Google dwingt uitgevers tot AI-rechten: dreigt einde van News Showcase-betalingen

Hier is een feitelijke samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen in de relatie tussen Google en nieuwsuitgevers rond de AI-pilot voor artikeloverzichten.

1. De AI-pilot van december 2025

Op 10 december 2025 kondigde Google een commerciële pilot aan voor 'AI-gestuurde artikeloverzichten' in Google Nieuws. Aanvankelijke partners waren The Washington Post, The Guardian, Der Spiegel, El País en The Times of India . Deelnemende uitgevers ontvingen directe betalingen en hun content kreeg voorrang in AI-gegenereerde samenvattingen en Google's chatbot Gemini . The Financial Times sloot zich later aan, in februari 2026, toen de pilot werd uitgebreid .

2. Uitgebreide licentievoorwaarden gekoppeld aan AI-trainingsrechten

In juni 2026 meldden The Information (aangehaald door PYMNTS en MediaPost) dat Google pilotdeelnemers onder druk zet om brede rechten te verlenen voor het gebruik van uitgeverscontent voor AI-modeltraining — verdergaand dan oorspronkelijk bij de lancering werd vermeld . Volgens de rapporten vertelde Google uitgevers dat deze uitgebreide toestemming nodig is om 'toekomstige mogelijke aansprakelijkheden weg te nemen' en om nieuwe AI-functies in Google Nieuws te testen . De nieuwe voorwaarden zijn gestructureerd als een 'commerciële regeling', niet als een aparte licentievergoeding, maar koppelen betalingen effectief aan toestemming voor AI-training .

Google's hoofd intellectueel eigendom bevestigde in januari 2026 dat het bedrijf vindt dat het niet hoeft te betalen voor de meeste vrij toegankelijke online content die wordt gebruikt om AI-modellen te trainen, hoewel het wel contentlicenties afsluit voor uitgebreide weergave en gespecialiseerde datasets .

3. Dreiging met beëindiging News Showcase-betalingen

Meerdere bronnen melden dat Google uitgevers heeft verteld dat als ze weigeren deel te nemen aan de nieuwe AI-pilot en de bredere contentrechten niet verlenen, Google van plan is het News Showcase-programma af te bouwen — wat betekent dat die uitgevers hun bestaande Showcase-licentiebetalingen verliezen . Een Bloomberg-rapport van mei 2026 bevestigde dat Google inderdaad News Showcase stopzette om zich te 'richten op initiatieven waar onze modellen het meest effectief zijn' . Deze zet wordt algemeen gezien als een dwangmiddel: uitgevers die de AI-voorwaarden afwijzen, verliezen zowel de nieuwe AI-betalingen als hun legacy Showcase-inkomsten .

4. Toezichthoudend onderzoek

Antitrustonderzoek Europese Commissie

• 9 december 2025: De Europese Commissie opende een formeel antitrustonderzoek naar de vraag of Google onrechtmatig gebruikmaakt van webcontent en YouTube-video's voor zijn AI Overviews en AI Mode . Het onderzoek bekijkt of Google de concurrentie verstoort door uitgeverscontent te gebruiken zonder adequate compensatie of keuzevrijheid.
• 10 februari 2026: De European Publishers Council (EPC) diende een formele klacht in waarin Google wordt beschuldigd van misbruik van zijn dominante positie (artikel 102 VWEU) via AI Overviews, met een 33% daling van het uitgeversverkeer als gevolg .
• Juli 2025 (eerdere voorloper): Een consortium van onafhankelijke uitgevers had al eerder een bezwaar ingediend en vroeg om voorlopige maatregelen .

Britse CMA-bevel – juni 2026

• 28 januari 2026: De CMA stelde voor om Google te verplichten Britse uitgevers de mogelijkheid te geven hun content uit te sluiten van AI-samenvattingen of AI-training .
• 3 juni 2026: De CMA legde een formele 'gedragsverplichting voor uitgevers' op aan Google — beschreven als een 'wereldprimeur' — onder het digitale-marktenregime . Belangrijkste bepalingen:
  • Britse uitgevers kunnen nu uitsluiten dat hun content wordt gebruikt in Google's AI-gegenereerde zoeksamenvattingen .
  • Uitgevers krijgen meer onderhandelingsmacht over hoe hun content wordt gebruikt in AI-functies .
  • Het bevel omvat ook vereisten voor eerlijke rangschikking en gegevensportabiliteit .
• 26 juni 2026: De CMA publiceerde zijn definitieve beslissing, waarin werd uitgelegd dat uitgevers 'onvoldoende keuze' hadden en bescherming nodig hadden .

5. Reactie uit de sector en herevaluatie

• Zero-click-verschuiving: In mei 2026 voerde Google Nieuws een AI-gestuurde 'zero-click'-interface in die bronnen samenvat, waardoor gebruikers nog minder geneigd zijn om uitgeverssites te bezoeken . Dit ondermijnt structureel het verwijzingsverkeer.
• Verkeersdalingen: De klacht van de European Publishers Council van februari 2026 wees op een 33% daling van het uitgeversverkeer door AI Overviews . Eerdere klachten van onafhankelijke uitgevers uit juli 2025 spraken ook van 'potentieel onherstelbare schade' aan verkeer en inkomsten .
• Uitgevers heroverwegen afhankelijkheid: Het gecombineerde effect — dwingende licentievoorwaarden, het afbouwen van News Showcase, dalende verwijzingen en regelgevende overwinningen zoals de Britse opt-out — zorgt ervoor dat uitgevers hun afhankelijkheid van Google's betalingsprogramma's heroverwegen. Sommigen sluiten directe licentieovereenkomsten met AI-bedrijven (bijv. The Guardian met OpenAI in februari 2025) als alternatief . Google heeft gereageerd door 'meer gerichte deals' te beloven .

Conclusie: Google's AI-pilot van december 2025 is snel geëscaleerd tot een hoogoplopend conflict. Het bedrijf koppelt betalingen aan brede AI-trainingsrechten en dreigt News Showcase te beëindigen voor niet-deelnemers. Toezichthouders in de EU (formeel antitrustonderzoek) en het VK (CMA's opt-out-bevel van juni) zetten druk, terwijl uitgevers worden geconfronteerd met instortend verwijzingsverkeer en actief op zoek zijn naar alternatieven voor hun afhankelijkheid van het platform.