Iraanse president Pezeshkian: ‘Raketprogramma is niet onderhandelbaar’ tijdens bezoek aan Pakistan

Ballistisch raketprogramma: ‘niet onderhandelbaar’

Pezeshkian benadrukte dat het ballistische raketprogramma van Iran niet ter discussie staat. Tijdens de gezamenlijke persconferentie zei hij: ‘Als de raketten die wij voor onze verdediging hebben niet bestonden, zouden Israël en de Verenigde Staten van Iran een nieuwe Gaza hebben gemaakt’ . Zowel hij als premier Shehbaz Sharif bevestigden dat het raketprogramma nooit deel uitmaakte van het Islamabad MoU . Sharif voegde eraan toe dat er geen dubbele standaarden mogen zijn: ‘Sommige landen mogen ballistische raketten hebben, maar Iran niet?’ .

De rol van Pakistan bij het tot stand brengen van het akkoord

Pakistan trad op als belangrijkste bemiddelaar tussen Teheran en Washington. Premier Shehbaz Sharif speelde een persoonlijke rol in de gesprekken in Zwitserland . Het MoU draagt de naam Islamabad Memorandum of Understanding als erkenning voor de rol van Pakistan . Pezeshkian prees de oprechtheid en consistentie van Islamabad, en Sharif beloofde dat Pakistan zal blijven bemiddelen tot er ‘eeuwigdurende vrede’ is bereikt .

Het 14-puntenplan van het Islamabad MoU (ondertekend op 17 juni 2026)

Het MoU werd op 17 juni 2026 elektronisch ondertekend door de Amerikaanse president Trump en de Iraanse president Pezeshkian in Versailles, Frankrijk . Het voorziet in een interimbestand van 60 dagen op weg naar een definitief vredesverdrag . De belangrijkste bepalingen zijn:

• Staakt-het-vuren: Onmiddellijke en permanente beëindiging van militaire operaties tussen de VS en Iran en hun bondgenoten, ook in Libanon .
• Straat van Hormuz: Onmiddellijke heropening van de Straat van Hormuz voor commerciële scheepvaart en energietransport. Dit neemt het meest acute oorlogsrisico voor de mondiale oliemarkten weg .
• Vrijstelling voor olie-export: Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft een vrijstelling van 60 dagen afgegeven voor de ‘productie, levering en verkoop van Iraanse olie’. Daarmee worden de sancties op de Iraanse olie-export voor de interim-periode opgeschort .
• Nucleaire toezegging: Iran herhaalt zijn toezegging nooit kernwapens te zullen produceren of verwerven .
• Uraniumvoorraad: Iran stemt ermee in zijn voorraad hoogverrijkt uranium te verminderen .
• Soevereiniteit: Beide partijen spreken af elkaars soevereiniteit en territoriale integriteit te respecteren .

Geschillen over VN-kerninspecties

Dit werd direct na de ondertekening van het MoU een groot twistpunt. De VS (zoals verklaard door vicepresident JD Vance en gezant Steve Witkoff) stelden dat Iran had ingestemd met volledige toegang voor IAEA-inspecteurs, ook tot de nucleaire installaties die door de VS en Israël waren gebombardeerd . De woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmail Baghaei, zei echter dat Teheran geen inspecteurs zou toelaten tot de gebombardeerde locaties, vanwege veiligheidsredenen . Op 23 juni was dit een openlijk geschil dat het hele vredesproces overschaduwde. President Trump drong via sociale media aan dat Iran had ingestemd met langdurige inspecties .

Onderhandelingstermijn van 60 dagen voor een definitief verdrag

Het MoU voorziet in een termijn van 60 dagen (ingaande op 17 juni) waarin onderhandelaars het interimbestand moeten omzetten in een definitief vredesverdrag . Technische teams van beide kanten zijn onmiddellijk in Zwitserland met de werkzaamheden begonnen . Belangrijke onderwerpen voor het definitieve akkoord zijn het opheffen van sancties, het toezicht op het nucleaire programma en normalisatie van de betrekkingen . Trump heeft de optie om militaire actie te hervatten opengehouden voor het geval de gesprekken mislukken .

Toenemende uitdagingen: geweld in Libanon, spelbrekers en hiaten in de verificatie

Op 23 en 24 juni bedreigden verschillende problemen het proces:

• Hernieuwd geweld in Libanon: In Libanon is opnieuw gevochten, met berichten over Israëlische aanvallen op Beiroet. Het staakt-het-vuren van april 2026 was binnen enkele uren al ingestort door soortgelijke Israëlische aanvallen . Het MoU heeft het ook over ‘bondgenoten, ook in Libanon’, maar de uitvoering bleef broos .
• Spelbrekers: Er kwamen tegenstrijdigheden aan het licht tussen de Amerikaanse en Iraanse lezingen van wat er was afgesproken . Het geschil over de kerninspecties is al een teken dat hardliners aan beide kanten het proces kunnen proberen te dwarsbomen.
• Hiaten in de verificatie: Doordat Iran weigert inspecteurs toegang te geven tot de gebombardeerde locaties, beschikken de VS niet over een onafhankelijke verificatie van de nucleaire status van Iran op die plaatsen . Langdurig onafhankelijk toezicht op het Iraanse nucleaire programma is een uitgesproken doel van de VS, maar is nog niet bereikt .
• De klok tikt: De krappe termijn van 60 dagen laat weinig ruimte voor vertraging. Analisten omschrijven het raamwerk als ‘eerst de schijn van vrede, dan de details’ en waarschuwen dat onopgeloste geschillen over inspecties, de uitsluiting van het raketprogramma en regionaal geweld het proces kunnen doen ontsporen voordat een definitief verdrag is bereikt .

Het bezoek van president Pezeshkian aan Pakistan onderstreepte zowel de diplomatieke doorbraak als de precaire staat van het akkoord. Met een limiet van 60 dagen en fundamentele meningsverschillen die al in de openbaarheid zijn, blijft de weg naar een permanente vrede onzeker.