VS-Iran bestand stort in: Juni 2026 tijdlijn van aanvallen, claims over Straat van Hormuz en vastgelopen onderhandelingen

Het fragiele interim-vredesakkoord tussen de VS en Iran, ondertekend op 17 juni 2026, is per 28 juni feitelijk ingestort. In de loop van 11 dagen ontspoorde het bestand in een cyclus van drone-aanvallen op tankers, Amerikaanse vergeldingsluchtaanvallen, Iraanse raketaanvallen op Koeweit en Bahrein, en tegenstrijdige interpretaties van de overeenkomst die de Straat van Hormuz – 's werelds meest kritieke olieknooppunt – opnieuw in een crisis hebben gestort. Hieronder vindt u een geverifieerde tijdlijn van de belangrijkste ontwikkelingen, gebaseerd op berichtgeving van NPR, AP, Bloomberg, Al Jazeera, de BBC, The Guardian, het Institute for the Study of War en andere bronnen.

Hoe het MOU van 17 juni de basis legde voor het conflict

Het bestand werd tot stand gebracht via een memorandum van overeenstemming (MOU) dat op 17 juni werd ondertekend door president Donald Trump en de Iraanse president Masoud Pezeshkian, waarmee een einde kwam aan 110 dagen van vijandelijkheden . De overeenkomst vereiste dat Iran zijn voorraden verrijkt uranium zou verminderen, dat de VS zijn zeeblokkade binnen 30 dagen zou opheffen en dat de Straat van Hormuz weer zou worden opengesteld voor scheepvaartverkeer – waarbij de waterweg "hersteld zou worden door de Islamitische Republiek Iran" .

Iran claimde onmiddellijk exclusieve controle

Vanaf het moment dat het MOU werd ondertekend, hanteerde Iran een interpretatie die het de bevoegdheid gaf om het verkeer door de Straat van Hormuz te reguleren. Het Institute for the Study of War (ISW) meldde dat Iran claimde dat de definitieve MOU-tekst voldeed aan zijn belangrijkste oorlogsdoelstellingen, ook met betrekking tot de straat, en dat Teheran de tekst interpreteert alsof het de macht krijgt om de doorgang te controleren .

Tegen 23 juni was Iran begonnen met concrete stappen om die controle te institutionaliseren. ISW documenteerde dat Iran een gezamenlijk mechanisme met Oman aan het opzetten was om op lange termijn gezag over de straat uit te oefenen en de doorgang naar eigen goeddunken te kunnen beperken .

The Guardian merkte op dat het MOU "te breed was geformuleerd", waardoor beide partijen tegenstrijdige interpretaties konden claimen . De taal in artikel 5 van het MOU, dat Iran de taak gaf om "zijn best te doen" voor een veilige doorgang en de termen "regelingen" en "zijn best doen" vaag liet, werd een bijzonder twistpunt .

Het bestand stort in: drone-aanvallen op tankers

26 juni: Trump beschuldigt Iran van schending van de wapenstilstand

Op donderdag 25 of vrijdag 26 juni plaatste president Trump een bericht op Truth Social waarin hij Iran beschuldigde van het schenden van het bestand nadat "ten minste vier" eenrichtingsaanvalsdrones waren gericht op vrachtschepen in de Straat van Hormuz. Eén drone raakte "het bovendek van een groot en erg duur" vrachtschip, hoewel het vaartuig "door kon varen" . Trump noemde de aanval een "dwaze schending" .

Uren later zei het Amerikaanse Centrale Commando (CENTCOM) dat het als reactie aanvallen had uitgevoerd op Iraanse opslaglocaties voor raketten en drones en kustradarposten .

27 juni: Tanker MT Kiku getroffen door Iraanse drone

Op zaterdag 27 juni werd de onder Panamese vlag varende tanker MT Kiku getroffen door een Iraanse drone in de Straat van Hormuz. Het Britse maritieme beveiligingsagentschap UKMTO bevestigde dat de brug beschadigd was, maar meldde dat alle bemanningsleden veilig waren .

