AI-analyse van immuuncellen kan overbodige chemo bij borstkanker voorkomen

Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van het Royal College of Surgeons in Ireland (RCSI) en University College Dublin (UCD) heeft een veelbelovende doorbraak geboekt in de behandeling van ER+HER2-borstkanker – de meest voorkomende vorm, verantwoordelijk voor ongeveer 70% van alle borstkankerdiagnoses .

De studie, op 23 juni 2026 gepubliceerd in Nature Communications, maakt gebruik van AI-gedreven ruimtelijke proteomica en transcriptomica om de tumor-immuunmicro-omgeving in kaart te brengen. De onderzoekers ontwikkelden een methode om de dichtheid van cytotoxische T-cellen (CD8+) in het stroma (het steunweefsel rond de tumor) te kwantificeren op basis van standaard pathologiemateriaal .

Deze AI-analyse verfijnt de risicostratificatie aanzienlijk ten opzichte van bestaande genomische tests, zoals de Oncotype DX Recurrence Score. Vooral bij de grote groep patiënten met een intermediaire genomische risicoscore – waar de beslissing over chemotherapie het meest onzeker is en overbehandeling vaak voorkomt – biedt de nieuwe methode extra duidelijkheid .

Tegenintuïtieve vondst: hoge immuunceldichtheid wijst op slechtere chemo-uitkomsten

De meest opvallende en onverwachte uitkomst: een hogere dichtheid van CD8+-cellen in het stroma was geassocieerd met slechtere uitkomsten bij patiënten die chemotherapie kregen . In het gerandomiseerde cohort van intermediaire-risicopatiënten die chemo ontvingen, was dit verband statistisch significant (ΔLR-χ²: 6,79, p = 0,009) en werd onafhankelijk gevalideerd in volledige resectiespecimens (ΔLR-χ²: 8,90, p = 0,003) .

Dit is opmerkelijk omdat bij andere borstkankersubtypes (TNBC, HER2+) een hoge infiltratie van cytotoxische T-cellen juist een gunstig prognostisch teken is en vaak een betere respons op chemotherapie voorspelt . De vondst suggereert dat bij ER+HER2-ziekte een sterk ontstoken stroma-micro-omgeving mogelijk wijst op een tumor-ecosysteem dat resistent is tegen chemotherapie. Het team vond ook aanwijzingen voor gelijktijdige immuunuitputting en expressie van controlepunten zoals CTLA4, TIGIT en CD96, evenals weefselremodelleringsroutes .

Vervolgstappen naar klinische toepassing

De auteurs schetsen een duidelijke route naar de praktijk:

• Validatie in grotere trials – De ontdekking werd gedaan in een Iers cohort binnen de TAILORx-studie. De onderzoekers stellen dat "verdere validatie in grotere studies nodig is" voordat de methode in de kliniek kan worden gebruikt .

• Commercialisering en octrooi – RCSI en UCD hebben gezamenlijk een octrooi aangevraagd voor de technologie en zijn actief op zoek naar commerciële partners .

• Financiering – Verdere ontwikkeling wordt gefinancierd door de ARC Hub for HealthTech, medegefinancierd door de Ierse overheid en de Europese Unie via het ERDF Northern and Western Regional Programme 2021–2027 .

• Toegankelijkheid en schaalbaarheid – Omdat de methode werkt met weefselmonsters die standaard worden verwerkt (FFPE-blokken en routinematige IHC), benadrukken de onderzoekers dat de aanpak "de potentie heeft om zowel de precisie als de gelijkheid van de behandeling voor de meeste vrouwen met vroeg-stadium borstkanker te verbeteren, ongeacht waar ze worden behandeld" .

Kortom: De RCSI/UCD-studie stelt stromale CD8+-dichtheid voor als kandidaat-biomarker om chemotherapie te de-escaleren bij intermediaire-risico ER+HER2-patiënten – maar prospectieve validatie in de volledige TAILORx-dataset is noodzakelijk voordat routinematig klinisch gebruik mogelijk is .

---

Nature Communications (2026). Spatial-immune multi-omics refines prognostication in early-stage ER+HER2− breast cancer and identifies a predictive biomarker for adjuvant chemotherapy. https://www.nature.com/articles/s41467-026-73432-2

RCSI Press Release (23 juni 2026). RCSI study finds new markers to reduce chemotherapy overtreatment in breast cancer. https://www.rcsi.com/dublin/news-and-events/news/news-article/2026/06/study-finds-new-markers-to-reduce-chemotherapy-overtreatment