Sheinbaum tegen De la Espriella: ‘Iedereen moet zijn eigen deel doen’

Tijdens haar ochtendlijke persconferentie op 26 juni reageerde Sheinbaum scherp. Zij zei dat ieder land zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen: ‘Iedereen moet zijn eigen deel doen. Colombia moet zijn eigen deel doen — en wij doen ons deel.’

Sheinbaum wees erop dat er ook criminele groepen binnen Colombia actief zijn waar Mexico niet met de vinger naar wijst. Volgens haar ligt samenwerking tussen overheden meer voor de hand dan eenzijdige verklaringen die de spanningen tussen landen kunnen vergroten .

Tegelijkertijd hield ze de deur naar Bogotá open. Sheinbaum zei dat ze De la Espriella ondanks de politieke meningsverschillen zou feliciteren met zijn verkiezingswinst en een ‘goede relatie’ met Colombia nastreeft .

De harde veiligheidskoers van De la Espriella

De la Espriella is een vermogende advocaat van rechtse signatuur en omschrijft zichzelf als een politieke buitenstaander. Hij spreekt openlijk zijn bewondering uit voor Donald Trump en voerde campagne met de belofte het ‘narcoterrorisme’ uit te roeien .

Hij won op 21 juni de tweede ronde van de Colombiaanse presidentsverkiezingen met minder dan 1 procentpunt verschil van de linkse senator Iván Cepeda . Zijn overwinning betekent een duidelijke koerswijziging ten opzichte van de vertrekkende president Gustavo Petro, die juist prioriteit gaf aan vredesonderhandelingen.

De belangrijkste plannen van de president-elect:

• Toetreding tot de Shield of the Americas: De la Espriella heeft beloofd Colombia aan te sluiten bij de Alliance of the Shield of the Americas, een door de regering-Trump aangestuurde coalitie van rechtse regeringen in Latijns-Amerika. De alliantie richt zich op de bestrijding van drugshandel en wat de initiatiefnemers ‘buitenlandse inmenging’ noemen . De la Espriella kondigde de toetreding van Colombia kort na zijn verkiezingsoverwinning aan .
• Tien megagevangenissen: Hij wil in Colombia tien zwaarbeveiligde megagevangenissen bouwen, die door private partijen zouden worden beheerd . Het plan doet sterk denken aan de omstreden harde veiligheidsaanpak van de Salvadoraanse president Nayib Bukele. De la Espriella zegt wel dat Colombia vanwege zijn geografie en de aanwezigheid van guerrillagroepen een eigen strategie nodig heeft .
• Herstel van de banden met Israël: De la Espriella wil de diplomatieke betrekkingen met Israël herstellen en een ambassade openen in Jeruzalem. Daarmee zou hij breken met het beleid van Petro, onder wiens regering de banden werden verbroken .

Twee visies op de strijd tegen misdaad

De botsing tussen Sheinbaum en De la Espriella past in een bredere politieke verschuiving in de regio.

De militaristische ‘harde hand’

Aan de ene kant staat een blok dat directe militaire actie, massale opsluiting en het aanwijzen van kartels als terroristische of militaire doelen voorstaat. De la Espriella sluit zich hiermee aan bij leiders als Bukele en bij bondgenoten binnen de Shield of the Americas-coalitie . Onder president Trump krijgt deze benadering stevige steun vanuit de Verenigde Staten .

Soevereiniteit en samenwerking

Sheinbaums reactie staat voor een voorzichtiger lijn. Mexico verzet zich traditioneel tegen buitenlandse inmenging in de eigen veiligheidszaken. Begin juni tikte Sheinbaum ook de Amerikaanse ambassadeur op de vingers vanwege wat zij inmenging in de Mexicaanse politiek noemde .

Haar regering benadrukt samenwerking tussen landen, maar wel met respect voor ieders rechtsgebied. Een eenzijdige militaire aanwijzing door een buurland past daar niet bij.

Colombia maakt een ruk naar rechts

De nipte verkiezingswinst van De la Espriella onderstreept bovendien de frustratie over geweld en georganiseerde misdaad in Colombia. Kiezers wenden zich in verschillende Latijns-Amerikaanse landen steeds vaker tot politici die snelle resultaten en een ijzeren vuist beloven .

Kort samengevat: Sheinbaum verwierp de voorstelling van Mexicaanse kartels als een Colombiaans ‘militair doelwit’ en drong er bij De la Espriella op aan dat Colombia zijn eigen veiligheidsproblemen aanpakt. De woordenwisseling maakt een regionale breuklijn zichtbaar: Colombia’s aankomende president zoekt aansluiting bij de militaristische modellen van Trump en Bukele, terwijl Mexico de nadruk legt op nationale soevereiniteit en samenwerking.