2026 Bundibugyo-ebola-uitbraak: snelst groeiende ebola-uitbraak ooit, dreigt Zuid-Soedan te bereiken

De 2026 Bundibugyo-ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo (DRC) en Oeganda is de snelst verspreidende ebola-uitbraak ooit gemeten. Half juni 2026 escaleert de situatie in een hoog tempo, aangewakkerd door een zeldzame virusstam, late opsporing en een onveilige omgeving met gewapende conflicten. Dit artikel geeft een feitelijk overzicht van de huidige stand van zaken, de bevindingen van een nieuw WHO-model, de redenen achter de explosieve groei en de internationale hulpverlening.

Huidig aantal gevallen en geografische spreiding

Tot en met 25-26 juni 2026 breidt de uitbraak zich steeds verder uit in het noordoosten van de DRC en in het naburige Oeganda.

• DRC: Het ministerie van Volksgezondheid meldt 1.155 bevestigde gevallen, waaronder 304 bevestigde sterfgevallen. 385 patiënten liggen in isolatieafdelingen. Drie provincies zijn getroffen: Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu .
• Oeganda: Er zijn negen bevestigde gevallen en één sterfgeval gemeld, allemaal gerelateerd aan grensoverschrijdende verspreiding vanuit de DRC .
• Verenigde Staten en daarbuiten: Er zijn geen ebolagevallen in verband met deze uitbraak buiten Afrika gemeld. Het CDC schat het risico voor het Amerikaanse publiek als laag in .
• Waarschijnlijk groter dan gemeld: Meerdere modellen schatten dat het werkelijke aantal infecties op 13 juni tussen de 3,0 en 10,2 keer het gemelde aantal lag, wat betekent dat de uitbraak aanzienlijk groter kan zijn dan de bevestigde cijfers laten zien .

WHO/Lancet-model: risico voor Zuid-Soedan

Een nieuwe modelleringsstudie van de Wereldgezondheidsorganisatie, gepubliceerd in The Lancet Infectious Diseases, waarschuwt voor een dreigende escalatie in de regio.

• Het model schat een kans van 69,3 procent dat er binnen 12 weken ten minste één ebolageval in Zuid-Soedan zal worden gemeld .
• Deze bevinding is consistent gerapporteerd door de WHO, in persmateriaal van The Lancet en in onafhankelijke nieuwsberichten .

Oorzaken van de explosieve verspreiding

Volgens gezondheidsautoriteiten spelen verschillende factoren samen die de uitbraak een ongekende snelheid geven.

• Late opsporing: Waarschijnlijk verspreidde het virus zich al onopgemerkt vanaf februari 2026 in de stad Mongbwalu, in de provincie Ituri – meer dan twee maanden voordat de uitbraak op 15 mei officieel werd verklaard . Hierdoor kon het virus zich op meerdere plekken nestelen voordat de hulpverlening op gang kwam.
• Geen goedgekeurd vaccin of behandeling: Het Bundibugyo-virus (Orthoebolavirus bundibugyoense) is een zeldzame stam waarvoor geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling bestaat . Het bestaande vaccin tegen de Zaire-stam (Ervebo) werkt mogelijk deels bij apen, maar de WHO vindt het bewijs onvoldoende en heeft het gebruik ervan niet aanbevolen . Dit maakt de uitbraak fundamenteel anders dan eerdere ebola-epidemieën, waarbij ringvaccinatie kon worden ingezet.
• Overbelast bron- en contactonderzoek: Doordat het aantal gevallen exponentieel groeit en de verspreiding plaatsvindt in afgelegen, onveilige gebieden, is het bron- en contactonderzoek overbelast. Op 6 juni was de opvolgingsgraad in de zwaarst getroffen provincie Ituri slechts 43,2 procent .
• Aanvallen op behandelcentra: Het gebied waar de uitbraak plaatsvindt, is ook het toneel van actieve gewapende conflicten en ontheemding. Aanvallen op gezondheidscentra hebben de hulpverlening herhaaldelijk verstoord, waardoor het isoleren en behandelen van patiënten wordt belemmerd .
• Weinig isolatie: Models van het CDC laten zien dat bij slechts 20 procent van de geïsoleerde patiënten – het huidige niveau – de kans 65 procent is dat de uitbraak binnen drie maanden meer dan 20.000 gevallen telt. Als 70 procent van de patiënten in isolatie zou kunnen, daalt de kans op meer dan 10.000 gevallen naar 5 procent .

Internationale hulpverlening

Een noodhulp van meerdere organisaties is gaande, maar wordt beperkt door het gebrek aan medische middelen en de lastige veiligheidssituatie.

• PHEIC uitgeroepen: De WHO-directeur-generaal riep op 17 mei 2026 een ‘Public Health Emergency of International Concern’ (PHEIC) uit, vanwege de verspreiding naar stedelijke gebieden, infecties onder zorgmedewerkers en het ontbreken van goedgekeurde middelen .
• Vaccinontwikkeling versneld: De Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) werkt met spoed aan de ontwikkeling van drie experimentele vaccins die gericht zijn op de Bundibugyo-stam . Geen van deze vaccins is nog goedgekeurd .
• Start van therapeutische onderzoeken: De WHO heeft aangekondigd dat er naar verwachting eind juni 2026 onderzoeken met twee verschillende potentiële behandelingen in de DRC van start gaan .
• WHO en partners in het veld: De WHO breidt de surveillance, het bron- en contactonderzoek, de klinische voorbereiding en de betrokkenheid van de gemeenschap uit, zowel in de DRC als in Oeganda . Artsen zonder Grenzen (MSF) schaalt de medische hulp in de provincie Ituri op . Het CDC werkt via zijn kantoren in de DRC en Oeganda .
• VN-respons: De VN ondersteunt patiëntenzorg, infectiepreventie en -bestrijding, en veilige begrafenisteams. De focus ligt op het hoge aantal infecties onder zorgmedewerkers – wat de WHO omschreef als “een ziekte die je krijgt als je voor iemand zorgt” .