Naast de directe schokken wijst het IMF op langdurige structurele uitdagingen: vergrijzing van de bevolking en aanhoudend lage productiviteitsgroei blijven een rem vormen op de potentiële output van de eurozone .

ESI: cijfers, verwachting en verandering

De ESI overtrof de verwachtingen en zet het herstel van het dieptepunt in april voort:

Sectoranalyse: breed maar ongelijk herstel

Het herstel in juni was breed gedragen over de meeste economische sectoren, met één opvallende uitzondering:

• Industrie – vertrouwen verbeterd
• Dienstverlening – vertrouwen verbeterd (na een scherpe daling in april)
• Detailhandel – vertrouwen verbeterd
• Consumenten – vertrouwen steeg 1,3 punt naar -17,7 (flitsraming bevestigd)
• Bouw – de enige sector met een lichte daling

Een belangrijk waarschuwingssignaal komt van de Employment Expectations Indicator (EEI). Deze daalde fors: -2,2 punten in de eurozone (tot 92,2) en -2,3 punten in de EU (tot 92,9). Beide blijven ver onder het langetermijngemiddelde van 100, wat wijst op een zwakke arbeidsmarkt in de komende maanden .

Verschillen per land

In het officiële persbericht van de Europese Commissie staat dat de ESI “zichtbaar is verbeterd in alle zes grootste EU-economieën”. Specifieke puntgegevens per land voor juni 2026 zijn in de beschikbare uittreksels nog niet gepubliceerd . De meest gedetailleerde uitsplitsing komt uit de enquête van januari 2026, die de grootste stijgingen liet zien in Frankrijk (+5,8), gevolgd door Duitsland (+3,0), Polen (+2,9), Nederland (+2,3), Spanje (+1,7) en Italië (+1,3) .

Inflatieverwachtingen: gemengde signalen

Het inflatiebeeld in juni 2026 is complex. Verschillende bronnen wijzen in uiteenlopende richtingen:

• ECB Consumentenverwachtingen (mei, gepubliceerd 26 juni): Consumenten in de eurozone verlaagden hun inflatieverwachtingen voor de korte termijn naar 3,5% (van 4,0%). De verwachtingen voor de langere termijn bleven stabiel (3 jaar: 2,9%, 5 jaar: 2,4%). Dit suggereert dat de ECB geen directe druk voelt om de rente opnieuw te verhogen .
• ECB Enquête onder professionele voorspellers (Q2 2026): Professionele voorspellers verhoogden hun verwachtingen voor de headline HICP-inflatie aanzienlijk voor 2026 (tot ~2,7%), als gevolg van de energiereis. De langetermijnverwachtingen bleven echter verankerd op de ECB-doelstelling van 2% .
• Projecties van Eurosystem-medewerkers (juni 2026): De eigen staf van de ECB verwacht een headline-inflatie van 3,0% in 2026, 2,3% in 2027 en 2,0% in 2028 – naar boven bijgesteld ten opzichte van de maartprognoses vanwege de hogere energieprijzen .

Belangrijkste tegenwind en risico's

Het herstel van het sentiment vindt plaats tegen een achtergrond van zware tegenwind.

Geopolitieke spanningen – de oorlog in Iran

Het dominante risico blijft de oorlog in het Midden-Oosten / het conflict met Iran. Het Economisch Bulletin van de ECB van juni 2026 stelt dat de oorlog “de vooruitzichten aanzienlijk onzekerder heeft gemaakt, met opwaartse risico's voor de inflatie en neerwaartse risico's voor de economische groei” . ECB-voorzitter Christine Lagarde waarschuwde dat het conflict “de economische groei in de eurozone kan belemmeren en de inflatie boven de reeds verhoogde verwachtingen kan doen uitkomen” .

Energieprijsschok

De olieprijs is als gevolg van het conflict gestegen tot boven de 100 dollar per vat, wat feitelijk neerkomt op een tweede energiecrisis binnen vijf jaar. De Europese Commissie merkt op dat dit de productiekosten en de energierekeningen van huishoudens in de hele unie opdrijft . Het IMF verwacht dat de oorlog de groei van de eurozone in 2026-2027 met 0,5 procentpunt zal verlagen .

Groeiverwachtingen – wijdverbreide neerwaartse bijstellingen

Meerdere instellingen hebben hun groeiverwachtingen fors naar beneden bijgesteld:

• IMF (april–juni 2026): De groei van de eurozone zal naar verwachting vertragen tot 0,9% in 2026 en 1,2% in 2027, met een inflatie die stijgt tot 2,8% in 2026. Het IMF waarschuwde dat de eurozone, zelfs als het conflict met Iran snel wordt opgelost, een “grote groeiklap” te verwerken krijgt .
• Europese Commissie (mei 2026): Verwachte bbp-groei van de eurozone van 0,9% in 2026, naar beneden bijgesteld, omdat het conflict in het Midden-Oosten de inflatie aanwakkert .
• ECB (stafprojecties juni 2026): De korte termijnindicatoren waren begin 2026 positief, maar de oorlog heeft “geleid tot een neerwaartse bijstelling van de vooruitzichten op de korte termijn” .

Het beleidsdilemma van de ECB

De ECB staat voor een moeilijke afweging. Ze hield de rente ongewijzigd tijdens zowel de vergadering van maart als die van juni 2026 . Beleidsmakers “overwegen of ze de rente moeten verhogen” om de inflatiegolf te beteugelen, maar de lagere inflatieverwachtingen van consumenten en de verslechterende signalen op de arbeidsmarkt pleiten tegen een verkrapping . De ECB blijft vasthouden aan het streven om de inflatie te stabiliseren op de 2%-doelstelling, maar een renteverhoging om de inflatie te bestrijden riskeert de groeivertraging te verdiepen .

Handelsverstoringen en structurele tegenwind

Het slotstatement van de IMF-missie van juni 2026 merkt op dat de eurozone wordt geconfronteerd met “nieuwe tegenwind door de oorlog in het Midden-Oosten en de daaruit voortvloeiende stijging van de energieprijzen”, bovenop “een meer gefragmenteerde mondiale achtergrond” . Naast de directe schokken wijst het IMF op langdurige structurele uitdagingen: vergrijzing van de bevolking en aanhoudend lage productiviteitsgroei blijven een rem vormen op de potentiële output van de eurozone .