VS dwingt Anthropic tot wereldwijde shutdown van Fable 5 en Mythos 5

De overheid stelde dat er sprake was van een jailbreak-kwetsbaarheid in Fable 5 die nationale veiligheidsimplicaties had. David Sacks, AI-gezant van het Witte Huis, omschreef de jailbreak als het mogelijk maken van de "inzetbaarheid van een cyberwapen" en beweerde dat Anthropic "de voorkeur gaf aan verdere verkoop van het consumentenmodel boven veiligheid" . Anthropic betwist deze karakterisering en stelt dat de gerapporteerde techniek "beperkt van omvang" was en "vergelijkbaar met algemeen bekende methoden die ook andere modellen treffen" . De brief zelf gaf geen details over de specifieke nationale veiligheidszorgen .

Anthropic kondigde binnen enkele uren aan zich aan het bevel te houden en schakelde beide modellen uit voor alle klanten wereldwijd. Het bedrijf zei het "sterk oneens" te zijn met de actie en gelooft dat deze op een misverstand berust. Het voegde eraan toe "zo snel mogelijk" te werken aan herstel van de toegang . Opvallend is dat toegang tot alle andere Anthropic-modellen, waaronder Opus, Sonnet en Haiku, ongemoeid bleef .

Internationale gevolgen: bondgenoten in verweer

Japan, een van de nauwste bondgenoten van de VS en een land dat de technologie van Anthropic actief aan het integreren was in zijn financiële systeem, reageerde als een van de eersten. Op 20 juni bracht de Japanse regering een ontwerp-herziening uit van haar Artificial Intelligence Basic Plan die expliciet verwijst naar de Amerikaanse exportcontrol. Japan beloofde de samenwerking met buitenlandse overheidsinstanties en AI-ontwikkelaars te versterken om risico's zoals AI-ondersteunde cyberaanvallen en desinformatie aan te pakken . Japanse analisten merkten op dat het verbod vragen opriep over "AI-soevereiniteit", met name voor de Japanse financiële sector en defensieplanning .

De drie grote Japanse banken – Mitsubishi UFJ, Sumitomo Mitsui en Mizuho – stonden op het punt toegang te krijgen tot Mythos 5, volgens berichtgeving van Nikkei, Reuters en Bloomberg . Het verbod, dat ook "alle buitenlandse nationaliteiten" omvatte, sneed de toegang voor deze Japanse financiële instellingen af .

Een bredere onrust verspreidde zich onder Amerikaanse bondgenoten in Europa en Azië. Het vooruitzicht van een eenzijdige "kill switch" op een commercieel uitgerold AI-model van wereldklasse riep fundamentele vragen op over de betrouwbaarheid van de toeleveringsketen voor AI-infrastructuur en de levensvatbaarheid op lange termijn van afhankelijkheid van door de VS gecontroleerde AI-platforms . Op de G7-top in Évian, Frankrijk, werd de kwestie naar verluidt besproken onder de leiders van de bondgenoten .

Tweedelige kritiek in het Amerikaanse Congres

In eigen land trok het bevel onmiddellijk scepsis van wetgevers. Op 18 juni stuurde een bipartisan groep leden van het Huis van Afgevaardigden, waaronder Rep. Liccardo, een brief aan de regering-Trump met het verzoek om uitleg over de vergaande beperkingen en de vraag of andere Amerikaanse AI-bedrijven soortgelijke behandeling konden verwachten . De wetgevers waarschuwden dat de actie "een significante nieuwe toepassing van exportcontrolebevoegdheden op geavanceerde AI-systemen lijkt te zijn" en belangrijke vragen opriep voor het bredere Amerikaanse AI-ecosysteem, het Amerikaanse concurrentievermogen en de toekomstige ontwikkeling en uitrol van AI-technologieën . Verschillende Democraten op Capitol Hill uitten hun bezorgdheid dat de beslissing van de regering mogelijk door andere overwegingen was ingegeven .

