EU en China in Brussel: Recordhandelstekort van €360 miljard drijft de spanning op

Op 29 en 30 juni 2026 vond in Brussel een cruciaal overleg plaats tussen EU-handelscommissaris Maroš Šefčovič en de Chinese minister van Handel Wang Wentao . De inzet was hoog: het handelstekort van de EU met China is opgelopen tot een recordhoogte en politieke druk vanuit Europese lidstaten neemt toe. Dit is een feitelijke analyse van wat er is besproken, waarom het ertoe doet en wat de verwachtingen zijn.

Het overleg: wie, wanneer en wat

Šefčovič benadrukte dat het om een herijking gaat, niet om een confrontatie. "Onze handelsrelatie met China is op een punt gekomen dat een reset nodig heeft. Geen confrontatie, maar een herbalans," zei hij in een publieke verklaring . Het overleg volgde op voorbereidende gesprekken op 9–10 juni tussen de Chinese viceminister Ling Ji en Ditte Juul Jørgensen (directeur-generaal Handel en Economische Veiligheid van de Europese Commissie) over de oprichting van een nieuw overlegmechanisme .

Het recordtekort van €360 miljard (maar niet het hoogste ooit)

Het handelstekort domineerde de krantenkoppen, maar de officiële cijfers verdienen nuance:

• In 2025 exporteerde de EU €199,6 miljard aan goederen naar China en importeerde €559,4 miljard, een tekort van €359,8 miljard . Eurostat komt uit op €359,9 miljard, een stijging van 2,7% ten opzichte van €312,2 miljard in 2024 .
• Commissievoorzitter Ursula von der Leyen sprak van ongeveer €1 miljard per dag .
• 2025 was het op een na hoogste tekort ooit, niet het hoogste. Het absolute record blijft €397,3 miljard in 2022 .
• Het eerste kwartaal van 2026 liet een tekort van €98 miljard zien, het hoogste sinds Q3 2022 .
• 2025 was ook het eerste jaar waarin alle 27 EU-lidstaten een goederentekort hadden met China .

Waarom dit belangrijk is: het tekort is structureel. Tussen 2015 en 2025 verdubbelde het in waarde en nam het volume meer dan vijfvoudig toe .

Nieuw overlegmechanisme voor handel en investeringen

Op 9–10 juni 2026 hielden Ling Ji en Jørgensen wat beide partijen 'diepgaande en uitgebreide' gesprekken noemden over de oprichting van een China-EU overlegmechanisme voor handel en investeringen . Het mechanisme moet dienen als een gestructureerd dialoogplatform om fricties te beslechten voordat ze escaleren tot formele geschillen. Beide zijden spraken af om te werken aan 'praktische resultaten' tijdens de eerste bijeenkomst .

Groeiende Europese druk op Chinese overcapaciteit

Het overleg vond plaats tegen een achtergrond van toenemende politieke druk:

• In mei 2026 riep een coalitie van vijf lidstaten — Spanje, Italië, Nederland, Frankrijk en Litouwen — de Commissie op tot strengere handelsmaatregelen tegen Chinese industriële overcapaciteit, met bredere vrijwaringsmaatregelen en snellere noodtarieven .
• EU-leiders spraken op een top in juni 2026 af de handelsverdediging te verscherpen tegen de toestroom van Chinese export, die volgens functionarissen een existentiële bedreiging vormt voor de Europese industrie .
• Het Europees Parlement wees op goedkope Chinese EV-export als een directe bedreiging voor de Europese auto-industrie .
• Vanaf juli 2026 verlaagt de EU de quota voor tariefvrij staal met 47%, van ongeveer 33 miljoen ton naar 18,3 miljoen ton, en verdubbelt de heffingen boven het quotum van 25% naar 50% .
• De Commissie weegt wetgeving om bedrijven in gevoelige sectoren te dwingen hun leveranciers te diversifiëren naar ten minste drie bronnen — een duidelijke poging om de afhankelijkheid van China te verminderen .

Lage verwachtingen van een doorbraak

Ondanks het intensieve diplomatieke schema waren de verwachtingen van een concrete deal laag. EUobserver noemde de bijeenkomst van 29 juni 'een make-or-break-moment', maar de meeste analisten zagen het vooral als escalatiemanagement — het openhouden van kanalen, niet het binnenhalen van concessies . Diepgewortelde geschillen over industriële subsidies, markttoegang en de oorzaken van het tekort bleven onopgelost.

Peking waarschuwt tegen protectionisme

China ging het overleg in met een duidelijke waarschuwingshouding:

• Eind mei 2026 waarschuwde Peking dat het onmiddellijke tegenmaatregelen zou nemen als de EU haar voorgestelde instrumenten tegen overcapaciteit doorzet, met mogelijke onderzoeken naar discriminatie en verstoring van toeleveringsketens .
• Het Chinese ministerie van Handel stelde dat als de EU 'unilaterale handelsinstrumenten' of discriminerende beperkingen invoert, China 'resoluut zal terugslaan' .
• De Chinese ambassadeur bij de EU, Cai Run, zei dat Peking 'volledig op de hoogte is' van de Europese zorgen, maar benadrukte dat China 'nooit bewust een handelsoverschot heeft nagestreefd' en riep op tot dialoog .
• Buitenlandse Zakenwoordvoerder Mao Ning herhaalde dat economische betrekkingen met de EU in essentie 'wederzijds voordeel en win-win' zijn .

Grotere context: EV-heffingen en diversificatie van toeleveringsketens

Elektrische auto's (EV's). De EV-kwestie blijft het centrale strijdpunt. De Commissie concludeerde in juni 2024 dat Chinese EV's profiteerden van oneerlijke subsidies en legde voorlopige compenserende heffingen op van 17,4 tot 38,1% . In oktober 2024 traden definitieve heffingen tot 45% in werking . In januari 2026 stelde de EU richtlijnen op waardoor Chinese EV-fabrikanten heffingen kunnen vervangen door toezeggingen over minimumprijzen . Het Mercator Instituut meldde dat Chinese EV-export een belangrijke motor was van het recordoverschot in Q1 2026 .

Diversificatie van toeleveringsketens. De Commissie verkent wetgeving die bedrijven in gevoelige sectoren verplicht hun afhankelijkheid van één leverancier — met name China — te verminderen en te diversifiëren naar ten minste drie bronnen . Dit maakt deel uit van de EU Economic Security Strategy .

Staal en meer. Het conflict is verbreed van EV's naar staal (met de 47%-quotumverlaging), machines en elektrische apparatuur — de twee grootste productcategorieën in de EU-China-handel . Analisten van de Atlantic Council merken op dat wat begon als een debat over Chinese EV's zich heeft ontwikkeld tot een bredere confrontatie met de structurele gevolgen van Chinese overcapaciteit, nu ook voor windenergie, zonnepanelen en halfgeleiders .

Vooruitzicht

De Brusselse gesprekken weerspiegelen een relatie op een kantelpunt. Beide partijen investeren in dialoogmechanismen om escalatie te beheersen, maar de structurele drijfveren — Chinese overcapaciteit, het groeiende EU-tekort en de binnenlandse politieke druk in Europa — nemen niet af. Het risico op een handelsoorlog blijft reëel, maar de bijeenkomst van 29 juni laat zien dat beide partijen voorlopig de voorkeur geven aan praten boven unilaterale escalatie.