Operatie Vagevuur: Hongaarse premier Magyar begint aan afrekening met Orbán-tijdperk

President Sulyok afzetten: een constitutioneel precedent

President Tamás Sulyok, een voormalige bondgenoot van Orbán die Magyar herhaaldelijk een 'marionet' noemde, weigerde op 31 mei 2026 af te treden . Dit leidde tot een constitutionele confrontatie. Op 1 juni kondigde Magyar aan de grondwet te willen wijzigen om de president en andere door Orbán benoemde functionarissen te kunnen verwijderen . Op 22 juni maakte hij formeel aan het parlement bekend dat de regering Sulyoks afzetting via een grondwetswijziging zou inleiden .

Volgens de huidige Hongaarse grondwet kan de president alleen worden afgezet via een impeachmentprocedure (bij specifieke misdrijven, waarvoor een tweederde meerderheid in de rechterlijke macht nodig is) of door vrijwillig vertrek . Omdat Sulyok beide wegen weigerde, gebruikt de regering haar tweederdemeerderheid om de grondwettelijke regels zelf te veranderen. Critici, waaronder de aan Orbán gelieerde site European Conservative, noemen dit een 'constitutionele coup' en een aanval op de continuïteit van de rechtsstaat . De precieze tekst van de voorgestelde wijziging was op 22 juni nog niet gepubliceerd, maar berichten geven aan dat het parlement de president met een tweederde meerderheid zou kunnen afzetten .

Het Constitutionele Hof effende op 19 juni effectief de weg voor Magyar, toen zeven van de vijftien rechters zich terugtrokken uit Sulyoks verzoek om zijn verwijdering te blokkeren, waardoor zijn juridische uitdaging wegens gebrek aan quorum vastliep .

Het Nationaal Bureau voor Terugwinning en Bescherming van Staatsbezittingen (NVVH)

Magyar kondigde de plannen voor het Nationaal Bureau voor Terugwinning en Bescherming van Staatsbezittingen (Nemzeti Vagyonvisszaszerzési és Védelmi Hivatal, NVVH) voor het eerst aan in mei 2026 en omschreef het als een 'sleutelinstituut' van de machtswisseling . De taak van het bureau is breed en terugwerkend: het moet misbruik van publieke middelen in de afgelopen twintig jaar onderzoeken, de gehele Orbán-periode dus .

Zijn bevoegdheden omvatten:

• Het opsporen van corruptie en het verbergen van bezittingen
• Het ondersteunen van strafrechtelijke procedures en het gebruiken van alle juridische middelen om gestolen bezittingen terug te vorderen
• Het terugvorderen van bezittingen, zowel in Hongarije als in het buitenland

Magyar heeft gezegd het NVVH de 'ruimst mogelijke bevoegdheden' te willen geven, mogelijk nog strengere bepalingen dan oorspronkelijk opgesteld . Het wetsvoorstel was oorspronkelijk gepland voor introductie in het parlement op 22 juni, maar werd uitgesteld voor openbare raadpleging . Magyar verklaarde dat hij het instituut liever met echte bevoegdheden wil uitrusten en overlappingen met de Integriteitsautoriteit en het Openbaar Ministerie wil voorkomen – of, als die er zijn, ervoor te zorgen dat het 'ondersteunende overlappingen' zijn . Het NVVH gaat naar verwachting al op 1 juli 2026 van start .

Tijdlijn van de bredere grondwetsherziening

De regering hanteert een gefaseerde aanpak:

• 22 juni 2026: Aankondiging Operatie Vagevuur; grondwetswijziging om Sulyok te verwijderen ingediend bij het parlement; wetsvoorstel NVVH gepresenteerd maar uitgesteld voor openbare raadpleging
• Najaar 2026: Een bredere grondwetsherziening staat gepland, volgens Magyars aankondiging

De strategie lijkt te zijn: eerst de belangrijkste Orbán-functionarissen verwijderen, dan diepere hervormingen doorvoeren.

Politieke context: de tweederdemeerderheid van de Tisza-partij

Péter Magyars Tisza-partij won in april 2026 een verpletterende verkiezingsoverwinning, waarmee een einde kwam aan Viktor Orbáns 16-jarige machtsperiode . De overwinning gaf de Tisza-partij een tweederdemeerderheid in het parlement – precies de drempel die nodig is om de Hongaarse grondwet eenzijdig te wijzigen .

Deze supermeerderheid is de voorwaarde voor alle hierboven beschreven maatregelen: zonder zou de grondwetswijziging om de president af te zetten en de bredere herfstherziening niet kunnen worden aangenomen. Magyar stelt dat het mandaat van de kiezers hem machtigt om Orbáns systeem volledig te 'ontmantelen' . Critici noemen de zetten een aanval op de continuïteit van de rechtsstaat .

De EU-financieringsdimensie

Een cruciale drijfveer achter de anticorruptiecampagne is de noodzaak om miljarden euro's aan EU-gelden vrij te krijgen die onder Orbán waren bevroren vanwege zorgen over de rechtsstaat . Op 9 juni 2026 diende de regering een 110 pagina's tellend anticorruptiewetsvoorstel in om deze zorgen weg te nemen . Het wetsvoorstel versterkt de regels voor hoe politici hun vermogen moeten aangeven, breidt de bevoegdheden van de anticorruptie-autoriteit Integriteitsautoriteit uit, stimuleert concurrentie en transparantie bij overheidsopdrachten en ontmantelt zogenaamde publieke trusts . De EU had aangekondigd meer dan 16 miljard euro (19 miljard dollar) voor Hongarije vrij te maken als Boeddapest op koers blijft met de hervormingen; het grootste deel van de bevroren fondsen is afkomstig uit het EU-herstelfonds voor Covid .

Magyar heeft ook toegezegd zich aan te sluiten bij het Europees Openbaar Ministerie en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de media en instellingen voor hoger onderwijs te herstellen .