Cybersecurity-experts hekelen het verbod

Tientallen vooraanstaande cyberveiligheidsfiguren bekritiseerden het regeringsbevel in een open brief aan minister Lutnick en nationaal cyberdirecteur Sean Cairncross. Hun kernargument: het afsnijden van buitenlandse bondgenoten en onderzoekers van AI-modellen van wereldklasse zal het Amerikaanse concurrentievermogen ondermijnen, bondgenoten ertoe aanzetten rivaliserende Chinese AI-systemen te ontwikkelen of over te nemen, en Amerikaanse bedrijven beroven van het wereldwijde talent en de samenwerking die essentieel zijn voor AI-veiligheidsonderzoek . Het verbod "heeft de beste modellen weggehaald bij verdedigers, marktonzekerheid gecreëerd en het Amerikaanse AI-leiderschap in gevaar gebracht zonder enig reëel risico om dit te rechtvaardigen", schreven de experts .

Critici wezen er ook op dat het verbod juist de onderzoekers blokkeert die de kwetsbaarheden waar de overheid bang voor is, zouden kunnen helpen oplossen . Meer dan 170 technologiebestuurders ondertekenden een aparte open brief waarin ze waarschuwden dat de beperkingen "het Amerikaanse AI-leiderschap in gevaar brachten" terwijl de capaciteiten van China snel vooruitgaan .

Spoedonderhandelingen door Anthropic

Anthropic reageerde snel. Het bedrijf stuurde senior technisch personeel naar Washington voor persoonlijke gesprekken met Witte Huis-functionarissen, die begonnen in het weekend van 13–14 juni . Het technische team was sinds de uitvaardiging van het bevel al bezig met virtuele discussies met regeringsfunctionarissen .

Op 18 juni deed Anthropic formeel een voorstel voor een samenwerkingskader met de regering-Trump om de cyberveiligheidsproblemen aan te pakken en tegelijk het verbod op Mythos 5 en Fable 5 op te heffen. Het voorstel omvat gezamenlijke veiligheidsaudits, betere waarborgen en transparantiemaatregelen, waardoor de modellen onder gecontroleerde omstandigheden aan buitenlandse bondgenoten kunnen worden teruggegeven . De gesprekken, onder leiding van Sarah Heck, hoofd public policy bij Anthropic, en mede-oprichter Tom Brown, waren gericht op het creëren van een gedeeld kader van criteria dat kan worden gebruikt om toekomstige veiligheidsproblemen te evalueren . Politico meldde dat de gesprekken ook duiden op een erkenning dat geen enkel AI-systeem volledig kan worden beschermd tegen cyberaanvallen .

De onderhandelingen zijn de eerste keer dat een AI-lab van wereldklasse in realtime en op het hoogste technische niveau heeft moeten onderhandelen over toestemming om zijn beste product te blijven verkopen . Op 20 juni 2026 bleven de modellen voor alle gebruikers opgeschort, zonder dat er een oplossing was aangekondigd .

Een historisch precedent

Het exportcontrolbevel is de eerste keer dat de Amerikaanse overheid een AI-bedrijf rechtstreeks dwingt de toegang tot specifieke, uitgerolde modelversies in te trekken op basis van gebruikersnationaliteit, in plaats van het beperken van hardware of onderliggende rekenkracht . Analisten van het Center for Strategic and International Studies merkten op dat er nu een goedgekeurde exportlicentie van BIS vereist is voor elke buitenlander om toegang te krijgen tot de modellen . Lawfare noemde het "een kill switch voor AI van wereldklasse" en betoogde dat het op de lange termijn het voor Anthropic en andere AI-bedrijven erg moeilijk zou maken om het buitenlandse talent aan te trekken dat essentieel is voor de AI-ontwikkeling .

De gebeurtenis heeft een krachtig en controversieel precedent geschapen. Of andere AI-bedrijven een soortgelijke behandeling zullen ondergaan, en of de VS het vertrouwen van zijn bondgenoten kan behouden terwijl het zo'n vergaande controle uitoefent, blijft een open vraag met diepgaande gevolgen voor de toekomst van AI-governance.