Hoe de oliecrisis door de oorlog met Iran in 2026 Chinese EV-export een enorme boost gaf en het wereldwijde transport veranderde

In april 2026 werd zelfs de grens van 400.000 geëxporteerde EV's in één maand overschreden, en in de eerste vier maanden van het jaar lag het totale aantal geëxporteerde voertuigen op bijna 1,4 miljoen stuks . De totale verkoop van schone energieproducten en -componenten uit China bereikte in maart $26 miljard – het hoogste maandbedrag ooit gemeten, volgens energie-denktank Ember .

De brandstofcrisis en de gevolgen in Afrika

De brandstofcrisis trof Afrikaanse landen binnen enkele weken hard. Er ontstonden tekorten bij tankstations in Kenia, Ethiopië en Zambia . In Zuid-Afrika sprongen de benzineprijzen op 1 april met bijna 30% omhoog, terwijl diesel in de groothandel meer dan 55% duurder werd . In Kenia steeg diesel met 24% tot ongeveer $1,60 per liter, en in Nairobi bereikte diesel een recordprijs van KSh242 per liter .

De crisis ontwrichtte het transport, dreef de voedselprijzen op, dwong scholen in Soweto te sluiten omdat bussen geen brandstof hadden, en legde de vissersvloot in Somalië stil . Regeringen in heel Afrika namen noodmaatregelen: Namibië verlaagde de brandstofaccijnzen, Egypte voerde een avondklok in (21.00 uur) voor bedrijven, en Kenia schortte tijdelijk de brandstofkwaliteitsnormen op om de aanvoer op peil te houden .

Kenia's belastingvrijstelling voor EV's

Op 22 mei 2026 kondigde president William Ruto aan dat de eerste 100.000 elektrische auto's die in Kenia worden geïmporteerd, volledig vrijgesteld zijn van invoerrechten. Hij gaf expliciet aan dat de brandstofcrisis door de oorlog met Iran moet worden gebruikt om investeringen in elektrisch rijden te versnellen . De overheid bestelde ook 3.000 elektrische voertuigen voor gebruik door veiligheids- en overheidsdiensten . De vrijstelling kan de aanschafprijs van een EV met wel 25% verlagen .

Deze maatregel staat echter op gespannen voet met het wetsvoorstel voor de begroting van 2026 (Finance Bill 2026), waarin een btw van 16% op EV's, lithium-ionbatterijen en elektrische fietsen wordt voorgesteld. Dit zorgt voor grote beleidsonzekerheid . Analisten noemen deze tegenstrijdigheid een potentieel "zelfvernietigende aanval" op Kenia's ambities op het gebied van elektrisch vervoer .

Laos: importverbod op brandstofauto's?

Er is in de huidige bronnen onvoldoende bewijs om een importverbod in Laos op voertuigen met een verbrandingsmotor te bevestigen. Deze bewoning vereist verdere controle.

Toename van Chinese EV-verkoop in ontwikkelingslanden

Chinese EV-fabrikanten richten zich nadrukkelijk op ontwikkelingslanden die afhankelijk zijn van brandstofimport en het zwaarst getroffen zijn door de oliecrisis. Ze bieden betaalbare EV's, batterijen en zonnepanelen aan als pakket . De vraag stijgt, van Australië tot Vietnam, en de voorraden gebruikte EV's raken uitgeput in markten waar kopers alternatieven zoeken voor benzine . De wereldwijde vraag naar EV's steeg in april 2026 voor de tweede maand op rij, volgens Benchmark Mineral Intelligence. China rapporteerde een maand-op-maand stijging van 82,6% in EV-verkopen . In sommige markten zijn de prijzen voor gebruikte EV's met 10–20% gestegen door de krappe voorraad .

Uitdagingen voor de laadinfrastructuur

Overheden in Afrika en andere ontwikkelingsregio's werken hard aan de aanleg van laadinfrastructuur, maar het continent staat voor grote obstakels. Al Jazeera meldde dat het conflict in Iran "de grootste energietransitiekans voor Afrika ooit" zou kunnen zijn, maar het continent kampt nog steeds met onbetrouwbare elektriciteitsnetten, hoge aanschafprijzen voor EV's en een prille laadinfrastructuur . In Kenia verlaagt de belastingvrijstelling weliswaar de importkosten, maar het gebrek aan openbare laadpalen en een elektriciteitsnet dat vaak uitvalt, blijven grote belemmeringen voor massale adoptie.

De bredere uitdaging – dat de sterk stijgende vraag het tempo van de aanleg van laadinfrastructuur in lagere-inkomenslanden overstijgt – wordt in de bronnen genoemd, maar niet diepgaand gekwantificeerd .

Gevolgen voor de olievraag en wereldwijde EV-adoptie

• Impact op olievraag: Het bestaande Chinese EV-wagenpark heeft tijdens de crisis naar schatting meer dan 1 miljoen vaten olie per dag bespaard, wat de energieschok heeft gedempt . Wereldwijd voorkwamen EV's al 1,7 miljoen vaten per dag vóór de oorlog – ongeveer 70% van de dagelijkse Iraanse export via de Straat van Hormuz .
• Toename wereldwijde EV-adoptie: In Europa steeg de interesse in nieuwe en gebruikte EV's opnieuw. De Franse autohandelaar Aramisauto zag zijn aandeel in EV-verkopen bijna verdubbelen . In de VS constateerde Autotrader een stijging van 28% in het aantal vragen over nieuwe EV's en 15% voor gebruikte EV's sinds het begin van de oorlog . Toch waarschuwen sommige leiders uit de sector dat de hausse niet zal aanhouden als de olieprijzen stabiliseren .
• China's strategische positie versterkt: De crisis heeft China's jarenlange inzet op EV's en schone energie beloond, waardoor het zijn dominantie in wereldwijde toeleveringsketens verder heeft verstevigd. China wordt nu de aangewezen leverancier voor landen die hun brandstofafhankelijkheid willen verminderen .

Belangrijke kanttekening: Het importverbod voor auto's op brandstof in Laos kon niet worden geverifieerd. De uitdagingen op het gebied van laadinfrastructuur in ontwikkelingsregio's worden genoemd, maar niet door de huidige bronnen gekwantificeerd. De vraag of de toename in EV-verkoop structureel is, hangt af van de stabiliteit van de olieprijs en de uitrol van laadinfrastructuur.