Diezelfde dag voerde de VS een tweede nacht van aanvallen op Iran uit, waarbij militaire surveillancesystemen, communicatiesystemen, luchtverdedigingsposities, drone-opslagfaciliteiten en mijnenlegcapaciteiten langs de zeestraat werden geraakt – met name rond Sirik, Bandar-e Lengeh en Qeshm-eiland . CENTCOM omschreef de aanvallen als "zelfverdediging" en zei dat ze "een direct antwoord waren op aanhoudende Iraanse agressie tegen commerciële scheepvaart" .

De escalatie werd omschreven als de ergste sinds de ondertekening van het MOU twee weken eerder .

Iran valt Koeweit en Bahrein aan

28 juni: Raket- en drone-aanvallen op Amerikaanse bondgenoten

Op zondag 28 juni lanceerde Iran drone- en raketaanvallen gericht op Bahrein en Koeweit als directe vergelding voor de laatste Amerikaanse luchtaanvallen, aldus de Associated Press .

De Islamitische Revolutionaire Garde (IRCG) eiste de verantwoordelijkheid op en verklaarde dat het het hoofdkwartier van de Amerikaanse Vijfde Vloot in Bahrein en de Ali Al Salem-luchtmachtbasis in Koeweit had getroffen . Er klonken luchtaanvalsirenes in Bahrein, en Koeweit bevestigde dat zijn luchtverdediging reageerde op "vijandige raket- en drone-dreigingen" . Koeweit zei dat de luchtverdediging Iraanse drones en twee raketten had onderschept; er werden geen gewonden of schade gemeld .

Dit was niet de eerste dergelijke aanval. Iran had eerder in juni, vóór de ondertekening van het MOU, ook al Bahrein, Koeweit en Jordanië aangevallen . Maar de aanvallen van 28 juni vormden de scherpste escalatie sinds het sluiten van de deal .

Het strategische belang: waarom de Straat van Hormuz ertoe doet

De Straat van Hormuz is 's werelds meest kritieke olieknooppunt. Ongeveer 20% van de wereldwijde olieconsumptie – ongeveer 17 tot 20 miljoen vaten per dag – gaat er in vredestijd doorheen . Toen het MOU werd ondertekend en de VS op 18 juni de zeeblokkade ophefte, reageerden de wereldwijde energiemarkten scherp: Brent crude daalde 8,5% tot ongeveer $80,59 per vat .

Tegen 19 juni beoordeelde het energie-analysebureau Global Energy Flow de status van de zeestraat als "VERHOOGD (herstel-kwetsbaar)" . Na de hernieuwde vijandelijkheden was de status van de waterweg opnieuw onzeker.

Onderhandelingen: vastgelopen en bedreigd met beëindiging

Per 28 juni was het onderhandelingsproces vastgelopen. Iran dreigde expliciet met een "volledige stopzetting" van de onderhandelingen als Washington zijn aanvallen zou voortzetten .

Er waren geen nieuwe onderhandelingsrondes gepland. The Guardian meldde op 28 juni dat het bestand "dicht bij instorten was" en dat het MOU er niet in was geslaagd de kerngeschillen over het beheer van de Straat van Hormuz en de voorwaarden van het Libanon-bestand op te lossen . De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi verklaarde dat Iran de komende 30 dagen het exclusieve beheer en toezicht op de zeestraat zou uitoefenen voordat het volledige verkeer zou worden hervat .

Conclusie

Het interim-vredesakkoord tussen de VS en Iran, ondertekend op 17 juni 2026, is in slechts 11 dagen ontrafeld. Tegen 28 juni hadden beide partijen escalerende aanvallen uitgewisseld over de Straat van Hormuz, had Iran Golfburen aangevallen en werden de onderhandelingen bedreigd met een volledige stop. Het centrale onopgeloste probleem – wie controle heeft over de Straat van Hormuz – blijft het voornaamste conflictpunt, waarbij Iran exclusieve autoriteit claimt onder een vaag geformuleerd MOU en de VS Iran ervan beschuldigt de voorwaarden van het bestand te schenden.