Russische olie-export naar record in 2026, maar VS-Iran-deal bedreigt greep op Indiase markt

In juni 2026 verscheepte Rusland meer ruwe olie dan in enige andere maand van het jaar — 3,89 miljoen vaten per dag — als gevolg van een perfecte storm van drone-aanvallen op raffinaderijen, een blokkade van een cruciale zeestraat en agressieve prijsstelling die de aanvoer naar India naar een recordhoogte stuwde. Maar binnen enkele dagen na die piek verschoof het geopolitieke speelveld: de Verenigde Staten en Iran tekenden een interim-akkoord dat de Straat van Hormuz heropent en olie sancties opschort, waarmee een directe concurrent voor Ruslands belangrijkste afnemer terugkeert .

Russische ruwe-export bereikt 3,89 miljoen vaten per dag — de factoren

Bloomberg, op basis van scheepsvolg data, meldt dat de vierweekse gemiddelde ruwe olie export van Rusland in de periode tot 21 juni 2026 3,89 miljoen vaten per dag bereikte — het hoogste niveau tot nu toe in 2026 . Meerdere krachten dreven deze stijging:

• Oekraïense drone-aanvallen op Russische raffinaderijen dwongen Moskou om minder ruwe olie in eigen land te verwerken, waardoor meer productie direct naar de exportmarkt werd geleid. Bloomberg merkt op dat de export steeg "te midden van escalerende drone-aanvallen op raffinaderijen" . In juni alleen al stegen de ladingen in Oest-Loega, een belangrijke exporthaven, met 49% op maandbasis nadat eerdere aanvallen de stromen hadden verstoord .
• Het conflict tussen de VS en Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz sneden India's traditionele Midden-Oosterse leveranciers effectief af, waardoor Indiase raffinaderijen op zoek moesten naar alternatieven. Rusland, met een veilige vaarroute, sprong in om het gat te vullen .
• Agressieve prijskortingen: Russische ruwe olie werd aangeboden met $2–5 per vat korting op de marktprijs, wat het zeer aantrekkelijk maakte, nog vóór de Hormuz-crisis verder escaleerde .
• OPEC+ quotumverhogingen — hoewel bescheiden — gaven Rusland ook wat extra ruimte. Zeven OPEC+ leden, waaronder Rusland, stemden ermee in hun collectieve productiedoelstelling voor juli 2026 met 188.000 vaten per dag te verhogen .

De gemiddelde Russische ruwe olie export over zee sinds het begin van 2026 bedraagt ongeveer 3,46 miljoen vaten per dag, ruwweg 120.000 vaten per dag meer dan het jaargemiddelde van 2025 en hoger dan het vorige na-invasie record van 3,36 miljoen vaten per dag in 2023 .

India's record Russische import — 2,35 miljoen vaten per dag, 53,5% aandeel

Kpler, een grondstoffenanalysebedrijf, schat dat India in juni 2026 2,35 miljoen vaten per dag Russische ruwe olie importeerde, waarmee het vorige record van 2,2 miljoen vaten per dag uit mei 2023 werd overtroffen . Dat volume vertegenwoordigt ongeveer 53,5% van India's totale ruwe olie import in die maand . De dagelijkse gemiddelden in juni liepen via 20 juni op tot maar liefst 2,6–2,73 miljoen vaten per dag .

Dit record was een direct gevolg van de Straat van Hormuz-crisis, die de aanvoer uit Irak, Saudi-Arabië en de VAE afsneed, terwijl Rusland zijn leveringsroutes openhield en kortingen bood . India importeert ongeveer 90% van zijn ruwe oliebehoefte, wat het land zeer gevoelig maakt voor verstoringen van de aanvoer .

Hoe de VS-Iran-deal Ruslands positie bedreigt

Op 17 juni 2026 ondertekenden de VS en Iran een voorlopig akkoord met drie belangrijke bepalingen :

1. Heropening van de Straat van Hormuz — het Amerikaanse Centrale Commando hief de blokkade van Iraanse havens op 18 juni op .
2. Opschorting van Amerikaanse olie sancties tegen Iran — het ministerie van Financiën verleende een brede vrijstelling van 60 dagen, General License X, die voor het eerst in meer dan 40 jaar dollartransacties voor Iraanse olie toestaat .
3. Iran's toezegging om zijn voorraad hoogverrijkt uranium te verminderen .

De concurrentiële dreiging voor Rusland is duidelijk:

• Iraanse ruwe olie is een direct substituut voor Russische vaten in Indiase raffinaderijen, met vergelijkbare medium-sour kwaliteiten. De terugkeer van Iran zou onmiddellijk 1–2 miljoen vaten per dag aan extra aanbod kunnen toevoegen, waarvan een groot deel waarschijnlijk naar dezelfde Indiase klanten gaat die Rusland heeft bediend .
• Prijsconcurrentie zal toenemen. Russische ruwe olie wordt verkocht met een korting van $2–5/vat, maar Iraanse olie — bevrijd van sancties en gesteund door de heropening van Hormuz — zou in India tegen nog scherpere kortingen kunnen aankomen, waardoor de marges van Rusland worden samengedrukt .
• India zal diversifiëren. Het recordaandeel van 53,5% Russisch was een crisisgedreven anomalie. Indiase raffinaderijen geven historisch de voorkeur aan ruwe olie uit het Midden-Oosten, en zodra de aanvoerlijnen uit Saudi-Arabië, Irak en Iran volledig zijn hersteld, zullen ze hun inname waarschijnlijk herverdelen om extreme afhankelijkheid van één enkele leverancier te vermijden .

S&P Global merkt op dat hoewel de deal de zorgen over de aanvoer op lange termijn vermindert, volledige normalisering van de Iraanse olie stromen tijd zal kosten — waarschijnlijk tot na de zomer van 2027 . Maar de richting is onmiskenbaar negatief voor de dominante positie van Rusland op de Indiase markt. Bloomberg vat het samen: Rusland staat nu voor "scherpere concurrentie bij de verkoop van vaten aan belangrijke klant India nadat een Amerikaanse sanctievrijstelling ladingen van rivaliserende leverancier Iran vrijmaakte" .