Vredesdeal VS-Iran doet oliemarkt omslaan: van tekort naar overschot

Het voorlopige vredesakkoord tussen de Verenigde Staten en Iran, ondertekend op 17 juni 2026, heeft geleid tot een dramatische ommekeer op de oliemarkt. De olieprijzen zijn ingestort nu de door oorlog veroorzaakte aanbodcrisis, die Brent boven de $96 per vat had gedreven, abrupt ten einde is gekomen . Het akkoord – een 60-dagen durend memorandum van overeenstemming – heeft de Straat van Hormuz heropend en de Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens opgeheven, waardoor maandenlang opgehoopt aanbod vrijkomt en de markt zich herprijst voor een dreigend overschot.

De belangrijkste aanjagers van het verhaal over een overschot

Het MOU van 17 juni en de heropening van de Straat van Hormuz — President Trump en de Iraanse president Pezeshkian hebben elektronisch een memorandum van overeenstemming goedgekeurd dat een einde maakte aan meer dan 100 dagen van conflicten . Het akkoord voorzag in de onmiddellijke heropening van de Straat van Hormuz, een van 's werelds belangrijkste olieknelpunten, die door de oorlog effectief was geblokkeerd.

De Amerikaanse marineblokkade opgeheven — Op 18 juni verklaarde het Amerikaanse Central Command dat de Amerikaanse strijdkrachten een einde hadden gemaakt aan hun blokkade van schepen die van en naar Iraanse havens voeren, waardoor olietankers vrij door de Straat van Hormuz konden gaan varen . Dit fysiek vrijgeven betekende dat naar schatting 62 miljoen vaten ruwe olie die vastzaten in de Perzische Golf, waarvan berichten spraken dat meer dan 60 miljoen vaten de regio onmiddellijk zouden verlaten, nu op de markt konden komen .

De massale overschotwaarschuwing van het IEA — Het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorspelde dat de oliemarkt zou omslaan van een van de ergste aanbodscho cken in de geschiedenis naar een overschot van meer dan 5,05 miljoen vaten per dag in 2027 . Het IEA voorzag een aanbodgroei van ruwweg 8 miljoen vaten per dag tegenover een vraag groei van slechts 2 miljoen vaten per dag, gedreven door de hervatting van de productie in de Golf en een afnemende vraag uit China .

Prijsontwikkeling en markt structuur

• Brent-olie daalde van het midden van de $90 voor de deal naar onder de $78,64 per vat op 18 juni en zakte kortstondig onder de $78 per vat in de Aziatische handel . Later herstelde het zich naar ongeveer $80,37 nadat vervolggesprekken werden geannuleerd .
• WTI volgde Brent naar beneden, waarbij beide benchmarks bijna al hun oorlogsgerelateerde winsten verloren .
• Backwardation stortte in — De curve voor olie-futures vernauwde scherp tot niveaus van begin maart, wat aangaf dat de fysieke krapte aan het verdwijnen was . De markt begon te verschuiven naar een contango-structuur, waarbij toekomstige prijzen boven de korte termijn prijzen worden verhandeld – een klassiek teken van een verwacht overschot dat opslag aantrekkelijk maakt.
• Hedgefondsen reduceerden hun netto long-posities met ongeveer 44.000 contracten omdat speculatief geld uit bullish posities vluchtte . Sommige over-the-counter-opties posities die waren ingenomen vóór de Amerikaanse aanval op Iran – die inzetten op een aanbodoverschot – werden plotseling weer winstgevend .

De fragiele 60-dagen wapenstilstand en hernieuwde onzekerheid

De vredesdeal is een tijdelijk raamwerk, geen definitieve regeling. Op 19 juni, de dag dat het MOU formeel werd ondertekend in Zwitserland, werden de vervolgoverleg gesprekken tussen de VS en Iran abrupt geannuleerd . Vice-president JD Vance zou naar Genève reizen om Iraanse onderhandelaars te ontmoeten, maar de bijeenkomst werd afgelast nadat Israëlische operaties tegen Libanon waren geëscaleerd . Brent steeg licht op het nieuws, maar sloot de week toch af met een verlies van ongeveer 8–9% .

Iran stelde vervolgens voorwaarden voor het toekomstig gebruik van de Straat van Hormuz . De Iraanse parlementsvoorzitter zei tegen de staatstelevisie dat de straat "niet zal terugkeren naar de omstandigheden van voor de oorlog" na het staakt-het-vuren van 60 dagen . De bredere regio blijft onrustig: Israël en Hezbollah kwamen op dezelfde dag overeen tot een afzonderlijk staakt-het-vuren, maar de weg naar een permanente oplossing tussen de VS en Iran is onzeker .

Analistenverwachtingen

Oorlogsgerelateerde verstoringen worden over het algemeen als voorbij beschouwd voor de middellange termijn van de vraag-/aanbodbalans. De fysieke en financiële barrières die miljoenen vaten uit de markt hadden gehouden, zijn op beleidsniveau ontmanteld. Analisten waarschuwen echter dat het normaliseren van de scheepvaart door de Straat van Hormuz tijd zal kosten en dat de fysieke oliemarkten naar verwachting krap zullen blijven gedurende de zomermaanden, voordat het volle gewicht van het terugkerende aanbod wordt gevoeld .

De belangrijkste spanning is nu tussen de onmiddellijke fysieke krapte (die nog nazindert van de oorlog) en het dreigende structurele overschot (de IEA-voorspelling voor 2027). Het instorten van de backwardation en de uittocht van hedgefondsen suggereren dat de markt de aanbodnormalisatie al aan het verdisconteren is, niet de resterende knelpunten.