Google dwingt uitgevers tot AI-rechten: dreigt einde van News Showcase-betalingen

Google's hoofd intellectueel eigendom bevestigde in januari 2026 dat het bedrijf vindt dat het niet hoeft te betalen voor de meeste vrij toegankelijke online content die wordt gebruikt om AI-modellen te trainen, hoewel het wel contentlicenties afsluit voor uitgebreide weergave en gespecialiseerde datasets .

3. Dreiging met beëindiging News Showcase-betalingen

Meerdere bronnen melden dat Google uitgevers heeft verteld dat als ze weigeren deel te nemen aan de nieuwe AI-pilot en de bredere contentrechten niet verlenen, Google van plan is het News Showcase-programma af te bouwen — wat betekent dat die uitgevers hun bestaande Showcase-licentiebetalingen verliezen . Een Bloomberg-rapport van mei 2026 bevestigde dat Google inderdaad News Showcase stopzette om zich te 'richten op initiatieven waar onze modellen het meest effectief zijn' . Deze zet wordt algemeen gezien als een dwangmiddel: uitgevers die de AI-voorwaarden afwijzen, verliezen zowel de nieuwe AI-betalingen als hun legacy Showcase-inkomsten .

4. Toezichthoudend onderzoek

Antitrustonderzoek Europese Commissie

• 9 december 2025: De Europese Commissie opende een formeel antitrustonderzoek naar de vraag of Google onrechtmatig gebruikmaakt van webcontent en YouTube-video's voor zijn AI Overviews en AI Mode . Het onderzoek bekijkt of Google de concurrentie verstoort door uitgeverscontent te gebruiken zonder adequate compensatie of keuzevrijheid.
• 10 februari 2026: De European Publishers Council (EPC) diende een formele klacht in waarin Google wordt beschuldigd van misbruik van zijn dominante positie (artikel 102 VWEU) via AI Overviews, met een 33% daling van het uitgeversverkeer als gevolg .
• Juli 2025 (eerdere voorloper): Een consortium van onafhankelijke uitgevers had al eerder een bezwaar ingediend en vroeg om voorlopige maatregelen .

Britse CMA-bevel – juni 2026

• 28 januari 2026: De CMA stelde voor om Google te verplichten Britse uitgevers de mogelijkheid te geven hun content uit te sluiten van AI-samenvattingen of AI-training .
• 3 juni 2026: De CMA legde een formele 'gedragsverplichting voor uitgevers' op aan Google — beschreven als een 'wereldprimeur' — onder het digitale-marktenregime . Belangrijkste bepalingen:
  • Britse uitgevers kunnen nu uitsluiten dat hun content wordt gebruikt in Google's AI-gegenereerde zoeksamenvattingen .
  • Uitgevers krijgen meer onderhandelingsmacht over hoe hun content wordt gebruikt in AI-functies .
  • Het bevel omvat ook vereisten voor eerlijke rangschikking en gegevensportabiliteit .
• 26 juni 2026: De CMA publiceerde zijn definitieve beslissing, waarin werd uitgelegd dat uitgevers 'onvoldoende keuze' hadden en bescherming nodig hadden .

5. Reactie uit de sector en herevaluatie

• Zero-click-verschuiving: In mei 2026 voerde Google Nieuws een AI-gestuurde 'zero-click'-interface in die bronnen samenvat, waardoor gebruikers nog minder geneigd zijn om uitgeverssites te bezoeken . Dit ondermijnt structureel het verwijzingsverkeer.
• Verkeersdalingen: De klacht van de European Publishers Council van februari 2026 wees op een 33% daling van het uitgeversverkeer door AI Overviews . Eerdere klachten van onafhankelijke uitgevers uit juli 2025 spraken ook van 'potentieel onherstelbare schade' aan verkeer en inkomsten .
• Uitgevers heroverwegen afhankelijkheid: Het gecombineerde effect — dwingende licentievoorwaarden, het afbouwen van News Showcase, dalende verwijzingen en regelgevende overwinningen zoals de Britse opt-out — zorgt ervoor dat uitgevers hun afhankelijkheid van Google's betalingsprogramma's heroverwegen. Sommigen sluiten directe licentieovereenkomsten met AI-bedrijven (bijv. The Guardian met OpenAI in februari 2025) als alternatief . Google heeft gereageerd door 'meer gerichte deals' te beloven .

Conclusie: Google's AI-pilot van december 2025 is snel geëscaleerd tot een hoogoplopend conflict. Het bedrijf koppelt betalingen aan brede AI-trainingsrechten en dreigt News Showcase te beëindigen voor niet-deelnemers. Toezichthouders in de EU (formeel antitrustonderzoek) en het VK (CMA's opt-out-bevel van juni) zetten druk, terwijl uitgevers worden geconfronteerd met instortend verwijzingsverkeer en actief op zoek zijn naar alternatieven voor hun afhankelijkheid van het platform.