Oostenrijk wil dat de EU Anthropic binnenhaalt na Amerikaanse AI-blokkade

Hier is de bevestigde tijdlijn van gebeurtenissen en de belangrijkste acties van alle betrokken partijen.

Oostenrijks voorstel aan de Europese Commissie

Op 28 juni 2026 drong de Oostenrijkse staatssecretaris Alexander Proell er bij EU-techcommissaris Henna Virkkunen formeel op aan om 'de strategische vestiging en participatie van Anthropic binnen de Europese Unie' te onderzoeken . Dit voorstel is een directe reactie op het Amerikaanse exportcontrolebesluit van 12 juni, dat Anthropic dwong om zijn twee geavanceerde modellen, Fable 5 en Mythos 5, wereldwijd ontoegankelijk te maken voor alle niet-Amerikaanse gebruikers .

Reacties vanuit de EU

• Reactie van Henna Virkkunen. De Europese vicevoorzitter voor Techsoevereiniteit verwierp op 15 juni publiekelijk de Amerikaanse nationaleveiligheidsrechtvaardiging en stelde: 'Europa vertegenwoordigt een economische kans, geen veiligheidsrisico. Wij zijn en blijven een vertrouwde partner' . Ze besprak de afsluiting van de modeltoegang ook direct met het Witte Huis tijdens een bezoek aan Washington in de week van 22 juni .
• Onderzoek door de Commissie. Op 14 juni gaf de Europese Commissie een verklaring uit waarin stond dat de beperkingen 'niet discriminerend mogen zijn tegenover partners' en opende een onderzoek naar de praktische gevolgen . De Commissie gaf toe dat ze geen wettelijke bevoegdheid heeft om de VS te dwingen de toegang te herstellen .
• Soevereiniteitsimpuls. Het incident heeft de bestaande agenda voor technologische soevereiniteit in de EU een enorme boost gegeven. Virkkunen omschreef de gebeurtenis als het bewijs dat Europa 'technologische autonomie' moet bereiken .

Gedeeltelijke terugdraaiing door de Amerikaanse minister van Handel Howard Lutnick

Op 26 juni draaide minister Howard Lutnick het verbod gedeeltelijk terug. Hij stuurde Anthropic een brief waarin hij 'bepaalde vertrouwde partners' – meer dan 100 genoemde bedrijven, overheidsinstanties en aanbieders van kritieke infrastructuur – vrijstelde van exportlicentievereisten voor Mythos 5 (het cyberbeveiligingsmodel). Fable 5 bleef beperkt voor niet-Amerikanen . Anthropic verwelkomde de ommekeer, maar de verlichting was beperkt: de meeste Europese commerciële gebruikers hadden nog steeds geen toegang .

Parallelle soevereiniteitsinitiatieven van Frankrijk en Mistral

• Gezamenlijke oproep Frankrijk-Duitsland. Tijdens de VivaTech-conferentie in Parijs op 17 juni deden de Franse en Duitse ministers van Economische Zaken en Digitalisering een gezamenlijke oproep tot Europese AI-soevereiniteit, met de waarschuwing dat de VS hadden aangetoond dat 'regels van de ene op de andere dag kunnen veranderen' .
• Positie van Mistral. De Franse AI-concurrent Mistral AI gebruikte het incident als bevestiging van zijn langdurige waarschuwingen tegen Europese afhankelijkheid van Amerikaanse modellen. Het betoogde dat de plotselinge afsluiting de noodzaak van in Europa gehoste, soevereine alternatieven aantoonde .
• G7- en VivaTech-momentum. De crisis domineerde zowel de G7-top als VivaTech, waarbij beleidsmakers en topmensen uit het bedrijfsleven in heel Europa strategieën voor risicospreiding en oproepen tot lokale infrastructuurinvesteringen versnelden .