VS-Iran Islamabadovereenkomst: $6 Miljard Vrijgegeven Te Midden Van Militaire Escalatie

Op 29 juni 2026 heeft de Iraanse president Masoud Pezeshkian bevestigd dat $6 miljard van de bevroren Iraanse tegoeden in Qatar wordt vrijgegeven als eerste deel van een totaalbedrag van $12 miljard. Dit volgt op de ondertekening van een Memorandum van Overeenstemming (MoU) tussen de VS en Iran . De aankondiging komt te midden van aanzienlijke militaire botsingen bij de Straat van Hormuz, die de voorlopige deal onder druk zetten. Terwijl het MoU directe sanctieverlichting biedt, blijven de kernonderhandelingen over het nucleaire programma onopgelost.

Vrijgave van $6 Miljard aan Activa

President Pezeshkian verklaarde dat $6 miljard van de $12 miljard aan Iraanse tegoeden die in Qatar bevroren zijn, naar Teheran zal worden teruggebracht . Hij omschreef de vrijgave als onderdeel van de voorlopige deal met de Verenigde Staten en noemde het MoU een "grote overwinning" voor Iran . Volgens Iraanse staatsmedia zijn de olie- en petrochemische sancties als onderdeel van deze regeling opgeheven . De voorbereidingen voor de overdracht van de eerste $6 miljard zijn gaande, en er wordt gewerkt aan de vrijgave van de resterende $12 miljard .

Het Brodere VS-Iran Memorandum van Overeenstemming (MoU)

Het Islamabad Memorandum van Overeenstemming werd op 17 juni 2026 ondertekend door de Amerikaanse president Donald Trump en de Iraanse president Masoud Pezeshkian in het Paleis van Versailles, na de G7-top . De volledige tekst van het 14-punten MoU is door verschillende nieuwsmedia gepubliceerd .

Belangrijkste Amerikaanse toezeggingen onder het MoU:

• Het ontmantelen van de zeeblokkade van Iran binnen 30 dagen, met ingang van de ondertekening .
• Het afschaffen van alle vormen van sancties tegen Iran, inclusief die van VN-Veiligheidsraad en IAEA-resoluties, volgens een overeengekomen schema .
• Het onmiddellijk opheffen van sancties op de export van Iraanse ruwe olie en petrochemische producten . Het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf vervolgens General License X uit, die bepaalde energie-gerelateerde transacties voor 60 dagen toestaat, geldig tot 21 augustus 2026 .
• Het creëren van een fonds van ten minste $300 miljard voor de wederopbouw en economische ontwikkeling van Iran .

Iraanse toezeggingen:

• Het toestaan van vrije doorgang door de Straat van Hormuz voor alle commerciële scheepvaart, waarbij Iran zich inspant voor een veilige doorgang gedurende 60 dagen .
• Het toelaten van IAEA-inspecteurs op haar grondgebied .
• Het instemmen met een 60-dagen onderhandelingsperiode voor een definitief akkoord, die met wederzijdse instemming kan worden verlengd .

Militaire Botsingen bij de Straat van Hormuz

De voorlopige overeenkomst is zwaar op de proef gesteld door een reeks militaire botsingen bij de Straat van Hormuz, een cruciale doorvoerroute voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieverschepingen .

• Op 25 juni 2026 werd een vrachtschip (de Ever Lovely) getroffen door een drone voor de kust van Oman, wat de VN-organisatie Internationale Maritieme Organisatie ertoe bracht de evacuatie van schepen door de zeestraat te pauzeren .
• Op 26 juni voerde de VS een aanval uit op Iran als vergelding voor de drone-aanval, de grootste test tot nu toe voor het prille bestand .
• Het Amerikaanse leger trof meerdere doelen in Iran, waaronder raket-, drone- en kustradarinstallaties bij de Straat van Hormuz en op het eiland Qeshm .
• President Trump veroordeelde de aanval als een "dwaze schending" van het staakt-het-vuren .
• Iran reageerde door doelen te beschieten die gelinkt zijn aan Amerikaanse troepen in Bahrein, en er zijn berichten dat Iraanse raketten en drones Amerikaanse bases in Koeweit bestookten .

Bekritiseerde Amerikaanse Concessies

Critici hebben verschillende Amerikaanse concessies als te genereus bestempeld:

• Directe opschorting van olie sancties: De VS hieven de sancties op Iraanse ruwe olie, petrochemicaliën en aanverwante diensten op zonder te wachten op een definitieve nucleaire deal .
• Wederopbouwfinanciering: Het voorgestelde fonds van minimaal $300 miljard voor de wederopbouw van Iran wordt als buitensporig beschouwd zonder geverifieerde nucleaire terugdraaiing .
• Opheffing van de blokkade: Het ontmantelen van de zeeblokkade binnen 30 dagen wordt gezien als het weggeven van onderhandelingsmacht voordat Iran zijn nucleaire programma controleerbaar heeft ingeperkt . Het Amerikaanse CENTCOM begon op 18 juni 2026 met het opheffen van de blokkade van Iraanse havens .

Status van de Onopgeloste Nucleaire Onderhandelingen

Het MoU schuift de nucleaire kwestie expliciet door naar de 60-dagen durende vervolggesprekken. Volgens de Arms Control Association "blokkeert het MoU de weg van Iran naar kernwapens niet", maar het zou wel een pad kunnen creëren voor hervatte onderhandelingen . De Council on Foreign Relations merkte op dat het MoU veel lastige kwesties onopgelost laat .

Belangrijke onopgeloste punten:

• De weigering van Iran om zijn voorraden verrijkt uranium volledig openbaar te maken en IAEA-verificatie toe te staan. Het IAEA "kan niet verifiëren of Iran alle verrijkingsactiviteiten heeft opgeschort" .
• De Raad van Bestuur van het IAEA keurde op 10 juni 2026 een resolutie goed die Iran eist zijn resterende verrijkt uranium te rapporteren en inspecteurs toe te laten voor verificatie, wat de gesprekken bemoeilijkt .
• Iran heeft geen IAEA-inspecteurs toegelaten tot zijn nucleaire faciliteiten die in juni 2025 door Israël en de VS zijn gebombardeerd .
• Een hoge Iraanse functionaris verklaarde dat het MoU nucleaire beperkingen bevat, maar Pezeshkian heeft ook benadrukt dat Iran "nooit het recht om uranium te verrijken zal opgeven" .
• Het MoU bevat twee afzonderlijke nucleaire toezeggingen: Iran herbevestigt dat het geen kernwapens zal ontwikkelen, en beide partijen komen overeen te onderhandelen over de bestemming van het verrijkte materiaal van Iran. Als tijdelijke maatregel stemt Iran in met het handhaven van de status quo van zijn nucleaire programma, en de VS stemt in met het niet opleggen van nieuwe sancties .

Het hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) van de VN verwelkomde het MoU en stelde voor om met beide partijen te overleggen over verificatiemaatregelen .