IEA-conferentie in Montreal belooft verdubbeling energie-efficiëntie, terwijl Hormuz-crisis de wereldmarkten hervormt

De 11e Global Conference on Energy Efficiency van het Internationaal Energieagentschap (IEA), gehouden op 29 en 30 juni in Montreal, was een cruciaal moment voor het wereldwijde energiebeleid. Het evenement werd mede georganiseerd door IEA-directeur Fatih Birol, de Canadese minister van Energie Tim Hodgson en minister van Milieu Julie Dabrusin, en bracht ongeveer 600 ministers, CEO's en hoge functionarissen uit ongeveer 100 landen samen . De centrale uitkomst was een hernieuwd engagement om de energie-efficiëntie te verdubbelen, maar de conferentie stond ook in het teken van de ontvouwende crisis in de Straat van Hormuz en de onthulling van ambitieuze nieuwe doelen voor de aanstaande COP31-top.

45 Regeringen herbevestigen het verdubbelingsdoel voor 2030

De belangrijkste prestatie van de conferentie in Montreal was een ministeriële verklaring waarin 45 regeringen het doel onderschreven om de gemiddelde wereldwijde snelheid van energie-efficiëntieverbeteringen tegen 2030 te verdubbelen . Dit doel werd voor het eerst overeengekomen als onderdeel van de UAE Consensus op COP28 en werd op de conferentie opnieuw bevestigd als een hoeksteen van duurzame economische groei en een veilig, betaalbaar pad naar netto-nul emissies . De gezamenlijke verklaring benadrukte de rol van energie-efficiëntie bij het verbeteren van de levensstandaard, het vergroten van het concurrentievermogen en het waarborgen van de energieveiligheid . Hoewel de specifieke details van de gezamenlijke verklaring van de 11e conferentie nog niet volledig openbaar zijn, was de centrale toezegging duidelijk: versnel de efficiëntievooruitgang om de deadline van 2030 te halen.

COP31-voorzitterschap lanceert Actieagenda: elektrificatie, gebouwen en afval

Een belangrijke parallelle ontwikkeling was de officiële lancering van de COP31 Presidency's Action Agenda door COP31-voorzitter-ontwerper Murat Kurum in juni 2026 . De COP31-top, in november 2026 georganiseerd door Turkije in Antalya, stelde drie hoofddoelen :

• Elektrificatiedoelstelling: Verhoog het aandeel van elektriciteit in de wereldwijde finale energievraag van iets meer dan 20% nu naar 35% in 2035 ("35% by 2035") .
• Doelstelling voor Gebouwen/Weerbare Steden: Verminder de energieverbruiksintensiteit in de bouwsector met ten minste 25% in 2035 . Het COP31-voorzitterschap gaf het IEA de opdracht om trajecten in kaart te brengen en de voordelen van deze doelstelling te analyseren .
• Afvaldoelstelling: Halveer de groei van de wereldwijde afvalproductie tegen 2035 .

Birol sprak de hoop uit dat de COP-partijen in Antalya de elektrificatiedoelstelling zouden steunen en noemde het een cruciale stap voor de energieveiligheid en emissiereductie .

Reacties van belangrijke leiders

• Fatih Birol (IEA-directeur): Birol beschreef Canada als een "eens in een leven kans" om een energiesupermacht te worden, vooral gezien de verstoring van de Golf-olievoorziening door de Straat van Hormuz-crisis . Hij merkte op dat Canada goed gepositioneerd is om energie te leveren aan markten die betrouwbare toegang hebben verloren, en dat het IEA werkt aan het identificeren van best practices voor energie-efficiëntie die wereldwijd kunnen worden gedeeld .
• Tim Hodgson (Canadese minister van Energie): Hodgson verklaarde dat "energie-efficiëntie een hoeksteen is van Canada's ambitieuze schone-energieagenda" voorafgaand aan de conferentie . Hij benadrukte dat de conferentie voor het eerst in Noord-Amerika werd gehouden, een belangrijke mijlpaal voor Canada's leiderschap in de energietransitie .
• Julie Dabrusin (Canadese minister van Milieu): Dabrusin was medegastheer van de conferentie en benadrukte Canada's 'whole-of-government'-aanpak die energie-efficiëntie, klimaatverandering en natuurbescherming met elkaar verbindt .

De Straat van Hormuz-crisis: een bepalende achtergrond

De conferentie in Montreal vond plaats te midden van de meest ernstige verstoring van de wereldwijde energievoorziening in decennia. Op 28 februari 2026 lanceerden de Verenigde Staten en Israël een luchtoorlog tegen Iran, waarna Iran effectief de scheepvaart door de Straat van Hormuz blokkeerde, het belangrijkste olie-transitknelpunt ter wereld . De impact was onmiddellijk en ernstig:

• Omvang van de verstoring: Meer dan 11 miljoen vaten per dag aan ruwe olie- en condensaatproductie uit de Golf werd afgesneden . De olieproductie in het Midden-Oosten daalde met naar schatting 7–10 miljoen vaten per dag . Het IEA noemde dit de meest ernstige verstoring van de energievoorziening sinds de jaren '70 .
• Marktimpact: De olieprijzen stegen sneller dan tijdens enig eerder conflict, waarbij Brent-olie op 8 maart de $100 per vat overschreed en een piek bereikte van $126 per vat . Verzekeringen waren niet beschikbaar of onbetaalbaar duur voor schepen die de zeestraat wilden oversteken, waardoor deze effectief werd gesloten voor commercieel verkeer .
• Aramco-waarschuwing: De CEO van Saudi Aramco waarschuwde dat de Hormuz-verstoring de "grootste crisis" voor de industrie is en dat de gevolgen "catastrofaal" kunnen zijn als de sluiting aanhoudt .

Birol legde expliciet het verband tussen de crisis en het potentieel van Canada, waarbij hij opmerkte dat de verstoring van betrouwbare Golf-olieleveringen een strategische opening creëert voor Canadese energie-export . De nadruk van de conferentie op energie-efficiëntie werd ook gezien als een cruciale reactie op de uitdagingen op het gebied van energieveiligheid en betaalbaarheid die door de crisis werden veroorzaakt .

Vooruitblik

De conferentie in Montreal bevestigde dat energie-efficiëntie een centraal instrument is voor het aanpakken van zowel klimaatdoelen als onmiddellijke uitdagingen op het gebied van energieveiligheid. Terwijl de wereld worstelt met de nasleep van de Hormuz-crisis, zullen de toezeggingen in Montreal en de doelen van het COP31-voorzitterschap worden getest door de noodzaak van snelle, concrete actie. De aanstaande COP31-top in Antalya zal een belangrijk moment zijn om deze beloften om te zetten in bindende internationale overeenkomsten.