Mexico probeert olie naar Cuba te krijgen zonder Amerikaanse strafheffingen te triggeren

Mexico is het nieuwe middelpunt geworden van een steeds diepere energiecrisis die Cuba in de ergste stroomuitvalperiode sinds de Koude Oorlog heeft gestort. Nadat de staatsoliemaatschappij Pemex in januari 2026 onder Amerikaanse druk abrupt stopte met het verschepen van olie, kondigde president Claudia Sheinbaum op 22 juni 2026 aan dat Mexico actief werkt aan hervatting van de leveringen — maar deze keer via privébedrijven, niet via Pemex . Het doel is humanitaire brandstof te leveren voor elektriciteit en transport, terwijl het land probeert de tariefdreigementen van de regering-Trump te omzeilen .

Waarom de Mexicaanse olieleveringen stopten

Mexico was via Pemex de belangrijkste brandstofleverancier van Cuba geworden nadat de Amerikaanse interventie in Venezuela de Venezolaanse ruwe olie begin januari 2026 had afgesneden . Op 26 januari 2026 annuleerde Pemex echter een geplande ruwe-oliezending, waarna Sheinbaum de stopzetting op 27-28 januari bevestigde, maar sprak van een 'soevereine beslissing' die niets met Amerikaanse druk te maken had . De directe aanleiding was Trumps 'nationale noodtoestand' van 29 januari, waarin hij Cuba beschuldigde van het herbergen van Russische spionnen, gekoppeld aan een dreiging met hoge tarieven voor elk land dat olie aan Cuba levert .

Mexico's huidige strategie om leveringen te hervatten

Sheinbaum kiest voor een aanpak langs meerdere sporen:

• Kanaal via privébedrijven. Mexico zal olie sturen via commerciële en particuliere bedrijven die gemachtigd zijn brandstof naar Cuba te vervoeren, in plaats van via Pemex. De operaties worden strikt als humanitaire hulp gepresenteerd om Amerikaanse tariefvergelding te voorkomen .
• Juridische/politieke omweg. Sinds februari 2026 beoordelen Mexicaanse autoriteiten of zendingen via de privésector buiten Trumps uitvoeringsbesluit vallen, dat gericht is op leveranciers op staatsniveau .
• Humanitaire framing. Sheinbaum heeft eerdere en toekomstige zendingen consequent als humanitaire hulp gekarakteriseerd .

De leveringen zijn eind juni 2026 echter nog niet hervat en het blijft onduidelijk of de VS privéleveringen anders zal behandelen dan die van staatsbedrijven .

De ernst van Cubaanse energiecrisis

De crisis is de ernstigste in de Cubaanse geschiedenis. De Cuba Study Group omschrijft het tekort als 'niet langer incidenteel. Het is chronisch, systeembreed en steeds destabiliserender' .

• Stroomuitval. Sinds eind 2024 heeft het nationale stroomnet meerdere totale storingen gekend. Begin 2026 waren stroomuitval van 18 tot 20 uur per dag in veel gebieden normaal . In september 2025 volgde de vierde totale netstoring binnen een jaar; een gedeeltelijke storing in december 2025 dompelde Havana en West-Cuba in duisternis . In april 2026 produceerde het net tijdens de avondpiek ongeveer 1.278 MW tegen een maximale vraag van circa 3.000 MW — een tekort van meer dan 1.700 MW .
• Ziekenhuizen. Brandstoftekorten dwingen ziekenhuizen geplande operaties te schrappen, ingrepen bij black-outs uit te voeren en een stijgende zuigelingensterfte door de crisis te verwerken .
• Scholen. In oktober 2024 werden alle niet-essentiële overheidsdiensten — inclusief scholen — voor een week gesloten vanwege netstoringen .
• VN-waarschuwing. In februari 2026 waarschuwde een hoge VN-functionaris voor toenemende risico's voor gezondheidszorg, watervoorziening en voedseldistributie .

Andere potentiële bronnen van brandstof

Naast Mexico zijn er twee andere mogelijke bronnen, elk met grote onzekerheden:

Vanguard Energy's geplande Amerikaanse brandstofzending

Het in Florida gevestigde Vanguard Energy voerde in juni 2026 vergevorderde gesprekken om Cuba de grootste zending Amerikaanse brandstof sinds de Koude Oorlog te sturen — 250.000 vaten diesel en benzine, uitsluitend bestemd voor de particuliere sector . Het plan ketste echter op 12 juni 2026 af toen de Amerikaanse sanctielijst werd uitgebreid . Het ministerie van Buitenlandse Zaken stelde dat Vanguard geen vergunning had en dat sancties nog steeds van kracht waren . Vanguard betoogde dat de zending voldeed aan het Amerikaanse handelsbeleid, maar de kwestie blijft onopgelost .

Russische tankeromleiding

Eind maart 2026 stond de Amerikaanse kustwacht een Russische olietanker met circa 700.000 vaten ruwe olie toe Cuba te bereiken — voldoende om de centrale's ongeveer een week te laten draaien . Het was een incidentele uitzondering, geen structurele beleidswijziging .

Geopolitieke en sanctie-onzekerheden

Verschillende openstaande kwesties bemoeilijken elke brandstofhulp:

• Trumps tariefdreiging. Blijft de centrale belemmering voor leveringen van staat tot staat. Mexico probeert de dans te ontspringen via privébedrijven, maar het is onduidelijk of de US die anders behandelt .
• Verwarring over sanctielicenties. Het ministerie van Handel en het ministerie van Buitenlandse Zaken lijken het oneens over welk type vergunning nodig is voor Amerikaanse brandstofexport naar Cuba's particuliere sector .
• Russische olie als wildcard. Elke zending krijgt opnieuw een beoordeling per geval .
• Diplomatiek overleg Cuba-VS. Op 13 maart 2026 bevestigde president Miguel Díaz-Canel voor het eerst dat zijn regering in gesprek was met de VS . De uitkomst kan het hele sanctiekader hervormen, maar er is nog geen overeenkomst.
• Verlies van Venezuela. De Amerikaanse interventie in januari 2026 elimineerde Cuba's grootste traditionele brandstofleverancier .