Waarom Russische hardliners willen dat Poetin de oorlog in Oekraïne opvoert

Waarom de roep om escalatie sterker wordt

Oekraïense aanvallen diep in Rusland. In juni 2026 trof Oekraïne doelen in Moskou, Sint-Petersburg en de Krim. Rusland sprak daarnaast over twee dodelijke aanvallen op passagiersbussen. De aanvallen hebben de druk vanuit nationalistische kringen sterk opgevoerd. Zij eisen onder meer een volledige mobilisatie, aanvallen op Europese dronefabrieken en zelfs het gebruik van tactische kernwapens .

Het gevoel dat de VS Rusland hebben verraden. Hardliners menen dat Washington had beloofd de oorlog op voorwaarden die gunstig zijn voor het Kremlin te beëindigen, zeker na de top tussen Poetin en president Donald Trump in Alaska. Toen die door hen verwachte uitkomst uitbleef, zagen zij Trumps toestemming voor Oekraïense aanvallen diep in Rusland als verraad — niet als onderdeel van een diplomatieke route .

De gevolgen van de oorlog in Iran. Nadat de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran eind februari 2026 begonnen, concludeerden Russische haviken dat Washington militair onbetrouwbaar is en geen geloofwaardige bemiddelaar vormt. Sommigen stellen dat Trump door Iran te veel wordt afgeleid om een eerlijke deal over Oekraïne te sluiten. Moskou zou volgens hen daarom moeten inzetten op de volledige vernietiging van de Oekraïense staat . Op 3 maart 2026 eisten Russische haviken publiekelijk dat Moskou de door de VS bemiddelde gesprekken zou verlaten en de strijd juist zou intensiveren .

Steeds extremere retoriek. De nationalistische zakenman Konstantin Malofejev vroeg publiekelijk waarom Rusland geen kernwapens gebruikt. Een invloedrijke blog met meer dan 650.000 volgers heeft ervoor gepleit grote Oekraïense steden door bombardementen onbewoonbaar te maken. Blogger Joeri Barantsjik, die ongeveer 90.000 volgers heeft, stelt dat Moskou Trump te slim af moet zijn voordat Trump Rusland te slim af is .

Waarom de diplomatieke ruimte snel kleiner wordt

Poetin wijst directe gesprekken af. Op 5 juni 2026 wees Poetin de oproep van Volodymyr Zelensky om elkaar persoonlijk te ontmoeten expliciet af. Hij zei: “Ik zie het nut er niet van in.” Tijdens een toespraak tot afgestudeerden van militaire academies riep hij bovendien op de strijd voort te zetten. Daarmee gaf het Kremlin vooralsnog duidelijker prioriteit aan militaire druk dan aan diplomatie .

Russische eisen laten weinig ruimte voor een compromis. Russische functionarissen overwogen eind februari 2026 al om de gesprekken te beëindigen als Oekraïne geen grondgebied zou afstaan. De voorwaarden die Moskou naar voren brengt, komen volgens de aangehaalde analyses neer op volledige Oekraïense capitulatie, niet op een compromis . Eind juni herhaalde Poetin dat Rusland bereid is tot vredesgesprekken, maar alleen op basis van de protocollen van Istanbul uit 2022, zijn toespraak tot het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken uit juni 2024 en de vermeende afspraken van Anchorage uit augustus 2025 met de VS. Ook die uitgangspunten impliceren Oekraïense overgave .

Zelensky waarschuwt voor een deadline in de winter. De Oekraïense president heeft gezegd dat zijn land slechts beperkte tijd heeft — tot de winter van 2026 — om een diplomatieke uitweg veilig te stellen. Daarna zou Rusland naar verwachting opnieuw de Oekraïense energie-infrastructuur zwaar aanvallen. Volgens Zelensky bestaat het diplomatieke venster wel degelijk, maar wordt het steeds smaller . Een hoge Oekraïense commandant sprak daarnaast over een operationeel venster van zes maanden, voordat personeelstekorten de positie van Oekraïne op het slagveld verder verzwakken .

De aandacht van de VS is verdeeld over Iran. De Amerikaanse militaire operaties in Iran hebben diplomatieke capaciteit weggetrokken van Oekraïne en gesprekken vertraagd of verstoord. Een onderhandelingsronde die in maart 2026 in Abu Dhabi gepland stond, werd bemoeilijkt door gesloten luchtruim en de verschuivende aandacht van Washington . Zelensky erkende dat “de prioriteit van onze partners en alle aandacht gericht zijn op de situatie rond Iran”, waardoor de gesprekken werden uitgesteld . Op 19 maart 2026 bevestigde het Kremlin dat de trilaterale gesprekken — tussen de VS, Rusland en Oekraïne — in een “situationele pauze” waren beland .

Waarschuwingen uit het Amerikaanse Congres en van deskundigen. De Congressional Research Service, de onderzoeksdienst van het Amerikaanse Congres, stelde dat vastgelopen gesprekken, tegenstrijdige eisen van beide partijen en de gevolgen van de Amerikaanse militaire operaties in het Midden-Oosten de diplomatieke route snel doen dichtslibben .

Poetin houdt zich voorlopig in

Tot nu toe heeft Poetin de meest extreme voorstellen van de hardliners — zoals nucleaire aanvallen of het volledig verlaten van de gesprekken — niet publiekelijk omarmd. Drie hoge functionarissen erkenden dat de onderhandelingen nergens toe hadden geleid, maar spraken niet van een definitieve breuk. Analisten waarschuwen echter dat de verhitte publieke stemming en de groeiende verwachtingen van escalatie Poetins speelruimte verder kunnen beperken .