Mexico wil olie naar Cuba sturen, maar VS-sanciës staan in de weg

De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum kondigde op 22 juni 2026 aan dat haar land probeert de olieleveringen aan Cuba 'binnenkort' te hervatten. Ze gaf toe dat de crisis op het eiland verergert door een volledig gebrek aan aardolie . Sheinbaum zei dat haar regering de olie via commerciële en particuliere bedrijven wil versturen in plaats van via staatsbedrijven, zoals in het verleden gebeurde . Op die datum waren er echter nog geen nieuwe leveringen bevestigd. Alle Mexicaanse leveringen van ruwe olie en geraffineerde producten liggen sinds medio januari 2026 stil .

Hoe de crisis zich ontvouwde

1. Wegvallen van Venezolaanse leveringen na de Amerikaanse interventie

Begin januari 2026 viel de Verenigde Staten militair Venezuela binnen, zette president Nicolás Maduro af en nam de effectieve controle over de Venezolaanse olie-operaties over . Venezuela was decennialang de belangrijkste brandstofleverancier van Cuba, en die leveringen werden volledig afgesneden en zijn niet hervat . Zelfs vóór de interventie waren de Cubaanse brandstofimporten uit Venezuela en Mexico in de eerste tien maanden van 2025 al met meer dan een derde gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2024 .

2. Mexico werd kort de belangrijkste leverancier, maar stopte onder Amerikaanse druk

Na de afsnijding van Venezuela schoot Mexico — via het staatsbedrijf Pemex — te hulp als de laatste cruciale brandstofleverancier van Cuba. In de eerste helft van 2025 verkocht Pemex voor 166 miljoen dollar aan ruwe olie en brandstof . Eind januari 2026 riep president Trump de 'nationale noodtoestand' uit en dreigde hij met hoge tarieven voor elk land dat olie aan Cuba levert. Hij beschuldigde Havana ervan Russische spionnen te herbergen en 'vijanden' zoals Iran en Hamas te ontvangen . Mexico schortte een geplande levering op 26 januari 2026 op . Sheinbaum bevestigde op 27 en 28 januari dat de leveringen waren 'gepauzeerd', en noemde het een soevereine operationele beslissing . Op 9 februari bevestigde ze dat de export naar Cuba opgeschort bleef, omdat Mexico een Amerikaanse tegenreactie probeerde te vermijden . Op 1 mei 2026 voerde Trump de dreiging met tarieven verder op tot blokkerende sancties die zich richten op buitenlandse banken en de Cubaanse energie-, financiële, mijnbouw- en veiligheidssectoren .

Humanitaire gevolgen

Cuba is verwoest door de brandstofblokkade. Op 14 mei 2026 maakte energieminister Vicente de la O Levy bekend dat het land volledig zonder diesel en stookolie zit en verklaarde het nationale elektriciteitsnet in een 'kritieke' toestand met 'geen reserves' . De ernstigste stroomuitval in decennia treft Havana, met stroomuitval tot 22 uur per dag in sommige gebieden . Landelijke stroomstoringen zijn routine geworden . Alle niet-essentiële openbare diensten, waaronder scholen, zijn herhaaldelijk geschorst; bus- en treindiensten zijn stilgelegd; en de publieke sector is overgestapt op een vierdaagse werkweek . Ziekenhuisopnames en operaties zijn ernstig beperkt — alleen al in februari 2026 werden meer dan 50.000 operaties uitgesteld . Het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken (OCHA) waarschuwde in februari 2026 voor een mogelijke humanitaire 'ineenstorting' als de olieleveringen niet worden hervat . De VN-vertegenwoordiger in Cuba, Francisco Pichón, zei dat het land 'al meer dan drie maanden niet genoeg brandstof heeft' en dat de gevolgen 'elke dag erger worden' . De VN lanceerde in maart 2026 een noodhulpplan van 94,1 miljoen dollar, inclusief een brandstof-traceerbaarheidsmechanisme om olie alleen naar kritieke diensten te leiden .

Vooruitzichten op hulp: onzeker

Mexicaanse hervatting: Sheinbaums aankondiging van 22 juni is het meest positieve signaal tot nu toe, maar stuit op dezelfde Amerikaanse druk die de leveringen in januari stopzette. De blokkerende sancties van de Trump-regering van mei 2026 maken elke hervatting een direct doelwit voor Amerikaanse vergelding . Sheinbaums nieuwe plan om private bedrijven in te schakelen in plaats van staatsbedrijf Pemex, is mogelijk een poging om sancties te omzeilen, maar het is onduidelijk of deze aanpak zal werken . Russische leveringen: Beperkte brandstofleveringen uit Rusland zijn gemeld, maar de hoeveelheid is onvoldoende om de crisis significant aan te pakken . Sinds het wegvallen van de Venezolaanse leveringen heeft slechts één olietanker — een Russische tanker met 730.000 vaten — Cuba bereikt, en die was binnen een maand op . Commerciële deals: Er zijn geen bevestigde commerciële deals op grote schaal gerealiseerd. De combinatie van Amerikaanse secundaire sancties, verzekeringsrisico's voor tankers en het gebrek aan harde valuta in Cuba hebben de meeste niet-statelijke actoren afgeschrikt .

Belangrijkste conclusie: Mexico wil de leveringen hervatten en heeft zich er publiekelijk toe verbonden, maar de tariefdreigementen van Trump en de blokkerende sancties van mei 2026 blijven de beslissende barrière. Zonder een diplomatieke oplossing of een sanctieontheffing lijkt verlichting op korte termijn voor Cuba — dat al zonder diesel en stookolie zit — onwaarschijnlijk.