EU pakt verslavend ontwerp sociale media aan: wat Meta en TikTok nu boven het hoofd hangt

Het Meta-onderzoek: een parallel front

De Commissie opende in mei 2024 een formeel onderzoek naar Meta, waarbij ze nagaat of Facebook en Instagram de DSA schenden op het gebied van minderjarigenbescherming . Een centraal punt: of de algoritmen en systemen van deze platforms "gedragsverslavingen bij kinderen kunnen stimuleren" .

Daarnaast kwam de Commissie op 29 april 2026 met een aparte voorlopige conclusie dat Meta de DSA overtrad door kinderen onder de 13 jaar niet te weren van Facebook en Instagram . De leeftijdsverificatie van Meta schoot tekort: kinderen konden de beperkingen eenvoudig omzeilen door een valse geboortedatum in te vullen .

In juni 2026 meldde Bloomberg dat de Commissie het onderzoek naar Meta verder wil verscherpen met voorlopige bevindingen die Meta ervan beschuldigen "exploitatieve ontwerptechnieken te gebruiken om jonge gebruikers verslaafd te houden" . Dit zou het Meta-onderzoek expliciet in lijn brengen met de TikTok-zaak.

Boetes: wat staat er op het spel?

Als de Commissie definitief een DSA-overtreding vaststelt, kan ze boetes opleggen van maximaal 6% van de wereldwijde jaaromzet van het bedrijf . De hoogte wordt bepaald door de aard, ernst, herhaling en duur van de overtreding .

Voor Meta, dat in 2024 een omzet rapporteerde van circa 164 miljard dollar, zou een maximale DSA-boete neerkomen op ongeveer 9,8 miljard dollar . Andere schattingen, gebaseerd op de inkomsten van 2025, spreken van maximaal 12 miljard euro (ongeveer 13 miljard dollar) . Voor TikTok-moederbedrijf ByteDance geldt dezelfde 6%-grens .

Daarnaast kan de Commissie dwangsommen opleggen om naleving af te dwingen .

De bredere wetgevende druk

De DSA-handhaving is niet het enige front. EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde in mei 2026 aan dat de EU werkt aan een nieuwe Digital Fairness Act (DFA) die specifiek "verslavende en schadelijke ontwerppraktijken" op digitale platforms moet aanpakken . De DFA zou manipulatieve praktijken, verslavende functies en misleidende influencermarketing verbieden .

Meta staat ook nog onder toezicht vanwege zijn 'pay or consent'-model. Het EU-netwerk voor consumentenbescherming (CPC) heeft hierover een procedure lopen . In 2025 kreeg Meta al een boete van 200 miljoen euro onder de Digital Markets Act (DMA) voor dit model . Sindsdien heeft Meta toegezegd EU-gebruikers een keuze te bieden voor minder gepersonaliseerde advertenties .

Grensoverschrijdende dynamiek en wat nu?

De aanpak van de EU schept een regelgevend precedent dat wereldwijd invloed kan hebben. Door functies als oneindig scrollen rechtstreeks als systeemrisico aan te merken, geeft de Commissie aan dat het ontwerp van platforms zelf onderhevig is aan regulering.

Zowel Meta als TikTok hebben het recht om te reageren op de voorlopige bevindingen en hun verdediging te voeren voordat er een definitief niet-nalevingsbesluit valt . De uitkomsten van deze zaken zullen bepalen waar de grens ligt voor aanvaardbaar platformontwerp voor miljoenen gebruikers in Europa.